Çështja e Iranit, si vepruan presidentët amerikanë në luftëra të mëparshme për autorizim të Kongresit?

Presidenti amerikan, Donald Trump, ka këmbëngulur se nuk ka nevojë për autorizim nga Kongresi për të vazhduar luftën me Iranin, duke argumentuar se ish-komandantët e përgjithshëm të SHBA-së nuk e kërkuan një miratim të tillë.

Ndërsa një afat kritik dy-mujor për luftën skadoi të premten, Trump tha se paraardhësit e tij e konsideruan autoritetin e Kongresit për të kufizuar fuqitë e luftës të një presidenti si “krejtësisht jokushtetues”.

“Shumë presidentë, siç e dini, e kanë tejkaluar atë”, tha Trump kur u pyet nëse do të kërkonte autorizim nga Kongresi.

“Nuk është përdorur kurrë. Nuk është respektuar kurrë”, shtoi ai.

“Askush nuk e ka kërkuar kurrë më parë”, vazhdoi Trump.

Gjërat janë më të ndërlikuara, megjithatë, shkruan BBC.

Një rezolutë e vitit 1973 për fuqitë e luftës i kërkon Trumpit të “përfundojë çdo përdorim të Forcave të Armatosura të Shteteve të Bashkuara” në Iran, pas njoftimit të Kongresit për fillimin e luftës, përveç nëse ligjvënësit votojnë për të vazhduar konfliktin.

Legjislacioni u miratua për të kufizuar aftësinë e presidentit të atëhershëm Richard Nixon për të vazhduar luftën në Vietnam.

E premtja shënoi ditën e 60-të që nga 28 shkurti, kur administrata njoftoi ligjvënësit për sulmet kundër Iranit.

Por Trump dhe Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth pohojnë se afati i fundit u ndal kur armëpushimi aktual hyri në fuqi.

Kjo ka shkaktuar një debat nëse armëpushimi llogaritet apo jo në afatin 60-ditor.

Pavarësisht kësaj, disa nga paraardhësit e fundit të Trumpit kërkuan të zbatonin autoritetin e fuqive të luftës që i janë dhënë Kongresit.

Në vitin 1983, presidenti Ronald Reagan mori miratimin e Kongresit për të vendosur marinsat amerikanë në Liban brenda afatit 60-ditor të njoftimit, duke siguruar që fushata ushtarake të ishte në përputhje me ligjin.

Presidenti George HW Bush kërkoi autorizimin e Kongresit për Luftën e Gjirit të vitit 1991 përpara se të niste Operacionin “Stuhia e Shkretëtirës”, edhe pse argumentoi se miratimi nga ligjvënësit nuk ishte i nevojshëm.

Djali i tij, George W. Bush, fitoi miratimin nga Kongresi për luftërat që zhvilloi në Afganistan (2001) dhe Irak (2003).

Por Trump ka të drejtë që presidentë të tjerë e anashkaluan ligjin e fuqive të luftës.

Nën presidentin Bill Clinton, fushata e bombardimeve amerikane të vitit 1999 në Kosovë kaloi limitin 60-ditor pa kërkuar autorizim nga Kongresi.

Fushata ajrore zgjati 78 ditë.

Presidenti Barack Obama argumentoi se fushata ushtarake amerikane në Libi në vitin 2011 nuk kualifikohej si “armiqësi” sipas ligjit të epokës Nixon dhe vazhdoi fushatën përtej afatit 60-ditor pa miratimin e Kongresit.

Ndërhyrja e udhëhequr nga NATO-ja përfundoi duke zgjatur më shumë se shtatë muaj.

David Schultz, profesor i Shkencave Politike dhe Studimeve Ligjore në Universitetin Hamline me seli në Minnesota, tha: “Vetëm pse presidentë të tjerë nuk e kanë përdorur ligjin e vitit 1973, nuk do të thotë se ajo që Trump po bën këtu është e saktë”.

“Këtu, Trump në thelb na ka angazhuar të luftojmë pa asnjë mbështetje nga Kongresi”, shtoi Schultz.

“Dhe nëse kthehemi te themelimi i këtij vendi, kthehemi pas në vitet 1776, 1787, një nga frikërat që kishin hartuesit tanë të ligjit ishte se ekzekutivët e fortë do të na angazhonin në luftëra pa mbështetjen e degës legjislative”, vazhdoi ai.

Ndryshe, Trump ka theksuar shpesh se armiqësitë me Iranin kanë qenë të shkurtra në krahasim me konfliktet e tjera, duke përmendur luftërat në Vietnam (19 vjet), Irak (gati 9 vjet), Luftën e Dytë Botërore (6 vjet) dhe Kore (3 vjet).

Por, me Uashingtonin dhe Teheranin ende të bllokuar mbi kontrollin e Ngushticës së Hormuzit dhe programin bërthamor të Iranit, dalja e Trumpit nga konflikti është e paqartë.

Siç tha Obama në vitin 2014 për luftën amerikane në Afganistan: “Është më e vështirë t’i japësh fund luftërave sesa t’i fillosh ato”.

The Geopost