Të paktën 3,589 të huaj kanë vdekur duke luftuar për Rusinë, mes tyre edhe shtetas të Serbisë

Të paktën 3,589 shtetas të huaj nga më shumë se 40 vende kanë vdekur duke luftuar në anën e Rusisë që nga fillimi i pushtimit të Ukrainës, tregon një hetim i BBC-së. Midis tyre janë të paktën 13 shtetas të Serbisë, si dhe një shtetas i Bosnjës dhe Hercegovinës.

Shërbimi rus i BBC-së arriti të konfirmojë me emër dhe në bazë të të dhënave të disponueshme publikisht vdekjen e 1,285 mercenarëve dhe vullnetarëve të huaj të angazhuar në njësitë ruse. 2,304 të vdekur të tjerë janë ushtarë të Koresë së Veriut, të identifikuar nga Shërbimi Korean i BBC-së përmes analizës së imazheve satelitore, fotografive zyrtare dhe memorialeve të ngritura në Phenian.

Të dhënat nga BBC dhe media e pavarur ruse Mediazon bazohen në njoftime zyrtare, postime në rrjetet sociale nga familjet dhe shokët, fotografi të varreve dhe memorialeve ushtarake. Studiuesit paralajmërojnë se numri i vërtetë i të vdekurve ka të ngjarë të jetë shumë më i lartë, pasi shumë vdekje nuk janë konfirmuar kurrë publikisht.

Midis të huajve që vdiqën në anën ruse, ka të burgosur të rekrutuar në institucione penale, migrantë ekonomikë, vullnetarë të tërhequr nga pagat e larta, por edhe njerëz që pretendojnë se janë mashtruar dhe se kanë mbërritur në Rusi duke pritur një punë në ndërtim, siguri ose aktivitete të tjera civile.

Shkova të punoja si roje sigurie, dhe përfundova në front

Një nga rastet e hetuara nga BBC është fati i Edson Kamwesigye nga Uganda.

Sipas dëshmisë së familjes së tij, Kamwesigye besonte se po shkonte në Rusi për të punuar si roje sigurie. Ai më parë ka punuar në Irak dhe Afganistan, por, sipas atyre që janë më afër tij, ai nuk ka marrë kurrë pjesë në luftime.

Në dhjetor 2025, ai i tha familjes së tij se kishte gjetur një punë në Rusi.

Vetëm disa javë më vonë, ai e telefonoi gruan e tij dhe i tha se po stërvitej ushtarakisht dhe së shpejti do të dërgohej në front.

“Ai më kërkoi të lutesha për të sepse po i nënshtrohet stërvitjes ushtarake dhe së shpejti do të dërgohet në front”, tha gruaja e tij Caroline Mukuza për gazetën gjermane Tageskeitung.

Kamwesigye vdiq një javë më vonë pranë Kupyansk, në Ukrainën verilindore. Familja e tij po përpiqet ende ta kthejë trupin në Ugandë, ndërsa media lokale raportoi se autoritetet kanë refuzuar të organizojnë transportin.

BBC raporton se deri në qershor të vitit 2026, të paktën dy qytetarë të tjerë ugandanë kishin vdekur duke luftuar në anën ruse.

Shumica e të huajve nga vendet më të varfra

Midis shtetasve të huaj të vdekur ka qytetarë të Kubës, Kinës, Vietnamit, Polonisë, Indisë, Nepalit, Sri Lankës, Jemenit, vendeve të Azisë Qendrore dhe shumë vendeve afrikane.

Një zyrtar i lartë i NATO-s i tha shërbimit rus të BBC-së në samitin e Aleancës në Ankara se forcat ruse përfshijnë afërsisht 24,000 luftëtarë të huaj nga 44 vende.

Sipas tij, numri më i madh vjen nga Afrika.

“Ndoshta qindra afrikanë i nënshkruan kontratat. Disa e bënë këtë vullnetarisht dhe disa të tjerë u detyruan”, tha një zyrtar i NATO-s për BBC-në.

Sipas BBC-së, luftëtarët e huaj vijnë në Rusi në mënyra të ndryshme. Disa nënshkruajnë hapur kontrata me ushtrinë për para, ndërsa të tjerë pretendojnë se u është thënë vetëm me të mbërritur se duhej t’i nënshtroheshin stërvitjes ushtarake.

Agjencia britanike Reuters dhe Federata Ndërkombëtare për të Drejtat e Njeriut raportuan më parë për përpjekjet për të rekrutuar njerëz nga vendet më të varfra afrikane, si dhe presionet mbi migrantët që tashmë jetojnë në Rusi.

Qytetarë serbë të vrarë

Sipas BBC të paktën 13 qytetarë të Serbisë ishin midis luftëtarëve të huaj të konfirmuar të vdekur.

Lista e plotë e emrave të tyre nuk u publikua por rastet individuale kishin arritur më parë në publik përmes mediave vendase dhe rajonale, postimeve nga bashkëluftëtarët dhe rrjeteve sociale.

