Mediat gjermane dhe zvicerane: Fitore historike e studentëve, por qëndrimi ndaj Kosovës dhe Rusisë mbetet shqetësim

Gazetat gjermane Frankfurter Allgemeine Zeitung dhe Süddeutsche Zeitung, si dhe gazeta zvicerane Neue Zürcher Zeitung, kanë analizuar rezultatin zgjedhor në Serbi, duke u përqendruar te shkaqet e humbjes së Vuçiqit, pritshmëritë ndaj Listës Studentore dhe vështirësitë që mund të shfaqen gjatë qeverisjes.

Sipas Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ), prej muajsh ishte bërë e qartë se lëvizja studentore mund ta sfidonte seriozisht pushtetin e Vuçiqit, por fitimi i shumicës absolute të mandateve parlamentare përbën një rezultat të jashtëzakonshëm.

Gazeta gjermane vlerëson se Lista Studentore përfitoi nga pakënaqësia e përhapur në shoqërinë serbe dhe dëshira për ndryshim pas më shumë se një dekade dominimi politik të Vuçiqit.

Sipas FAZ-it, shumë qytetarë ishin lodhur nga prania e vazhdueshme e Vuçiqit në media, paraqitjet e tij të gjata televizive, retorika dramatike dhe mënyra se si partia e tij ushtronte pushtetin.

Gazeta thekson se premtimi kryesor i lëvizjes studentore është ndërtimi i një Serbie pa korrupsion, duke bërë edhe një krahasim me kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti.

Sipas saj, ndonëse Kurti nuk ka arritur t’i realizojë të gjitha pritshmëritë në Kosovë, ai vazhdon të gëzojë popullaritet për shkak të perceptimit si politikan i pakorruptuar.

FAZ shtron pyetjen nëse një qasje e ngjashme, e mbështetur kryesisht në luftën kundër korrupsionit, mund të funksionojë edhe për Listën Studentore në Serbi.

Megjithatë, gazeta thekson se sfida e parë do të jetë çlirimi i institucioneve shtetërore nga ndikimi politik i partisë së Vuçiqit.

Sipas saj, fitorja zgjedhore ka krijuar parakushtet për një proces të tillë, ndërsa një sukses i rëndësishëm do të ishte organizimi i zgjedhjeve të reja në kushte më të lira dhe më demokratike.

Ndërkohë, Süddeutsche Zeitung paralajmëron se Serbia po hyn në një periudhë pasigurie politike, pasi ende nuk dihet se kush do ta udhëheqë qeverinë e ardhshme.

Gazeta kujton se Lista Studentore, e udhëhequr gjatë zgjedhjeve nga mjeku Ilija Srdanoviq, përfshin kryesisht profesorë universitarë, artistë dhe sipërmarrës. Vetë Srdanoviq kishte deklaruar para zgjedhjeve se synonte t’i rikthehej profesionit të tij, duke mos e konfirmuar nëse do të pranonte postin e kryeministrit.

Sipas gazetës gjermane, pavarësisht përbërjes së qeverisë, ajo do të përballet me një detyrë jashtëzakonisht të vështirë: luftimin e korrupsionit të përhapur, goditjen e grupeve kriminale dhe çmontimin e sistemit klientelist të ndërtuar gjatë qeverisjes së Vuçiqit.

Süddeutsche Zeitung përshkruan një sistem në të cilin ndikimi i partisë në pushtet ishte shtrirë nga institucionet arsimore deri te mediat, prokuroria, policia, shërbimet e inteligjencës dhe gjyqësori.

Por gazeta paralajmëron se ndryshimi i pushtetit nuk nënkupton domosdoshmërisht ndryshim të politikës së jashtme të Serbisë.

Duke analizuar programin politik të Listës Studentore, i cili përmban më shumë se 50 faqe, ajo thekson se disa prej qëndrimeve të lëvizjes mund të mos priten mirë nga partnerët evropianë të Beogradit.

Veçanërisht, gazeta ndalet te qëndrimi ndaj Kosovës, duke theksuar se Lista Studentore vazhdon t’i mbështesë pretendimet e Serbisë mbi territorin e saj.

“Në politikën e jashtme, për shembull, insistohet në fiksionin se Kosova i përket ende Serbisë”, shkruan Süddeutsche Zeitung.

Gazeta vëren se programi i lëvizjes studentore thekson rëndësinë e marrëdhënieve me Bashkimin Evropian, por njëkohësisht mbron ruajtjen e lidhjeve me Rusinë dhe kundërshton mbështetjen e sanksioneve evropiane ndaj Moskës.

Sipas saj, mbetet të shihet se si këto qëndrime programore do të përkthehen në politikë konkrete, pasi realiteti i qeverisjes shpesh ndryshon nga premtimet e bëra gjatë fushatës.

Edhe gazeta zvicerane Neue Zürcher Zeitung (NZZ) ngre pikëpyetje për aftësinë e Listës Studentore që t’i përmbushë pritshmëritë e krijuara pas fitores zgjedhore.

Sipas NZZ-së, lëvizja studentore u përpoq të shkëputej plotësisht nga sistemi politik i deritanishëm, duke refuzuar aleancat me partitë tradicionale dhe duke ndërtuar një listë heterogjene për të siguruar mbështetje sa më të gjerë.

Megjithatë, gazeta thekson se kjo strategji përfshinte edhe përdorimin e toneve nacionaliste, të cilat vazhdojnë të jenë të pranishme në shoqërinë serbe, ndërsa qëndrimet e lëvizjes për politikën e jashtme mbetën të paqarta.

NZZ vëren se Lista Studentore zgjodhi të mos mbështetej te politikanët me përvojë, ndërsa kandidati i saj kryesor, Ilija Srdanoviq, nuk ka përvojë të mëparshme politike.

Sipas gazetës, ajo që përbënte përparësi gjatë protestave dhe fushatës zgjedhore mund të shndërrohet në vështirësi gjatë qeverisjes, kur lëvizja do të duhet të marrë vendime konkrete dhe të përballet me strukturat e trashëguara të pushtetit.

Gazeta zvicerane thekson se Vuçiqi dhe bashkëpunëtorët e tij kanë qenë në pushtet për gati një dekadë e gjysmë dhe kanë ndërtuar lidhje të thella brenda institucioneve shtetërore.

Sipas NZZ-së, rrënjët e këtij sistemi shkojnë përtej periudhës së Vuçiqit, duke u lidhur edhe me trashëgiminë politike të shpërbërjes së Jugosllavisë, luftërave në Ballkan dhe qeverisjes së Sllobodan Millosheviqit.

Për këtë arsye, gazeta vlerëson se suksesi i Listës Studentore do të varet nga aftësia për t’i shkëputur këto lidhje dhe për të realizuar premtimet për luftimin e nepotizmit, forcimin e sundimit të ligjit dhe përmirësimin e sistemit arsimor e social.

Në përgjithësi, tri gazetat evropiane e trajtojnë fitoren e Listës Studentore si një zhvillim të rëndësishëm për demokracinë në Serbi, por njëkohësisht paralajmërojnë se ndryshimi i pushtetit është vetëm fillimi i një procesi shumë më të vështirë.

Ndërsa lufta kundër korrupsionit dhe reformimi i institucioneve përbëjnë pritshmëritë kryesore ndaj qeverisë së ardhshme, qëndrimet ndaj Kosovës, marrëdhëniet me Rusinë dhe gatishmëria për t’u shkëputur nga politikat nacionaliste mbeten ndër çështjet që do të përcaktojnë drejtimin e ardhshëm politik të Serbisë.

The GeoPost