Bugajski për The Geopost: Lufta po kthehet në favor të Ukrainës

Shkrim autorial i Janusz Bugajskit për The Geopost

Pavarësisht parashikimeve të zymta në fillim të vitit, ka gjithnjë e më shumë prova se lufta po kthehet në avantazh të Ukrainës. Edhe pse konflikti i armatosur nuk ka gjasa të përfundojë në muajt e ardhshëm, deri në fund të vitit 2025, Ukraina do të jetë më e armatosur, ndërsa dobësitë e brendshme të Rusisë do të bëhen më të dukshme.

Rusia nuk ka arritur të fitojë në frontin diplomatik. Qeveria amerikane ka shprehur zhgënjimin e saj për refuzimin e Kremlinit për një armëpushim dhe nuk do të ndërmjetësojë më në bisedimet e paqes. Do të angazhohet vetëm nëse Moska dhe Kievi negociojnë në mënyrë bilaterale – një skenar shumë i pamundur. Në realitet, tërheqja e Uashingtonit nga bisedimet e paqes do t’i sjellë dobi Ukrainës duke hequr presionin e Shtëpisë së Bardhë mbi Presidentin Zelenskyy, duke e ekspozuar Rusinë si agresore, duke lënë mënjanë bisedimet për ndarjen e Ukrainës dhe duke i lejuar Kievit të bombardojë objektiva ushtarake dhe energjetike në Rusi pa kufizime.

Në nivelin diplomatik, Zelenskyy del si fitues, si në marrëdhëniet me SHBA-në ashtu edhe me Evropën. Ajo që fillimisht u pa si largimi i Presidentit Donald Trump nga Ukraina, tani shihet si një proces negociues që i sjell dobi si Uashingtonit ashtu edhe Kievit. Ukraina dhe Shtetet e Bashkuara kanë nënshkruar një marrëveshje strategjike tregtare që, ndër të tjera, parashikon nxjerrjen e metaleve të rralla dhe lëndëve djegëse fosile në këmbim të investimeve dhe armëve amerikane. Trump duket i kënaqur me marrëveshjen, e cila u jep kompanive amerikane qasje prioritare në alumin, titan, litium, grafit, gaz natyror dhe naftë. Ukraina ka rreth 5% të materialeve kritike në botë të nevojshme për prodhimin e armëve dhe sistemeve elektronike.

Në këmbim, Kievi merr mbështetje më të fortë ushtarake dhe financiare kundër Rusisë. Një fond i përbashkët investimi për rindërtim do të krijohet dhe do të menaxhohet në mënyrë të barabartë, me ndihmën e ardhshme ushtarake nga Uashingtoni që do të konsiderohet si një kontribut financiar në këtë fond. Edhe pse Ukraina nuk do të marrë garanci sigurie nga Shtëpia e Bardhë, marrëveshja e burimeve përcakton njohjen e sovranitetit të Ukrainës, nënvizon rolin e Rusisë si agresore dhe u jep Shteteve të Bashkuara një pjesëmarrje të madhe në ekonominë dhe rindërtimin e Ukrainës. Gjithashtu ndalon çdo shtet ose kompani që nxiti luftën e Rusisë kundër Ukrainës të përfitojë nga fondi ose nga planet multi-miliardë dollarëshe të rindërtimit për Ukrainën.

Vendet evropiane kanë shprehur vendosmërinë e tyre për të rritur ndjeshëm mbështetjen e tyre financiare dhe ushtarake për Kievin në rreth 0.2% të PBB-së. Ata u nxitën të vepronin nga pasiguria në lidhje me vazhdimin e ndihmës amerikane. Në terma absolutë, roli i vendeve më të mëdha evropiane si Gjermania, Britania e Madhe dhe Franca, si dhe i Bankës Evropiane të Investimeve, do të jetë vendimtar. Evropa në tërësi duhet të rrisë ndihmën e saj vjetore nga 44 miliardë euro që është aktualisht në 82 miliardë euro. Stimuj financiarë mund t’u ofrohen vendeve që ofrojnë më shumë ndihmë për Ukrainën, me donatorët më të mëdhenj që marrin qasje prioritare në çdo program të ri financimi të mbrojtjes në nivel BE-je. Ndihma për Ukrainën mund të zbritet gjithashtu nga kontributet e shteteve individuale në buxhetin e BE-së.

Ndihma ushtarake evropiane, e vlerësuar deri më tani në 53 miliardë dollarë, përfshinte furnizimin me sisteme të mbrojtjes ajrore, tanke, avionë luftarakë dhe municione. Vendet evropiane po zgjerojnë gjithashtu kapacitetet e tyre të industrisë mbrojtëse dhe po trajnojnë ushtarë ukrainas. Në të njëjtën kohë, Ukraina e ka zgjeruar ndjeshëm industrinë e saj të armëve, kështu që prodhimi vendas i armëve tani mbulon mbi 30% të nevojave ushtarake. Kievi prodhon vetë raketat e veta kruiz, dronë ajrorë dhe tokësorë, tanke, automjete luftarake këmbësorie, artileri të lëvizshme, raketa antitank, mortaja dhe lloje të ndryshme municionesh.

Ukraina është përshtatur gjithashtu shumë më mirë me luftën moderne sesa Rusia, e cila vazhdon të dërgojë valë këmbësorësh mezi të trajnuar drejt vdekjes së tyre, me qëllim që të pushtojë pjesë të vogla territori. Ministria Britanike e Mbrojtjes vlerëson se forcat e armatosura ruse kanë pësuar mbi 950,000 viktima që nga fillimi i luftës. Viti 2025 premton të jetë viti më vdekjeprurës për Rusinë: 170,000 vdekje u regjistruan në katër muajt e parë, dhe humbjet e tankeve dhe automjeteve të blinduara janë të mëdha.

Rreth 20% e shpenzimeve qeveritare ruse shkojnë për luftën kundër Ukrainës. Megjithatë, të ardhurat e Moskës varen kryesisht nga shitja e naftës dhe gazit, çmimi i të cilave është vazhdimisht në rënie. Zbritjet e çmimeve të naftës, të përkeqësuara nga sanksionet e ashpra të SHBA-së, kanë vendosur një barrë të konsiderueshme në buxhetin e Moskës. Ndërkohë, Fondi Kombëtar i Pasurisë i Rusisë, i cili ishte akumuluar gjatë viteve të lulëzimit të eksporteve të naftës, është varfëruar kryesisht. Ekspertët vlerësojnë se të ardhurat nga energjia mund të bien me 20% të parashikimit të qeverisë në vitin 2025. Kjo do të ketë pasoja serioze për financimin e luftës dhe shpenzimet sociale dhe do të dëmtojë seriozisht stabilitetin politik të brendshëm të Rusisë.

Janusz Bugajski është Bashkëpunëtor i Lartë në Fondacionin Jamestown në Uashington DC dhe autor i dy librave të rinj: Pivotal Poland: Europe’s Rising Power dhe Failed State: A Guide to Russia’s Rupture

/The Geopost