Tailanda dhe Kamboxhia përplasen për përdorimin e minave tokësore

Tailanda ka akuzuar Kamboxhian për vendosjen e minave tokësore në zonat kufitare të diskutueshme, duke rrezikuar paqen e brishtë pas përleshjeve vdekjeprurëse kufitare muajin e kaluar.

Ndërsa Tailanda dhe Kamboxhia kanë pushuar së luftuari pas përleshjeve vdekjeprurëse kufitare muajin e kaluar, tensionet midis dy vendeve të Azisë Juglindore mbeten të larta.

Pesë ditë luftimesh ndërkufitare në korrik, që përfshinin trupa tokësore, artileri dhe avionë luftarakë, lanë të paktën 43 të vdekur dhe zhvendosën më shumë se 300,000 civilë.

Të dyja palët ranë dakord për një armëpushim të ndërmjetësuar nga Malajzia, Kina dhe Shtetet e Bashkuara. Marrëveshja e paqes hyri në fuqi më 29 korrik.

Që atëherë, Tailanda dhe Kamboxhia kanë akuzuar njëra-tjetrën për shkelje të armëpushimit, por të dyja vendet kanë deklaruar se do ta zgjasin atë.

“Kjo është e papranueshme.”

Fqinjët e Azisë Juglindore kanë një konflikt kufitar që ka zgjatur për më shumë se një shekull. Luftimet në korrik u shkaktuan nga pretendimi i Tailandës se Kamboxhia kishte vendosur mina tokësore që kishin plagosur ushtarë tajlandezë.

Edhe pas armëpushimit, minat tokësore mbeten një pikë e rëndësishme mosmarrëveshjeje midis dy vendeve fqinje, me autoritetet tajlandeze që akuzojnë Kamboxhian për vazhdimin e vendosjes së pajisjeve shpërthyese në rajon.

“Në më pak se një muaj, ka pasur tashmë pesë incidente të shpërthimeve të minave tokësore, duke shkaktuar viktima dhe lëndime serioze për ushtarët tanë. Pesë prej tyre humbën këmbët. Kjo është e papranueshme”, tha Ministri i Jashtëm tajlandez Maris Sangiampongsa në një konferencë për shtyp në Ubon Ratchatani, pranë kufirit kamboxhian, më 16 gusht.

Ushtria tajlandeze dhe Ministria e Jashtme organizuan disa udhëtime për mediat e huaja, përfshirë DW, për të paraqitur materiale që mbështesin pretendimet e tyre.

Autoritetet tajlandeze thonë se kanë zbuluar më shumë se një duzinë minash tokësore PMN-2 të mbjella rishtas në zonën e tyre kufitare me Kamboxhian këtë muaj.

“Minat tokësore janë vërtet mizore për popullin tajlandez. Ndonjëherë minat tokësore nuk i vrasin njerëzit, por përkundrazi ua shkulin këmbët, duke u shkaktuar dhimbje të përjetshme”, tha për DW Kapiteni Pakapron Sawangpiean i ushtrisë tajlandeze.

Ushtarët nga të dyja palët kërcënuan

Rreshteri Tanee Paha është një ushtar tajlandez që humbi këmbën pasi shkeli mbi një minë tokësore.

Ai ishte komandant mitralozi që punonte në vijën e parë të konfliktit.

“Ditën që shkela mbi minën tokësore, ne ishim në patrullë për të gjetur një vend për të vendosur tela me gjemba për një rrugë të re patrullimi. E shkela mbi të dhe ajo shpërtheu. Dy nga burrat e mi u plagosën gjithashtu,” tha ai.

Rreshteri aktualisht po shërohet në një spital në Ubon Ratchatani.

“Vendosja e minave tokësore në rrugët e patrullimit është e papranueshme sepse ushtarët nga të dyja palët patrullojnë përgjatë asaj rruge,” shtoi ai.

Mark S. Cogan, një profesor i asociuar i studimeve të paqes dhe konfliktit në Universitetin Kansai Gaidai në Japoni, tha se të dy vendet duhet të jenë transparente.