Një nga rastet më të famshme është ai i Urosh Prvuloviq nga Krushevci, për të cilin gazeta Slobodna Dalmacija njoftoi në vitin 2023 se u vra në luftimet për Bakhmutin, të cilin pala ruse e quan Artyomovsk.

Lajmin për vdekjen e tij e njoftoi më pas Dejan Berić, një luftëtar serb në anën ruse, duke deklaruar se trupi i Prvuloviq u gjet dhjetë ditë pas vdekjes së tij.

Prvuloviq shkoi në Luhansk në vitin 2014 dhe ishte anëtar i formacioneve pro-ruse. Më vonë, ai iu bashkua Wagnerit dhe mori pjesë në betejat pranë Debaljcevit, Severodonetskut, Lisiçanskut, Popasnës dhe Bakhmutit.

Në shtator të vitit 2024, gazeta Blic njoftoi gjithashtu se Strahinja Bjelica nga Beogradi kishte vdekur në fushën e betejës. Sipas këtij burimi, Bjelica ishte 30 vjeç dhe i dërgoi familjes së tij foto dhe video nga fronti. Babai i tij i tha publikisht lamtumirë të birit pas vdekjes së tij.

Gazeta Independent shkruan për rastin e vdekjes së një burri nga Banja Luka i njohur me nofkën “Fantazma nga Republika Srpska”. Identiteti i tij nuk u konfirmua zyrtarisht, por shokët pohuan se ai u vra në luftimet në Ukrainën lindore.

Sipas postimeve në rrjetet sociale, ai shkoi në Rusi nga Banja Luka, iu nënshtrua trajnimit dhe ishte i lidhur me Wagnerin që nga dhjetori i vitit 2022. Vdekja dyshohet se u konfirmua nga një shok i njohur me nofkën “Pitbull”, por nuk pati konfirmim zyrtar nga autoritetet ruse.

Vdekja e Emrah Zornić nga Novi Pazari në vitin 2023 u përmend gjithashtu në media. Megjithatë, rrethanat e vdekjes së tij mbetën të paqarta. Disa burime lokale pohuan se ai nuk ishte luftëtar, por se ndihmonte të plagosurit ose punonte si ndihmës mjekësor. Prandaj, nuk është e mundur ta klasifikojmë me siguri midis anëtarëve të formacioneve të armatosura ruse pa konfirmim shtesë.

Pjesëmarrja e qytetarëve të Serbisë në një luftë në një vend tjetër është një vepër penale sipas ndryshimeve në Kodin Penal të miratuara në vitin 2014. Pavarësisht kësaj, individë nga Serbia dhe Republika Srpska kanë shkuar në Donbas që nga fillimi i konfliktit në vitin 2014, dhe disa prej tyre më vonë iu bashkuan njësive të rregullta ose mercenare ruse.

Të burgosurve u ofrohej liri

Kur u bë e qartë se lufta nuk do të mbaronte shpejt, Rusia filloi të rekrutonte të burgosur, përfshirë shtetas të huaj, në mesin e vitit 2022.

Fillimisht, rekrutimi u organizua nga grupi privat ushtarak Wagner, dhe më vonë Ministria Ruse e Mbrojtjes mori përsipër punën, sipas BBC-së.

Të burgosurve u ofrohej liri në këmbim të shkuarjes në front. Ky model zbatohej më shpesh ndaj qytetarëve të ish-republikave sovjetike, veçanërisht Uzbekistanit dhe Taxhikistanit. Më shumë se gjysma e qytetarëve të vdekur të këtyre dy vendeve shkuan në luftë direkt nga burgjet ruse.

Gjatë vitit 2024, autoritetet ruse rritën më tej tarifat monetare për nënshkrimin e kontratave me ushtrinë. Rekrutëve në Moskë u ofruan rreth 30,000 dollarë me nënshkrimin dhe afërsisht 3,500 dollarë në muaj.

Kur përfshihen edhe pagesat për të qenë në zonën e luftimeve, të ardhurat në vitin e parë të shërbimit mund të kalojnë 72,000 dollarë, ndërsa paga mesatare mujore neto në Rusi është rreth 760 dollarë, sipas BBC-së.

Rasti i veçantë i Koresë së Veriut

Ushtarët e Koresë së Veriut ndryshojnë nga luftëtarët e tjerë të huaj sepse nuk erdhën individualisht, por u dërguan në Rusi me vendim të autoriteteve në Phenian.

Rusia dhe Koreja e Veriut nënshkruan një marrëveshje mbrojtjeje të ndërsjellë në qershor 2024, dhe njësitë e Koresë së Veriut janë të angazhuara kryesisht në rajonin Kursk të Rusisë.

Shërbimi Korean i BBC-së ka identifikuar 2,304 ushtarë të vdekur të Koresë së Veriut bazuar në imazhet satelitore dhe fotografitë e një varreze ushtarake në Phenian.

Në maj të vitit 2026, në kryeqytetin e Koresë së Veriut u përurua një monument për ushtarët që vdiqën duke luftuar në anën ruse.

The GeoPost