Arsenijeviq pas sulmit për Srebrenicën: Empatia për vuajtjet e të tjerëve është antipatriotizëm në Serbi

Po dëshmojmë një përshkallëzim spiral të dhunës në shoqëri, si rezultat i përdorimit sistematik të dhunës nga shteti duke përdorur të gjitha mekanizmat e mundshëm, thotë shkrimtari dhe aktivisti Vladimir Arsenijeviq për Radion Evropa e Lirë.

Një ditë më parë, ai u rrah nga një grup të rinjsh në qendër të Beogradit , në vendin ku do të mbahej një përkujtimore për viktimat e gjenocidit të Srebrenicës.

«Pashë urrejtjen në sytë e tyre, dhe është urrejtja që ngulitet te brezat tanë të rinj, të cilën ata e mësojnë brenda sistemit arsimor, përmes medias, e cila u serviret atyre në tryezën e drekës së së dielës», thotë Arsenijeviq.

Ai deklaron se sulmuesit lanë “451” dhe “Patrulla Popullore” midis mesazheve të shkruara në pllajën poshtë Urës së Brankos.

Grafite dhe postera në mbështetje të kriminelit të luftës Ratko Mladiç në Beograd dhe Novi Sad

Mesazhi i Presidentit serb Aleksandar Vuçiç se 11 korriku është një ditë nderimi për viktimat boshnjake të Srebrenicës dhe se Serbia gjithmonë përulet thellësisht para viktimave është “cinik” për të.

«Sepse, sigurisht, ai menjëherë shton ‘ndryshe nga të tjerët’. Pra, e tëra çfarë mund të bënte ai njeri, për të gjitha temat e mundshme, ishte të heshtte njëherë e përgjithmonë», thotë Arsenijević.

Vladimir Arsenijeviq është themeluesi i shoqatës “Krokodil”, e cila merret me krijimin e programeve letrare, kulturore dhe socio-politike.

Aktivistët e kësaj shoqate kanë pikturuar vazhdimisht mbi grafite nacionaliste në Beograd.

“Të jesh empatik ndaj vuajtjeve të të tjerëve, të shtrish dorën e pajtimit, të ndërtosh një lloj marrëdhëniesh, perceptohet këtu si tradhti, antipatriotizëm dhe diçka thellësisht antiserbe”, thotë Arsenijević.

Ai shpreh frikën e tij se do të jetë shumë e vështirë të krijohet vullneti shoqëror për të ndaluar “historitë vetëviktimizuese” në të ardhmen.

“Dhe të shohësh të vërtetën në sy dhe të pranosh se janë kryer krime dhe se dikush në këtë shoqëri është përgjegjës për to”, beson Arsenijević.

Shkrimtari Vladimir Arsenijeviq u sulmua në orët e mëngjesit të 11 korrikut, në 31-vjetorin e gjenocidit të kryer nga pjesëtarët e Ushtrisë së Republikës Srpska kundër më shumë se 8,000 burrave dhe djemve në Srebrenicë.

Beogradi zyrtar nuk e pranon se në Srebrenicë ka ndodhur gjenocid, por zyrtarët flasin për një “krim të tmerrshëm” dhe një “masakër”.

Pavarësisht vendimeve të gjykatave ndërkombëtare se në Srebrenicë ndodhi gjenocid.

Nuk ka rrugëdalje nga spiralja e përshkallëzimit të dhunës

REL: Çfarë ju tregon sulmi që përjetuat në vendin ku duhej të bënit homazhe për viktimat e gjenocidit të Srebrenicës?

Arsenijeviq : Po dëshmojmë një përshkallëzim spiral të dhunës në shoqëri. Kjo është pasojë e pompimit sistematik të dhunës në shoqërinë tonë duke përdorur të gjitha mekanizmat e mundshëm nga shteti. Është në media, është në rrjetet sociale, është në tekstet shkollore, është në tavolinat e drekës së së dielës në familje. Në muret tona, në fund të fundit, të cilat janë të shpërfytyruara nga mesazhet e urrejtjes. Pra, nuk ka rrugëdalje prej saj.

Struktura është spirale, ne po lëvizim poshtë, por ajo historia proverbiale për arritjen e fundit ka kohë që nuk është më e rëndësishme.

