Komuniteti rus në Serbi ka frikë të merret me politikë

Midis 80,000 dhe 110,000 rusë jetojnë në Serbi dhe janë kryesisht të painteresuar për politikën, sipas një sondazhi nga Qendra jozyrtare e Beogradit për Politikat e Sigurisë (BCBP).

“Ata ndoshta kanë një frikë të dyfishtë në Serbi, nga krahu i gjatë i Kremlinit dhe nga regjimi vendas dhe shërbimet sekrete. Kjo i motivon ata të mos ndërhyjnë në këto çështje”, tha Srđan Cvijić, një nga autorët e studimit “Ndikimi jo keqdashës: çfarë mendon dhe bën komuniteti rus në Serbi”.

Që nga 24 shkurti 2022 dhe fillimi i pushtimit rus të Ukrainës, shteti serb ka refuzuar mikpritjen e një numri rusësh që kanë ikur në Serbi me arsyetimin se paraqesin rrezik për sigurinë kombëtare. Shumica e tyre ishin kundërshtarë të luftës në Ukrainë dhe aktivistë të të drejtave të njeriut.

I ri, i arsimuar, që punon në industrinë e IT

Sondazhi i BCSP tregoi se Serbia ka një popullsi më të re dhe më të arsimuar ruse që punojnë kryesisht në sektorin e IT. Në sondazh, ata shprehën pikëpamje liberale dhe pro-demokratike dhe kundërshtim ndaj politikave të presidentit rus Vladimir Putin.

Në Serbi ata refuzojnë t’u përgjigjen pyetjeve për Putinin, çfarëdo aktivizmi dhe prandaj nuk janë as në protestat e studentëve pas vdekjes së 15 personave në stacionin e trenit në Novi Sad më 1 nëntor.

“Ata thjesht nuk duan të rrezikojnë. Aktivitetet e tyre mund të tërheqin vëmendjen e regjimit në Rusi për të cilin u larguan. Kjo do të ndryshojë kur ata të marrin një status më të mirë në Serbi, siç është shtetësia. Tani për tani ata thjesht duan të jetojnë jetën e tyre dhe të mbeten vetëm,” tha Maxim Samorukov, një bashkëpunëtor i Carnegie Endowment for Peace, në prezantimin e raportit të BCSP.

Ata do të ktheheshin nëse lufta në Ukrainë ndalonte.

BCSP raportoi se që nga fillimi i agresionit rus kundër Ukrainës, më shumë se 67,000 rusë u janë dhënë leje të përkohshme qëndrimi në Serbi deri në fund të vitit 2024. 85% e tyre jetojnë në Beograd.

Rreth 73% e rusëve në Serbi i japin përparësi standardit të tyre të jetesës dhe më shumë se gjysma e të anketuarve nuk do të ktheheshin në Rusi tani sepse nuk do të ndiheshin të sigurt, sipas BCSP.

“Ne gjithashtu u kërkuam atyre të vlerësojnë se ku po shkon Rusia e sotme. Shumica e rusëve në Serbi vlerësuan se ajo po shkon në drejtimin e gabuar”, tha autorja e raportit, Kristina Nikoliq.

Pothuajse gjysma planifikojnë të qëndrojnë në Serbi për të paktën pesë vjet të tjera. Ata do të ktheheshin, thanë gati 60% në sondazhin e BCSP, nëse lufta në Ukrainë do të përfundonte.

BCSP ka treguar se më shumë se 650,000 njerëz janë larguar nga Rusia që nga sulmi në Ukrainë në vitin 2022. Shumica e tyre kanë shkuar në Kazakistan, Gjeorgji, Armeni, Turqi, Gjermani dhe Serbi.

Federata Ruse dhe Serbia kanë pasur marrëdhënie të ngushta politike dhe ekonomike që nga ardhja në pushtet e Aleksandar Vuçiqit dhe Partisë së tij Progresive Serbe në vitin 2012.

Serbia është i vetmi vend kandidat për anëtarësim në BE, së bashku me Turqinë, që nuk i është bashkuar sanksioneve të Brukselit kundër Rusisë.

Dëbimet nga Serbia nga vera e vitit 2023.

Në verën e vitit 2023, Serbia filloi të ndalonte hyrjen e qytetarëve rusë që kundërshtojnë luftën në Ukrainë. Masat e mohimit ose dëbimit të mikpritjes u morën pasi SHBA vendosi sanksione ndaj drejtorit të atëhershëm të Agjencisë së Inteligjencës së Sigurisë të Serbisë (BIA), Aleksandar Vulin, për lidhjet e tij me Rusinë.

Aktivisti kundër luftës Ilja Zernov u largua nga Serbia pasi iu mohua hyrja nga policia kufitare në aeroportin e Beogradit në nëntor 2023.

Para tij, Vladimir Volokhonski dhe Yevgeny Izharsky u larguan përgjithmonë nga Beogradi në shtator. Atyre iu mohuan ose iu morën të drejtat e qëndrimit të përkohshëm nga autoritetet në Beograd. Arsyetimi i dhënë në vendime ishte “ekzistenca e një pengese sigurie për të qëndruar në Serbi”.

Aleksandar Vulin dha dorëheqjen si Drejtor i BIA-s në nëntor 2023, disa muaj pasi SHBA e futën në listën e zezë. Në prag të dyvjetorit të agresionit rus kundër Ukrainës, ai mori medalje nga presidenti rus Vladimir Putin dhe Shërbimi Federal i Sigurisë Ruse (FSB) për “miqësinë dhe kontributin e jashtëzakonshëm në bashkëpunimin ndërmjet shërbimeve serbe dhe ruse”./RSE/