Komisioni Evropian kërkon përshpejtimin e riarmatimit: Rusia mund ta testojë NATO-n deri më 2030

Ambicia e Bashkimit Evropian për të arritur gatishmëri të plotë ushtarake deri në vitin 2030 është në rrezik, pavarësisht rritjes së ndjeshme të shpenzimeve për mbrojtjen dhe vullnetit të paprecedentë politik për forcimin e kapaciteteve ushtarake.

Paralajmërimi është përfshirë në një draft të programit të punës së Komisionit Evropian për vitin 2027, të siguruar nga Euronews.

Në dokumentin prej tetë faqesh, mbrojtja paraqitet si një nga sfidat kryesore të Bashkimit Evropian, ndërsa theksohet se territoret kufitare, infrastruktura kritike dhe vlerat evropiane po përballen gjithnjë e më shumë me kërcënime, përfshirë ato hibride.

Drafti pritet të miratohet dhe të publikohet nga Komisioni Evropian, duke përcaktuar prioritetet e ekzekutivit të BE-së për vitin e ardhshëm.

Paralajmërimi vjen në kohën kur edhe raporti i parë vjetor i Agjencisë Evropiane të Mbrojtjes për gatishmërinë ushtarake ka evidentuar mangësi të vazhdueshme në kapacitetet e vendeve evropiane.

Sipas raportit, ndonëse shtetet e BE-së kanë investuar 418 miliardë euro në mbrojtje vetëm gjatë vitit 2025, këto shpenzime ende nuk janë përkthyer në forca ushtarake që mund të dislokohen shpejt, të mbështeten në mënyrë të qëndrueshme dhe të veprojnë në koordinim me njëra-tjetrën.

“Prandaj, duhet të bëjmë më shumë për t’i arritur këto objektiva dhe për të forcuar qëndrueshmërinë, gatishmërinë dhe aftësinë tonë për t’iu përgjigjur shpejt krizave, apo edhe skenarëve më të rëndë”, thuhet në dokument.

Evropa synon të plotësojë boshllëkun e krijuar nga tërheqja amerikane

Sfidat e mbrojtjes evropiane janë shtuar edhe pas vendimit të presidentit amerikan, Donald Trump, për të zvogëluar praninë ushtarake të SHBA-së në Evropë, përfshirë tërheqjen e disa kapaciteteve strategjike mbështetëse.

Komisioneri i BE-së për Mbrojtjen, Andrius Kubilius, ka theksuar se Evropa duhet të zhvillojë kapacitetet e veta për të kompensuar boshllëkun që mund të krijohet nga zvogëlimi i mbështetjes amerikane.

Bëhet fjalë për kapacitete që u mundësojnë ushtrive të dislokojnë dhe të mbështesin forcat e tyre në operacione ushtarake, si transporti strategjik, furnizimi me karburant i avionëve gjatë fluturimit dhe sistemet e mbrojtjes në hapësirë dhe në hapësirën kibernetike. Zhvillimi i këtyre kapaciteteve mund të kushtojë deri në 500 miliardë euro.

Në këtë drejtim, Komisioni Evropian synon të krijojë një instrument të ri për kapacitetet strategjike mbështetëse, në bashkëpunim me vendet anëtare.

“Do të krijojmë një instrument të ri evropian për kapacitetet strategjike mbështetëse, si asetet kritike dhe mjetet që shumëfishojnë fuqinë ushtarake. Këtu përfshihen transporti strategjik, furnizimi me karburant i avionëve gjatë fluturimit, si dhe mbrojtja në hapësirë dhe në hapësirën kibernetike, në bashkëpunim me shtetet anëtare”, thuhet në draft.

Brukseli ka paraqitur disa propozime për të mbështetur riarmatimin e 27 vendeve anëtare deri në vitin 2030. Ky afat konsiderohet veçanërisht i rëndësishëm, pasi disa shërbime të inteligjencës kanë paralajmëruar se deri atëherë Rusia mund të jetë në gjendje të vërë në provë NATO-n.

Propozohet mekanizëm evropian për reagim ndaj kërcënimeve

Një tjetër nismë e Komisionit Evropian është krijimi i një Protokolli Evropian për Emergjencat e Sigurisë, i cili do t’u mundësonte vendeve anëtare të përfitonin nga një reagim i shpejtë dhe i përbashkët në rast të një kërcënimi të drejtpërdrejtë.

Propozimi, i mbështetur nga presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, është përshkruar prej saj si një mekanizëm i ngjashëm me Nenin 4 të NATO-s në nivel të Bashkimit Evropian. Megjithatë, iniciativa nuk ka siguruar mbështetjen unanime të vendeve anëtare.

“Ky mekanizëm do t’u mundësonte shteteve anëtare që përballen me një kërcënim të drejtpërdrejtë dhe të besueshëm të përfitojnë nga një reagim i shpejtë dhe i përbashkët evropian”, thuhet në dokument.

Komisioni planifikon gjithashtu të shqyrtojë mundësinë e krijimit të një Këshilli Evropian të Sigurisë me partnerët më të afërt të BE-së.

Nisma vjen në një periudhë të shtimit të kërcënimeve hibride, të cilat kanë vënë në provë gatishmërinë e Evropës për t’u përballur me to. Ndër rastet e përmendura janë zbulimi i një droni të pajisur me eksploziv pranë një ngarkese të ndjeshme ukrainase në një aeroport gjerman, si dhe fundosja e anijeve tregtare në Detin e Zi pas sulmeve me dronë.

Në krahun lindor të Evropës janë regjistruar gjithashtu disa shkelje të hapësirës ajrore nga dronë, duke e shtyrë NATO-n të krijojë programin shumëdimensional të mbrojtjes “Eastern Sentry”.

Vetëm një e treta e programeve kundër dronëve përfundojnë deri në vitin 2030

Pavarësisht rritjes së investimeve në teknologjitë kundër dronëve, Evropa vazhdon të përballet me mangësi në këtë fushë.

Investimet e vendeve të BE-së në këtë teknologji janë gjashtëfishuar ndërmjet viteve 2024 dhe 2025, por sipas dokumentit, vetëm një e treta e programeve evropiane për luftimin e dronëve pritet të përfundojnë deri në vitin 2030.

Kjo tregon se, pavarësisht rritjes së financimit, zhvillimi dhe vendosja në funksion e sistemeve të reja të mbrojtjes mbetet një proces i ngadalshëm.

Një tjetër prioritet i Komisionit Evropian është vazhdimi i mbështetjes për Ukrainën dhe forcimi i kapaciteteve të saj mbrojtëse, në vitin e vazhdimit të agresionit rus.

“Do të vazhdojmë të investojmë dhe të forcojmë kapacitetet tona mbrojtëse, veçanërisht në fushën e mbrojtjes ajrore dhe kundër raketave, sistemeve të dronëve dhe kundër dronëve, si dhe municioneve”, thuhet në draft.

Ndërkohë, Ukraina planifikon të ndajë deri në një miliard euro nga kredia prej 90 miliardë eurosh për mbështetjen e saj, për një program të BE-së që synon integrimin më të madh të industrisë ukrainase të mbrojtjes me atë evropiane.

Bashkëpunimi do të përqendrohet kryesisht në mbrojtjen ajrore dhe kundër raketave, dronët, sistemet kundër dronëve dhe municionet.

The GeoPost