“Problemi për të dyja palët është komunikimi, sipas asaj që është dokumentuar, me secilin vend që raporton te Komiteti Rajonal Kufitar Tajlando-Kamboxhian. Rreziku është se takimet e fundit janë bërë të diskutueshme dhe një vend për ankesa,” theksoi ai. Njerëzit në fshatrat kufitare mbeten të shqetësuar

Luftërat në korrik detyruan qindra mijëra njerëz në zonat kufitare të largoheshin.

Shumë fshatarë tajlandezë mbeten të shqetësuar për situatën.

Boon Thongleung dhe familja e saj kanë mbetur në një strehë të improvizuar për shkak të rrezikut të minave tokësore.

“Nuk mund të mbledhim ushqim për shkak të minave tokësore”, tha ajo.

“Edhe nëse ky konflikt mbaron, do të duhen një deri në dy muaj për të pastruar tokën. Kjo do të thotë që nuk do të jemi në gjendje të gjejmë produkte të egra për të shitur. Edhe nëse minat tokësore pastrohen, nuk mund të jemi të sigurt se është vërtet e sigurt të shkojmë atje”, tha Thongleung për DW.

Ministrja e Jashtme e Tajlandës, Maris, po viziton Gjenevën këtë javë për të bindur bashkësinë ndërkombëtare të ushtrojë presion mbi Kamboxhian për mosmarrëveshjen për minat tokësore.

Si Tajlanda ashtu edhe Kamboxhia janë palë në Konventën e Otavës, e cila hyri në fuqi në vitin 1999 dhe ndalon prodhimin dhe përdorimin e minave kundër personelit.

Ndërkohë, Kamboxhia ka mohuar akuzat e Tajlandës.

“Kamboxhia hedh poshtë pretendimin e Tajlandës se janë vendosur mina të reja tokësore”, tha Ou Virak, drejtor i Forumit të së Ardhmes, një grup mendimesh me seli në Phnom Penh që përqendrohet në politikat publike. Ai i tha DW se shumica e njerëzve në Kamboxhia besojnë dhe mbështesin qeverinë e tyre për këtë çështje.

“Kamboxhianët në përgjithësi nuk i vënë në dyshim këto arsye ose pretendimet dhe kundërpretendimet. Shumica e njerëzve i besojnë qeverisë kamboxhiane për këtë çështje. Nuk mendoj se kjo do të ketë ndonjë ndikim në vend nëse nuk ka luftime të reja”, shtoi ai.

Ministria e Mbrojtjes e Kamboxhias nuk iu përgjigj kërkesës së DW për koment mbi pretendimet tajlandeze.

Një pengesë e madhe

Tita Sanglee, bashkëpunëtore në Institutin ISEAS-Yusof Ishak, tha se çështja e minave tokësore është “një pengesë e madhe për përpjekjet për paqe”.

“Nga një perspektivë tajlandeze, fakti që ushtarët tajlandezë ende po plagosen nga minat pas armëpushimit sinjalizon një mungesë sinqeriteti nga ana e Kamboxhias”, i tha ajo DW.

“Minat duket se janë funksionale, gjë që dobëson pretendimin e Kamboxhias se ato janë dekada të vjetra dhe të papërdorshme. Çdo shkelje e re nga ana e Tajlandës nxit frustrimin e brendshëm dhe ushtron presion mbi ushtrinë që të reagojë”, shtoi ajo.

Ndërkohë, Kamboxhia argumenton se edhe nëse minat ishin vendosur rishtas, ato janë brenda territorit të Kamboxhias, kështu që ushtarët tajlandezë nuk do të ishin plagosur nëse nuk do të kishin ndërhyrë, vuri në dukje Sanglee.

“Kjo pasqyron një çështje të qartë sovraniteti dhe demarkacionin kompleks të kufijve, i cili objektivisht mbetet i kontestuar”, tha ajo.

“Megjithatë, nga perspektiva e Kamboxhias, një vend më i vogël dhe ushtarakisht më i dobët që kërkon të mbrojë pretendimet e tij, është e kuptueshme që fushat e minave shërbejnë si një pengesë taktike kundër lëvizjeve të trupave tajlandeze.”/DW/