Nxënësit të shkollës së mesme i thyhet dora, pastaj akuzohet për sjellje të dhunshme: Avokatët për arrestimet në bllokime rrugësh

Pas protestës së Vidovdanit, Serbia u përfshi nga një valë bllokimesh rrugësh, kërkesa kryesore e të cilave ishte thirrja e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare. Autoritetet reaguan duke arrestuar protestues, përfshirë nxënës të shkollave të mesme, mësues, aktivistë dhe gazetarë. Edhe pse shumë u ndaluan për vepra penale si prishja e qetësisë, disa u përballën me akuza të rënda penale, duke përfshirë thirrjen për një ndryshim të dhunshëm të rendit kushtetues.

Midis 29 qershorit dhe 7 korrikut 2025, dhjetëra qytetarë u ndaluan në Serbi për pjesëmarrje në protesta studentore dhe bllokime rrugësh. Shumica u akuzuan për kundërvajtje për prishje të rendit publik ose mosbindje ndaj urdhrave të policisë.

Disa u urdhëruan të mbaheshin në paraburgim – tre qytetarë nga Çaçak për 48 orë dhe dy protestues nga Beogradi hynë në një marrëveshje pranimi fajësie me prokurorinë dhe pranuan fajësinë.

Studentë, nxënës të shkollave të mesme, aktivistë, si dhe profesorë dhe gazetarë janë ndaluar. Disa avokatë kanë vënë në dukje paligjshmëri gjatë ndalimeve – nga moszhveshja e identitetit të oficerëve të policisë deri te mohimi i të drejtës për një avokat. Në shumicën e rasteve, janë iniciuar procedura për kundërvajtje, por procedurat penale janë të rralla dhe lidhen me akte të tilla si sjellja e dhunshme dhe thirrjet për ndryshim të dhunshëm të rendit kushtetues. Procedurat gjyqësore janë ende në vazhdim.

Avokatja Ljiljana Borović Marjanović thotë se firma e saj aktualisht po përfaqëson disa qytetarë që u arrestuan gjatë dhe pas protestave në fund të qershorit. Midis tyre, thotë ajo, janë katër studentë të akuzuar për përgatitjen e një akti kundër rendit kushtetues në lidhje me veprën penale të thirrjes për ndryshim të dhunshëm të rendit kushtetues, si dhe disa studentë të akuzuar për sjellje të dhunshme në një tubim publik më 28 qershor.

“Ne gjithashtu po përfaqësojmë një aktivist me akuzat se ai rrezikoi sigurinë e Presidentit të Republikës duke shkaktuar panik dhe çrregullim. Në Novi Sad, ne përfaqësojmë një nxënës të vitit të katërt të shkollës së mesme i cili theu krahun gjatë arrestimit për shkak të përdorimit të tepërt të forcës dhe u ndalua nga policia për disa orë pa ndihmë mjekësore, pas së cilës ai u akuzua për sjellje të dhunshme”, tha Borović Marjanović.

Ajo thotë se firma e saj gjithashtu përfaqëson dy profesorë universiteti, si dhe një gazetar i cili u rrah ndërsa mbulonte zgjedhjet, gjoja nga anëtari i SNS-së Lj. K., e cila më parë ishte akuzuar për sulm ndaj një gazetari të N1.

“Ne po mbrojmë gjithashtu disa qytetarë që akuzohen për shkelje të rregullave të trafikut që nuk ekzistojnë sipas ligjit – për shembull, kalimi i përsëritur i një kalimi për këmbësorë gjatë ditës”, shton ajo. Borović Marjanović thekson se të gjitha procedurat janë plot me parregullsi – të ndaluarit nuk e dinin pse u arrestuan, oficerët e policisë nuk u identifikuan dhe avokati u kontaktua vetëm pasi kishte kaluar afati ligjor. Ajo pretendon se klientët e saj morën urdhra ndalimi me orare të pasakta dhe dokumentacion të paplotë, dhe se ata refuzuan t’i nënshkruanin ato, duke deklaruar arsyet.

Ai thekson në veçanti rastin e një aktivisti i cili, pavarësisht refuzimit të një gjyqtari për të urdhëruar paraburgimin e tij, më vonë u urdhërua ta bënte këtë në apel nga një panel i kryesuar nga Kryetari i Gjykatës së Lartë të Beogradit.

“Apeli më vonë hoqi si paraburgimin ashtu edhe arrestin shtëpiak, si dhe ndalimin e përdorimit të internetit dhe telefonit. Një situatë e ngjashme po ndodh tani me studentët e arrestuar më 29 qershor – prokurori apeloi më 3 korrik dhe çështja është kthyer para të njëjtës dhomë,” thotë avokatja.

Ajo shton se ende beson se është një rastësi, por thekson se gjyqtarët duhet të jenë të pavarur dhe të paanshëm.

“Kjo është e vetmja mënyrë për të folur për një vend ku respektohet ligji dhe Kushtetuta,” përfundon Borović Marjanović.

Milena Vasić e YUKOM vëren se gjatë dhe pas protestave, qytetarët raportuan shkelje të shumta të të drejtave të tyre, veçanërisht nga policia. Ajo thekson përdorimin e tepërt të forcës, identifikimin e pasaktë dhe konfliktet verbale me qytetarët.

“Qytetarët raportojnë të gjitha llojet e shkeljeve të të drejtave të njeriut – përdorim të tepërt të forcës, identifikim të papërshtatshëm, fyerje dhe poshtërim nga policia,” thotë Vasićeva.

Procedurat gjyqësore nuk kanë filluar ende, por ajo thotë se ka parë një numër të madh të raporteve të kundërvajtjeve të paraqitura.

“Ende nuk e kemi numrin e saktë të kërkesave për të filluar procedurat e kundërvajtjeve, por ka dukshëm më shumë se ato penale. Disa gjyqtarë kanë refuzuar të vendosin një gjobë dhe kanë dërguar çështjet e kundërvajtjeve në procedura të rregullta, gjë që është një sinjal pozitiv”, thotë ajo.

Ai shton se nuk ka pasur më ndalime që nga 28 qershori, por këto të dhëna duhet të verifikohen. Shumica e të arrestuarve janë liruar për t’u mbrojtur nga paraburgimi.

“Ndalimet lidheshin kryesisht me protestën për Vidovdanin. Pas kësaj, nuk patëm më raportime për ndalime”, thotë ai.

Ai i këshillon qytetarët të mos shkojnë vetëm në protesta dhe të kërkojnë kontakt me një avokat dhe të informojnë një person të afërt me ta nëse janë të ndaluar.

“Është e rëndësishme që dikush të jetë me ta, që ata të regjistrojnë se kush po i arreston, ku po i çojnë, që ata të këmbëngulin në kontakt me një avokat. Ata gjithashtu kanë të drejtë të informojnë një person të afërt me ta.”

Ai thekson se edhe kontakti minimal fizik me një oficer policie mund të konsiderohet si sulm ndaj një zyrtari, edhe nëse oficeri nuk është identifikuar qartë.

“Nuk rekomandohet ikja dhe rezistenca. Edhe tërheqja e mëngës së uniformës mund të interpretohet si sulm. Edhe nëse nuk tregoni kartën e identitetit, qytetari mban pasojat.”

Prandaj, ai kërkon kujdes dhe dokumentim të çdo situate të dyshimtë.

“Jini socialë, kini kujdes se ku ju çojnë, filmoni, bëni fotografi. Kjo është e vetmja mënyrë për të mbrojtur të drejtat tuaja më vonë”, përfundon Vasic./Danas/