Nga ana tjetër, ne në shoqatën Krokodil, për shkak të aktiviteteve në të cilat merremi, kemi qenë prej kohësh në shënjestër të grupeve formale dhe joformale të ekstremit të djathtë që veprojnë në rrugë, sulmuesit kryesorë të të cilëve janë adoleshentë, praktikisht, njerëz jashtëzakonisht të rinj. Dhe kjo është një mbivendosje e mentalitetit huligan të pamaturisë, instrumentalizimit politik për qëllime të ekstremit të djathtë.

Është e qartë se ekziston një fije, një vertikale që përshkon tërë shoqërinë, të gjitha shtresat e saj, dhe nëse e ngjitesh atë, do të arrish majën më të lartë, dhe ne e dimë shumë mirë se kush është aty.

Nga ana tjetër, ne në shoqatën Krokodil, për shkak të aktiviteteve në të cilat merremi, kemi qenë prej kohësh në shënjestër të grupeve formale dhe joformale të ekstremit të djathtë që veprojnë në rrugë, sulmuesit kryesorë të të cilëve janë adoleshentë, praktikisht, njerëz jashtëzakonisht të rinj. Dhe kjo është një mbivendosje e mentalitetit huligan të pamaturisë, instrumentalizimit politik për qëllime të ekstremit të djathtë.

Është e qartë se ekziston një fije, një vertikale që përshkon tërë shoqërinë, të gjitha shtresat e saj, dhe nëse e ngjitesh atë, do të arrish majën më të lartë, dhe ne e dimë shumë mirë se kush është aty.

Sulmuesit lanë një nënshkrim

REL: Si dukeshin sulmuesit, a kishin ndonjë shenjë të dukshme?

Arsenijeviq: Përveç faktit që ishin të rinj pa mjekër, ekskluzivisht burra, kryesisht me bluza të zeza dhe kapele të zeza… Ata nuk mbanin ndonjë shenjë të veçantë, por mjafton në vetvete kur i sheh të tillë në atë grup, që të dërgon sinjale shumë të qarta se kush janë.

Atje, së bashku me mesazhe të tjera të shkruara në të gjithë zonën e pllajës nën Urën e Brankos, ata shkruan “451 Patrulla Popullore” dhe nënshkruan emrat e tyre. Pra, është e qartë se kush janë.

REL: Çfarë ju tha policia, a është përcaktuar ndonjë gjë tashmë?

Arsenijeviq: Oficerët e policisë dolën menjëherë në vendngjarje dhe duhet të them se na trajtuan me shumë korrektësi. Ata e bënë punën e tyre. E njëjta gjë ndodhi edhe në stacionin e policisë, ku dhamë një deklaratë. Ata e morën me të vërtetë çështjen, tani dua të them inspektorët. Unë dhashë përshkrime të hollësishme të autorëve të krimit, ata hartuan një raport.

Por, bazuar në përvojat tona të mëparshme, dhe ato nuk janë të parëndësishme, jam disi pothuajse njëqind për qind i sigurt se gjithçka do të mbarojë aty dhe se nuk do të ketë veprime të mëtejshme. Dhe pavarësisht nëse është në duart e policisë, nuk mendoj se është, policia po punon me urdhëra, dhe gjithçka varet nga ajo mungesë e famshme e vullnetit politik.

REL: Çfarë lëndimesh pësuat?

Arsenijević : Jam i mavijosur, fytyra ime është e ënjtur, që nga mëngjesi dukem pak si Kuazimodoja, kisha një nofull artificiale të përkohshme, e cila është e thyer. Jam pak i mavijosur, më goditën edhe në stomak dhe shpinë.

Nuk dua ta teproj me dramatizimin tani, nuk më lanë të shtrirë pa ndjenja në tokë. Ndoshta donin, por nuk ndodhi.

Për sa më përket mua, nuk është diçka me të cilën nuk mund të përballoj. Por sigurisht, dhuna ndodh në mënyra të ndryshme dhe ishte vetëm pjesërisht fizike.

Pjesa e dytë ishte verbale dhe u krye gjithashtu nëpërmjet gjuhës së trupit, dhe pjesa e tretë përbëhej nga kërcënime se po më vinte fundi, se duhej të kisha kujdes ku shkoja, se isha e para në listën e tyre e kështu me radhë.

