Si goditën sanksionet e SHBA-së ndaj Lukoil-it, rafinerinë më të madhe të Bullgarisë

Duke marrë nën kontroll rafinerinë më të madhe të Ballkanit nga Lukoil-i, Bullgaria ka shmangur për momentin sanksionet ndëshkuese të SHBA-së kundër gjigantit rus të naftës, të cilat hyjnë në fuqi të premten.

Megjithatë, ajo që vjen më pas për rafinerinë thelbësore në periferi të qytetit bregdetar bullgar të Detit të Zi, Burgas, është e paqartë.

Pse ndërhyri Sofja?

Më 22 tetor, Uashingtoni njoftoi se do të vendoste sanksione ndaj gjigantëve rusë të naftës Rosneft dhe Lukoil për të ndalur financimin e pushtimit të Ukrainës nga Rusia, i cili filloi në vitin 2022.

Në mesin e vendeve anëtare të Bashkimit Evropian, Bullgaria mori goditjen më të rëndë nga kjo masë pasi ajo strehon rafinerinë më të madhe të Lukoil-it në Ballkan. Lukoil-i e ka në pronësi impiantin Neftochim që nga viti 1999.

Autoritetet bullgare thanë se sanksionet e SHBA-së do ta mbyllnin në mënyrë efektive rafinerinë pasi të gjithë partnerët e biznesit kishin refuzuar t’u paguanin kompanive të mbrojtura nga Lukoil-i.

Në një lëvizje që synonte parandalimin e një rezultati të tillë, parlamenti bullgar më 7 nëntor miratoi ndryshime ligjore për të vënë të gjitha asetet e Lukoil-it në vend nën kontrollin e shtetit.

Javën e kaluar, qeveria emëroi zyrtarin e lartë qeveritar Rumen Spetsov, i cili ishte drejtor i Agjencisë Kombëtare të të Ardhurave dhe gjithashtu një ish-kampion i bodi-building-ut, për të marrë kontrollin e rafinerisë.

Menjëherë pas kësaj, Departamenti i Thesarit i SHBA-së lëshoi një licencë që autorizonte transaksionet që përfshijnë entitete të caktuara të Lukoil-it në Bullgari – përfshirë rafinerinë – deri më 29 prill të vitit të ardhshëm.

Pse ka rëndësi rafineria?

Rafineria e Burgasit luan një rol kyç ekonomik për Bullgarinë. Është kompania më e madhe në anëtarin më të varfër të BE-së me një qarkullim prej 4.68 miliardë eurosh (5.39 miliardë dollarë) në vitin 2024.

Lukoil-i është forca dominuese në tregun bullgar të karburanteve me shumicë, si dhe në shitjet për konsumatorët fundorë, falë rrjetit të tij të madh të pikave të karburantit.

Prania e tij në Bullgari e bëri atë “një pjesë kyçe të ndikimit rus”, tha Martin Vladimirov, një ekspert në institutit CSD me qendër në Sofje.

Por rëndësia e Lukoil-it shkon shumë përtej kufijve të Bullgarisë, shtoi ai, duke e përshkruar kompaninë si “në të vërtetë një krijuese tregu për të gjithë Evropën Juglindore”.

“Nuk është rastësi që çmimet e karburanteve në Rumani po rriten, pasi rafineria në Bullgari luan një rol kyç në furnizimin e tregut rumun,” i tha Vladimirov për AFP.

Dhe “Rumania është një qendër e madhe shpërndarëse për rajonin – Ukrainën, Moldavinë, Hungarinë, Austrinë,” shtoi ai.

Çfarë vjen më pas?

Bullgaria i ka dhënë dritën jeshile administratorit Rumen Spetsov për të shitur rafinerinë me pëlqimin e qeverisë.

SHBA-ja ka vendosur një afat deri më 13 dhjetor për të gjetur një blerës, me kontratën e mundshme që i nënshtrohet miratimit të Uashingtonit.

“Situata është e qëndrueshme për momentin” për sa i përket furnizimit, tha Vladimirov.

Por nga ana e saj, Lukoil-i të mërkurën u bëri thirrje autoriteteve bullgare të mos ndërhyjnë në përpjekjet e tij për të shitur asetet e tij në vend, duke paralajmëruar se “rezervon të drejtën të kërkojë mjete juridike për të mbrojtur të drejtat dhe interesat e tij legjitime”.

Kompania mëmë e Lukoil-it që strehon njësitë e tij të huaja ndodhet në Vjenë dhe nëse Lukoil-i vendos ta shesë atë, Sofja do të humbiste kontrollin mbi rafinerinë, tha një burim qeveritar bullgar.

Në fund të tetorit, Lukoil-i tha se kishte pranuar një ofertë nga grupi i tregtisë së naftës Gunvor me qendër në Gjenevë, të cilin Uashingtoni e ka përshkruar si “kukullën e Kremlinit”.

Oferta më pas u tërhoq menjëherë.

/www.france24.com