Si po shembet strategjia e Putinit për të formësuar politikën jashtë Rusisë?

Presidenti Vladimir Putin nuk ka humbur kurrë zgjedhje në Rusi. Megjithatë, jashtë kufijve të Rusisë, Kremlini ka nxjerrë një mësim tjetër.

Nga Moldavia në Hungari — dhe, së fundmi, në Armeni — Moska ka derdhur para dhe kapital politik për të ndikuar në zgjedhjet jashtë vendit. Megjithatë, herë pas here, kandidatët dhe forcat që ajo favorizonte kanë dështuar.

Disa nga aleatët tradicionalë të Rusisë janë larguar nga Moska, duke përqafuar qeveritë pro-perëndimore, ose janë bërë shumë më rezistentë ndaj presionit të Kremlinit sesa dikur.

Gazeta “The Kyiv Independent” shqyrton pse fushatat e ndikimit të Rusisë vazhdojnë të dështojnë, kush i orkestron ato dhe ku funksionon ende manuali i Moskës.

Fushatat e ndërhyrjes së Rusisë organizohen dhe financohen nga lart.

Në qendër të shumë prej tyre është Sergei Kiriyenko, zëvendësshefi i parë i stafit të Putinit dhe një nga figurat më të fuqishme në Kremlin.

Kiriyenko shihet gjerësisht si arkitekti i strategjisë së brendshme politike të Rusisë. Në vitet e fundit, ai ka marrë gjithashtu një rol në menaxhimin e territoreve të pushtuara të Rusisë në Ukrainë.

Në vitin 2024, Departamenti Amerikan i Drejtësisë e identifikoi Kiriyenkon si mbikëqyrësin e një rrjeti domenesh interneti që dyshohet se përdoren nga Moska për të përhapur dezinformata.

Sipas zyrtarëve amerikanë, faqet e internetit imituan mediat legjitime amerikane të lajmeve, ndërsa publikuan përmbajtje pro-Kremlinit për të minuar mbështetjen për Ukrainën dhe për të ndikuar te votuesit amerikanë përpara zgjedhjeve presidenciale.

“Rrethi i ngushtë i Presidentit Putin, përfshirë Kiriyenkon, i udhëzuan kompanitë ruse të marrëdhënieve me publikun të promovonin dezinformimin dhe narrativat e sponsorizuara nga shteti”, tha ish-Prokurori i Përgjithshëm i SHBA-së Merrick Garland.

Shtrirja e Kiriyenkos shtrihej përtej Shteteve të Bashkuara.

Analistët dhe hetuesit e kanë lidhur atë me përpjekjet ruse për ndikim në Moldavi dhe Hungari. Edhe në rajonin gjeorgjian të Abkhazisë të pushtuar nga Rusia , Moska kishte nevojë për përfshirjen e tij të drejtpërdrejtë për të siguruar rezultatin e saj të preferuar.

“U desh një ndërhyrje e drejtpërdrejtë e Kiriyenkos dhe përfitime të ndryshme ekonomike për të zgjedhur një kandidat pro-rus”, tha Anton Barbashin, bashkëthemelues dhe drejtor editorial i Riddle Russia.

Nën mbikëqyrjen e Kiriyenkos, Rusia është larguar nga mbështetja e hapur e kandidatëve, duke iu drejtuar taktikave më të sofistikuara: faqeve të lajmeve të rreme, fushatave të koordinuara në mediat sociale dhe përpjekjeve për të ndezur çështje përçarëse.

Rusia shpenzon miliona – ndoshta miliarda – për operacione të tilla. Megjithatë, fitimet e kanë zhgënjyer ndonjëherë Kremlinin.

Pavarësisht shkallës së përpjekjeve të Rusisë, rezultatet e saj të fundit janë shënuar nga pengesa. Moldavia u bë një nga shembujt më të qartë.

Përpara zgjedhjeve parlamentare të vendit në vitin 2025 , Kremlini u akuzua për vendosjen e fermave të trollëve, fushatave të dezinformimit dhe rrjeteve të blerjes së votave për të mposhtur Partinë pro-evropiane të Veprimit dhe Solidaritetit (PAS) të Presidentes Maia Sandu.

Përpjekja dështoi. PAS fitoi, duke e mbajtur Moldavinë në rrugën pro-evropiane.

Hungaria është bërë një tjetër rast prove. Rusia dërgoi specialistë të mediave sociale për të ndikuar në zgjedhjet e prillit të vendit në favor të ish-kryeministrit Viktor Orban.

Kiriyenko mbikëqyri operacionin duke përdorur shumë nga të njëjtat metoda të përdorura në Moldavi.

Hetuesit kanë vënë në dukje gjithashtu taktika të ngjashme në Rumani , duke përfshirë fushata të koordinuara të ndikimit në internet rreth garës presidenciale të vendit në vitin 2024.

