“Zgjedhjet, dhuna dhe liria e shprehjes”, Këshilli i Evropës alarmon për demokracinë në Serbi

Asambleja Parlamentare e Këshilli i Evropës (PSSE) ka miratuar një rezolutë ku shpreh shqetësim për gjendjen e demokracisë, sundimit të ligjit dhe të drejtave themelore në Serbi, duke vënë në dukje polarizimin e thellë politik, tensionet mes pushtetit dhe opozitës, si dhe problemet në funksionimin e institucioneve demokratike.

Rezoluta u miratua me 89 vota pro, 13 kundër dhe katër abstenime. Dokumenti u prezantua nga raportuesit e Komitetit Monitorues të PSSE-së, Viktorija Tiblom dhe Yunus Emre, pas një vizite në Beograd ku zhvilluan takime me përfaqësues të qeverisë, gjyqësorit, prokurorisë dhe shoqërisë civile.

Sipas raportit, skena politike në Serbi karakterizohet nga një polarizim i theksuar dhe tensione të vazhdueshme mes autoriteteve të udhëhequra nga presidenti Aleksandar Vučić dhe Partisë Progresive Serbe, në njërën anë, dhe opozitës, lëvizjes studentore dhe organizatave të shoqërisë civile, në anën tjetër.

Shqetësime për proceset zgjedhore

Raporti vlerëson se disa rekomandime të mëparshme të organizatave ndërkombëtare ende nuk janë zbatuar, veçanërisht ato që lidhen me parandalimin e keqpërdorimit të burimeve publike gjatë fushatave dhe përmirësimin e listave të votuesve.

PSSE shprehu gjithashtu shqetësim për parregullsitë dhe incidentet e raportuara gjatë zgjedhjeve lokale të mbajtura më 29 mars të këtij viti.

Megjithëse zgjedhjet parlamentare dhe presidenciale janë planifikuar për vitin 2027, raporti nuk përjashton mundësinë e mbajtjes së zgjedhjeve të parakohshme.

Protestat dhe akuzat për përdorim force

Një pjesë e rëndësishme e rezolutës i kushtohet protestave që pasuan tragjedinë në Novi Sad në vitin 2024.

Sipas dokumentit, protestat e organizuara nga studentët dhe grupet e shoqërisë civile ngritën çështje që lidhen me përgjegjësinë institucionale, transparencën dhe luftën kundër korrupsionit.

Raportuesit theksuan se gjatë protestave janë ngritur akuza për përdorim të tepruar të forcës, arrestime dhe frikësim të demonstruesve. Në raport përmendet edhe debati rreth përdorimit të mundshëm të një arme akustike, të njohur si “top sonik”, gjatë protestës së 15 marsit 2025 në Beograd.

Yunus Emre deklaroi se kjo çështje është aktualisht objekt shqyrtimi nga Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut, ndërsa autoritetet serbe vazhdojnë të mohojnë përdorimin e një pajisjeje të tillë.

Probleme me lirinë e medias dhe shoqërinë civile

Rezoluta ngre gjithashtu shqetësime serioze për gjendjen e lirisë së shprehjes dhe pavarësinë e mediave në Serbi.

Sipas raportit, Autoriteti Rregullator për Median Elektronike (REM) mbetet i bllokuar që prej nëntorit 2024, pasi përbërja e tij nuk është rinovuar plotësisht.

Raportuesit shprehën shqetësim edhe për presionet dhe përpjekjet për frikësim ndaj organizatave joqeveritare, aktivistëve dhe mbrojtësve të të drejtave të njeriut.

Në dokument përmenden gjithashtu raportet e publikuara nga Amnesty International dhe Rrjeti i Kërkimeve Ballkanike (BIRN), të cilat kanë ngritur shqetësime për mbikëqyrjen e gazetarëve dhe aktivistëve në Serbi.

Megjithëse raporti vlerëson disa reforma të ndërmarra në sistemin gjyqësor, përfshirë ndryshimet kushtetuese dhe ligjore që synojnë forcimin e pavarësisë së gjyqësorit, ai thekson se mbeten ende sfida të rëndësishme.

Në përfundim, PSSE u bëri thirrje autoriteteve serbe të intensifikojnë përpjekjet për të përmbushur detyrimet që rrjedhin nga anëtarësimi në Këshillin e Evropës, ndërsa Asambleja Parlamentare njoftoi se do të vazhdojë të monitorojë nga afër zhvillimet politike dhe institucionale në vend.

The GeoPost