Suedia porosit 16 aeroplanë Gripen E për Ukrainën

Kompania suedeze e mbrojtjes Saab ka nënshkruar një kontratë me Agjencinë Shtetërore Suedeze për Prokurimin e Mbrojtjes (FMV) për prodhimin e 16 avionëve luftarakë JAS 39 Gripen E, të destinuar për Ukrainën. Marrëveshja, me vlerë rreth 2.7 miliardë euro, përfshin gjithashtu pjesë rezervë, softuer, mbështetje logjistike dhe armatim.

Sipas informacioneve të publikuara, Saab ka marrë porosinë nga shteti suedez, ndërsa ende nuk është konfirmuar nëse Kievi ka nënshkruar një kontratë të veçantë me FMV-në për marrjen e avionëve. Bazuar në marrëveshjet e deritanishme, Ukraina pritet të marrë edhe nga një avion të përdorur Gripen C/D për secilin nga 16 avionët e rinj Gripen E.

Ministri suedez i Mbrojtjes, Pål Jonson, deklaroi se qëllimi afatgjatë i Ukrainës është krijimi i një force ajrore të bazuar në avionët Gripen, me synimin për të siguruar deri në 150 njësi. Ai shtoi se edhe Mbretëria e Bashkuar po kontribuon në këtë projekt duke financuar pjesërisht blerjen.

Sipas Jonsonit, Gripeni është përshtatur posaçërisht për kushtet e luftës në Ukrainë. Ai ka kosto më të ulëta mirëmbajtjeje se avionët amerikanë F-16, mund të operojë nga rrugë të zakonshme të përdorura si pista dhe kërkon më pak mbështetje logjistike. Një ekip i trajnuar mund ta furnizojë avionin me karburant dhe armatim brenda vetëm 15 minutash.

Gripeni është zhvilluar gjatë dekadave për t’u përballur me kërcënimet sovjetike dhe më pas ruse. Varianti Gripen E është projektuar për luftë kundër sistemeve ruse të mbrojtjes ajrore dhe avionëve luftarakë të familjes Sukhoi, përfshirë modelin Su-30 dhe versionet e tij më të avancuara.

Megjithatë, sipas Saab, dorëzimet e avionëve të rinj Gripen E do të nisin vetëm në vitin 2029 dhe do të përfundojnë në vitin 2030, çka lë të hapur mundësinë që ata të mos përdoren në luftën aktuale nëse konflikti përfundon deri atëherë.

Ndërkohë, avionët e përdorur Gripen C/D, të cilët ministri Jonson i cilësoi ende si “mjaft modernë”, pavarësisht se janë deri në 20 vjet të vjetër, mund t’i dorëzohen Ukrainës që në gjysmën e parë të vitit 2027.

Analistët suedezë vlerësojnë se marrëveshja ka edhe një dimension të fortë politik, duke synuar rritjen e presionit ndaj Rusisë dhe dërgimin e mesazhit se mbështetja perëndimore për Ukrainën do të vazhdojë edhe në afat të gjatë.