Gjykata Kushtetuese e Bosnjës ka ndaluar financimin për lobim për pavarësinë e Republikës Srpska

Më 25 shtator, Gjykata Kushtetuese e Bosnjës dhe Hercegovinës nxori një vendim që ndalonte pagesat nga buxheti i Republikës Srpska për lobim, duke përfshirë paratë për të financuar kontratat e lobimit që lidhen me avokimin për pavarësinë e Republikës Srpska.

Rasti ka të bëjë me artikullin e buxhetit “Transferime në zyrat përfaqësuese të Republikës Srpska jashtë vendit” nga buxheti i RS për këtë vit, me vlerë rreth tetë milionë euro, si dhe të njëjtin artikull nga rishikimi i dytë i buxhetit për vitin 2025, në shumën prej rreth 25 milionë eurosh.

Gjykata Kushtetuese e Bosnjës dhe Hercegovinës i shpalli jokushtetuese milionat e fondeve buxhetore të Republikës Srpska të destinuara për lobim jashtë vendit, përfshirë kontratën që Zyra Përfaqësuese e RS në Vjenë lidhi me firmën kanadeze “Dickens & Madson”.

Gjykata gjithashtu ndaloi të gjitha pagesat nga buxheti i RS sipas asaj kontrate, si dhe financimin e angazhimeve të tjera lobuese, qëllimet e të cilave janë në kundërshtim me Kushtetutën e BiH, vendimet e Gjykatës Kushtetuese dhe institucionet e Bosnjës dhe Hercegovinës.

Gjykata Kushtetuese e BiH mori vendimin bazuar në kërkesën e Denis Zvizdiq, nënkryetar i Dhomës së Përfaqësuesve të Asamblesë Parlamentare të BiH.

Kërkesa i kërkonte Gjykatës Kushtetuese të Bosnjës dhe Hercegovinës të zgjidhte një mosmarrëveshje midis Bosnjës dhe Hercegovinës dhe entitetit të saj, Republikës Srpska, në lidhje me miliona euro të ndara për zyrat përfaqësuese të atij entiteti jashtë vendit, duke përfshirë fondet e përdorura për të financuar kontratat e lobimit që lidhen me avokimin për pavarësinë e RS-së.

Zvizdiq e paraqiti ankesën në prill të këtij viti.

“Qëllimi i apelit tim është që Gjykata Kushtetuese e BiH të ndalojë të gjitha pagesat buxhetore nga të gjitha nivelet e qeverisjes në BiH për lobim për qëllime jokushtetuese dhe të paligjshme që janë në kundërshtim me Kushtetutën e BiH, ligjet e BiH, vendimet e Gjykatës Kushtetuese të BiH dhe institucionet e BiH”, tha Zvizdiq në atë kohë.

Ai paralajmëroi gjithashtu se “shpenzimet buxhetore nuk duhet të drejtohen drejt shkatërrimit të integritetit territorial dhe sovranitetit të shtetit të BiH-së”.

Kontratë e kontestuar me Dickens & Madson

Sipas një hulumtimi nga REL, Republika Srpska pagoi katër milionë dollarë nga buxheti i saj për lobistët në Uashington për të avokuar për pavarësinë e entitetit nga Bosnja dhe Hercegovina.

Sipas të dhënave nga baza e të dhënave amerikane të analizuara nga REL, kontrata e fundit me firmën izraelito-kanadeze Dickens & Madson është pjesë e një fushate lobimi shumëvjeçare nga autoritetet e RS në Shtetet e Bashkuara.

Të paktën 8.3 milionë dollarë janë ndarë për të që nga viti 2015. Synimet, ndër të tjera, ishin heqja e sanksioneve të SHBA-së ndaj ish-presidentit dhe kryeministrit të entitetit Milorad Dodik dhe sfidimi i legjitimitetit të Përfaqësuesit të Lartë Christian Schmidt.

SHBA-të hoqën sanksionet ndaj Dodikut dhe bashkëpunëtorëve të tij në vitin 2025, dhe Schmidt dha dorëheqjen në maj të këtij viti.

Autoritetet e këtij entiteti kanë ndarë 54.9 milionë marka shtesë (rreth 28 milionë euro) për aktivitete lobimi përmes ribalancimit të buxhetit të vitit 2025.

Paratë e lobimit u votuan nga shumica qeverisëse në Asamblenë Kombëtare të RS-së, e udhëhequr nga Aleanca e Social Demokratëve të Pavarur e Dodikut.
Që nga fundi i luftës në vitin 1995, përfaqësuesit e qeverisë shtetërore në BiH vetëm një herë, vitin e kaluar, për dhjetë muaj, kanë punësuar një firmë të ngjashme për të avokuar për mbrojtjen e integritetit shtetëror.

Sipas kuadrit kushtetues aktual, entitetet nuk kanë të drejtë të shkëputen ose të ndryshojnë në mënyrë të njëanshme integritetin territorial të shtetit.

Në një vendim të mëparshëm të vitit 2008, Gjykata Kushtetuese e BiH mori qëndrimin se Republika Srpska mund të punësojë lobistë për të promovuar interesat e veta, duke hedhur poshtë pretendimet se kjo cenon kompetencat ekskluzive të shtetit në fushën e politikës së jashtme.

Megjithatë, Zvizdiq argumentoi në kërkesën e tij se rasti aktual është i ndryshëm, pasi fondet buxhetore po përdoren për aktivitete që lidhen drejtpërdrejt me avokimin për pavarësinë e RS-së, gjë që është në kundërshtim me Kushtetutën e BiH dhe vendimet e mëparshme nga institucionet vendase dhe ndërkombëtare./REL