Ky është frikësim maksimal, i paraprirë nga aktivitete të ndryshme, sepse ata janë autorët, ata kanë vandalizuar përsëri të gjithë hapësirën tonë në Qendrën e Krokodilëve me mesazhe të ndryshme.

Ai mesazhi i neveritshëm në rrugën Knez Mihajlova “I vetmi gjenocid në Ballkan ishte kundër serbëve” (në anglisht) që e kemi hequr që andej, nuk e di sa herë, është restauruar. Dhe e patë që qyteti ishte i mbushur me postera me kapelen e Ratko Mladić-it dhe mbishkrimin “Gjeneral, faleminderit nënës tënde”.

Pra, ne ende po rrotullohemi në këtë rreth të neveritshëm toksik dhe disi nuk po arrijmë të gjejmë një rrugëdalje. Dhe unë e shoh të gjithën si pjesë të kërcënimit që intensifikohet nga ajo datë simbolike.

‘Po rrotullohemi në një cikël toksik’

REL: Çfarë lloj imazhi ka dalë nga vendi ku ju sulmuan? Në vend të mesazhit “Njerëzit i kujtojnë njerëzit” dhe numrit “8372”, ka grafite që lavdërojnë Ratko Mladiçin dhe përmendin viktimat serbe.

Arsenijeviq : Na pëlqen apo jo, për fat të keq, kjo është një pamje shumë realiste e Serbisë.

Vitin e kaluar e kaluam duke punuar në një projekt të shkëlqyer, “Nuk është përrallë, por”, i cili ka të bëjë me rindërtimin e aktivizmit paqësor të grave gjatë viteve 1990 dhe aktivizmit kundër luftës.

Ne ishim të vetëdijshëm se, pavarësisht se sa shumë përqendroheshim te lëvizjet për paqe, te flamuri i zi për Sarajevën, te ndezja e qirinjve për Dubrovnikun e kështu me radhë, imazhi që na la ishte imazhi i rezervistëve në një tank që kalonin, duke kaluar nëpër Beogradin e Ri drejt perëndimit të vendit, që do të thotë drejt Vukovarit dhe Sllavonisë, dhe duke ngritur tre gishta dhe qytetarë që hidhnin lule drejt tyre.

Pra, këto dy imazhe bashkëjetuan. Ne jetonim në njërën, por pjesa më e madhe e kësaj shoqërie jetonte në tjetrën, dhe për fat të keq asnjëra nuk e anulon tjetrën.

Tani shohim se si këto dy pikëpamje të realitetit janë në fërkim të vazhdueshëm.

Ne do të vazhdojmë të bëjmë atë që po bëjmë. Kam marrë, dua të them mijëra mesazhe mbështetjeje, jo vetëm personalisht, por pikërisht për shkak të asaj që shkaktoi këtë dhunë.

Pra, mendoj se në vendin tonë ka shumë, shumë njerëz që do të donin të jetonin në një mjedis normal, në marrëdhënie miqësore me mjedisin e tyre të afërt dhe disi më të largët, dhe jo në luftë, fërkime dhe antagonizma të vazhdueshme të llojeve të ndryshme.

Por, thjesht metodologjia që njerëzit përdorin sepse janë të qetë dhe sillen normalisht nuk mund ta kundërshtojë plotësisht tërbimin e përdorur nga pala tjetër.

Mesazhi i Presidentit serb ‘cinik’

REL: Si e ndiet deklaratën e Presidentit të Serbisë, i cili tha se 11 korriku është një ditë nderimi për viktimat boshnjake të Srebrenicës dhe se Serbia gjithmonë i respekton thellësisht viktimat?

Arsenijeviq : Kjo është shumë cinike, sepse sigurisht ai menjëherë shton “ndryshe nga të tjerët”. Kështu që mendoj se e tëra çfarë mund të bënte ai njeri për të gjitha temat e mundshme është të heshtë njëherë e përgjithmonë. Kështu që nuk do të komentoja më tej për këtë.

REL: Si e shihni faktin që ambasadorët e Gjermanisë dhe Holandës ishin të pranishëm në ndezjen e qirinjve mbrëmë në Sheshin e Republikës për viktimat e Srebrenicës, por askush nga institucionet qeveritare serbe?