Ndërkohë, në Armeni , Moska shkoi përtej dezinformimit.

Ndërsa po afroheshin zgjedhjet parlamentare, eksportet armene në Rusi u përballën papritur me kufizime. Rrugët e tranzitit për mallrat armene u ndërprenë. Zyrtarët rusë paralajmëruan për hakmarrje më të gjerë ekonomike, duke përfshirë tarifa më të larta të energjisë.

Pastaj erdhën mesazhet politike. Putini iu referua publikisht një “skenari të mundshëm të Ukrainës”, duke e kërcënuar indirekt Armeninë me luftë për ndjekjen e një rruge pro-perëndimore.

E megjithatë, edhe një herë, Moska luftoi për të arritur rezultatin që dëshironte.

Kontrasti me sistemin politik të Rusisë është i pamundur të injorohet.

Në vend, Kremlini kontrollon zgjedhjet, dominon peizazhin mediatik dhe margjinalizon zërat e opozitës . Konkurrenca e vërtetë politike është e pamundur.

Megjithatë, jashtë vendit, Rusia duket se supozon se metoda të ngjashme – të përforcuara nga ndikimi i fshehtë dhe presioni politik – mund të formësojnë rezultatet në shoqëritë e hapura.

Realiteti ka rezultuar më i ndërlikuar.

Votuesit shpesh reagojnë negativisht kur perceptojnë ndërhyrje nga jashtë . Ekspozimi ndaj fushatave të ndikimit mund të zvogëlojë efektivitetin e tyre.

Si rezultat, Rusia ka ndërtuar një histori të gjatë operacionesh të kushtueshme që nuk sjellin asnjë fitore.

Daniel Fried, ish-ambasador i SHBA-së në Poloni , tha se efektiviteti i tyre varet shumë nga koha, kushtet lokale dhe nëse ato identifikohen herët.

Ai paralajmëroi kundër shikimit të fushatave të dezinformimit si armë politike të pandalshme.

“Vigjilenca nga ana e objektivave të operacioneve të informacionit, qoftë në Hungari, Armeni, Rumani apo Moldavi, ishte çelësi për të zbehur efektivitetin e këtyre operacioneve”, tha ai.

Në disa raste, zyrtarët kanë shkuar deri në anulimin e rezultateve të zgjedhjeve kur provat e ndërhyrjes së huaj ishin të forta.

Në Rumani, Gjykata Kushtetuese anuloi raundin e parë të zgjedhjeve presidenciale pasi një kandidat pro-rus dhe anti-NATO, Calin Georgescu, fitoi garën, me autoritetet që përmendën një “manipulim të organizuar nga jashtë”.

Ekspertët thonë se dështimet e Moskës nuk janë rezultat i mungesës së ambicies. Nëse ka ndonjë gjë, Rusia ka treguar një këmbëngulje të jashtëzakonshme.

Barbashin argumenton se kufizimi më i madh i Rusisë është pamundësia e saj për të krijuar mbështetje nga e para. Kremlini mund t’i zmadhojë pakënaqësitë dhe përçarjet ekzistuese, por nuk mund t’i krijojë ato aty ku nuk ekzistojnë tashmë.

“Rusia mund të amplifikojë vetëm mendimet dhe qëndrimet që tashmë ndahen organikisht nga njerëzit e shteteve në fjalë. Amplifiko, radikalizo, mobilizo”, tha ai.

“Por nuk mund të krijojë një opinion ose qëndrim organik nga askund.”

John Lough, bashkëpunëtor i lartë kërkimor dhe kreu i politikës së jashtme në Qendrën e Strategjive të Reja Euroaziatike, beson se tërheqja e Rusisë është zvogëluar gjithashtu që nga fillimi i pushtimit të plotë të Ukrainës.

“Rusia nuk ofron një model tërheqës zhvillimi”, tha ai.

“Qeveritë në hapësirën post-sovjetike janë tashmë shumë të njohura me manualin rus për manipulimin e zgjedhjeve dhe dinë si ta kundërshtojnë atë deri në atë pikë sa të paktën të mund të zvogëlojnë efektet e tij.”

Megjithatë, kjo nuk do të thotë se kërcënimi është zhdukur. Forcat pro-ruse kanë siguruar gjithashtu fitore në vende të tilla si Gjeorgjia dhe Bullgaria.

Në Bullgari, zyrtarët madje iu drejtuan BE-së përpara votimit për shkak të frikës së ndërhyrjes ruse, duke u përpjekur të shmangnin skenarin rumun.

“Disa mesazhe ruse vazhdojnë të gjejnë mbështetje, veçanërisht në disa zona zgjedhore në Francë, Gjermani dhe Itali”, shtoi Lough.

The GeoPost