Arsenijeviq : Edhe kjo është e pritshme. Ne mbajtëm festivalin tonë Krokodil pak ditë më parë. Vitin e kaluar, u përballëm me përpjekje shumë serioze për të penguar festivalin, veçanërisht nga institucionet e vendit tonë, dhe në të njëjtën kohë, me një linçim mediatik të kryer nga ato media të afërta me shtetin e Serbisë.

Këtë vit morëm mbështetje të hapur dhe shumë të fortë nga Ambasadori i Bashkimit Evropian në Serbi, Ambasadori i Holandës, Ambasadori i Gjermanisë, Ambasadori i Ukrainës. Dhe të gjithë erdhën në konferencën për shtyp, në ceremoninë e hapjes së festivalit, e cila ishte fenomenale për ne.

Këta janë njerëz që e kuptojnë se çfarë po bëjmë. Ata e kuptojnë se, për fat të keq, gjithmonë ekziston një mjedis minoritar në Serbi, i cili është në një mjedis armiqësor në vendin e vet, duke bërë diçka që ia vlen t’i kushtohet vëmendje dhe ata përpiqen ta mbështesin atë me praninë e tyre. Dhe pse nuk ka përfaqësues të institucioneve të Republikës së Serbisë, nuk ka asnjë, pra nuk ka asnjë.

Krokodil ekziston prej 18, 19 vitesh, nuk kemi absolutisht asnjë lidhje me Republikën e Serbisë, nuk marrim asnjë qindarkë mbështetje, nuk bëjmë asgjë së bashku.

Pa empati për të tjerët

REL: Pse nuk ka gatishmëri në Serbi për të pranuar atë që ndodhi gjatë luftërave të viteve 1990, edhe pas tre dekadash?

Arsenijević : Sepse jetojmë në një stallë derrash fashiste që vazhdon. Nëse mund të marrim si pikënisje të asaj devijimi drejt të panjohurës, nga e cila nuk kemi gjetur kurrë rrugëdalje, shfaqjen e Slobodan Millosheviqit, atëherë kjo është viti 1987 kur ai thotë “Askush nuk lejohet t’ju rrahë”, në Kosovë. Dhe tani shtoni vetëm edhe një vit dhe jemi në përvjetorin e dyzetë të kësaj.

Dhe kjo të jep përgjigjen për gjithçka. I gjithë realiteti ynë është në përputhje me atë ideologji monstruoze.

Njerëzit që luftuan kundër saj janë në pakicë, të ekspozuar ndaj presionit të vazhdueshëm, dhe në vendin tonë thjesht nuk ka asnjë mënyrë që ndonjë narrativë e ndryshme, përveç atyre që vazhdimisht vetëviktimizojnë, egoizojnë, tërheqin flokët për fatin e vet, të depërtojë në publik.

Të jesh empatik ndaj vuajtjeve të të tjerëve, të shtrish dorën e pajtimit, të ndërtosh një lloj marrëdhënieje, perceptohet këtu si tradhti, antipatriotizëm dhe diçka thellësisht antiserbe, dhe kjo ka vazhduar për kaq shumë kohë.

Pashë në fytyrat e atyre të rinjve që më rrahën… për mua, është ende mbresëlënëse, nuk bëhet fjalë që janë fëmijët e mi, kam fëmijë shumë më të mëdhenj, ata praktikisht mund të jenë nipërit e mbesat e mia, dhe ata nuk kishin absolutisht asnjë problem të më godisnin në fytyrë.

Edhe unë pashë atë urrejtje në sytë e tyre, dhe është urrejtja që u është ngulitur brezave tanë të rinj, është urrejtja që u mësohet brenda sistemit arsimor, që u mësohet përmes medias, që u serviret në drekën e së dielës në tryezë, dhe çdo gjë që u jepej, e pinin me kujdes.

Pra, ata janë trashëgimtarë të këtyre ideve, kam frikë se do të jetë shumë e vështirë në të ardhmen të krijohet një vullnet i përgjithshëm shoqëror për t’u ndalur me këto histori vetëviktimizuese dhe për ta parë të vërtetën në sy dhe për të pranuar se janë kryer krime dhe se dikush në këtë shoqëri është përgjegjës për to.