SHBA-të nisin ‘sulmin ekonomik’ ndaj Iranit, kërkojnë që vendet të shkurtojnë ‘linjat e ndihmës’ që mbështesin Teheranin

Sekretari i Thesarit i SHBA-së, Scott Bessent, njoftoi një përpjekje të re për të rritur presionin mbi Teheranin, duke thënë se Shtetet e Bashkuara po “nisin një sulm ekonomik kundër lidhjeve financiare të Iranit në të gjithë globin”.

“Objektivi ynë është të ndërpresim çdo litar jetese ekonomik që mbështet këtë regjim tiranik derisa Teherani të mbetet i vetëm”, tha Bessent në një konferencë për shtyp më 24 gusht, disa ditë pasi ai dhe Presidenti Donald Trump paralajmëruan për një “Ditë D ekonomike”.

Njoftimi erdhi gati gjashtë muaj pas fillimit të luftës SHBA-Izrael me Iranin, e cila ka tronditur tregjet globale duke penguar furnizimet me naftë nga Gjiri Persik nëpërmjet Ngushticës së Hormuzit.

Bessent pohoi se SHBA-të po i “fundojnë” kërcënimit nga Irani në vend që ta “menaxhojnë” atë, duke i paralajmëruar vendet e treta se Shtetet e Bashkuara “do të jenë të pakompromis në shënjestrimin e çdo burimi të të ardhurave të paligjshme të regjimit [iranian]”.

Bessent tha se Trump po bënte telefonata me udhëheqësit botërorë me kërkesa specifike dhe se çdo vendi do t’i jepej një afat kohor i përcaktuar për të “mbyllur… aktivitetin e lidhur me Iranin që kemi identifikuar”.

Ai nuk pranoi të specifikonte afate kohore, por tha “nuk kemi një patentë të pafundme këtu”.

Departamenti i Thesarit i SHBA-së ka “përcaktuar rrjetet, lehtësuesit dhe kanalet financiare që Irani përdor për të kontrabanduar naftë, për të shmangur sanksionet dhe për të financuar terrorizmin”, tha Bessent, dhe SHBA-ja “do të jetë e palëkundur në shënjestrimin e çdo burimi të të ardhurave të paligjshme të regjimit”.

Departamenti i Thesarit tha se kishte identifikuar pesë sektorë që Irani po përdor për të mbështetur ekonominë e tij – asetet dixhitale, teknologjinë, arin, aviacionin dhe transportin detar – dhe po vendos sanksione të reja ndaj gati 60 subjekteve, individëve dhe anijeve.

Çdo vend që mbështet Iranin duhet të jetë i përgatitur të përballet me sanksionet e SHBA-së, tha ai, ndërsa “regjimi iranian përballet me një zgjedhje të qartë: izolim të rëndë global ose një rrugë drejt riintegrimit me ekonominë globale”.

“Do t’i mbajmë të gjithë përgjegjës dhe kjo është asfiksi ekonomike e këtij regjimi”, tha Bessent.

Duke telegrafuar përpjekjen e re javën e kaluar pa dhënë detaje, Bessent sugjeroi që bllokada ekzistuese e SHBA-së ndaj porteve iraniane, e kombinuar me ato që ai tha se do të ishin “sanksionet më të ashpra në histori”, do ta bënin më pak të nevojshme nevojën për operacione të reja ushtarake kundër Iranit.

Por shefi i mbrojtjes, Pete Hegseth, theksoi se përdorimi i forcës ushtarake nuk po përjashtohej. “Në asnjë mënyrë nuk po përjashtojmë përdorimin e sulmeve kinetike kudo në Ngushticën e Hormuzit ose përreth Iranit”, u tha ai gazetarëve.

Sulmet në shkallë të gjerë janë pakësuar, por negociatat e vazhdueshme nuk kanë prodhuar një marrëveshje për t’i dhënë fund luftës, për të liruar Ngushticën e Hormuzit, e cila trajtonte 20 përqind të dërgesave globale të naftës para luftës, ose për të zgjidhur mosmarrëveshjen dhjetëravjeçare mbi aktivitetet bërthamore të Iranit.

Kur u pyet nëse SHBA-të do ta shënjestronin Kinën për shkak se vazhdon të blejë naftë iraniane, Bessent tha: “Jemi të bindur se të gjithë duan që Ngushtica të rihapet dhe që çmimet e energjisë të ulen përsëri.”

Veçmas, ai tha: “Mbani mend se kinezët marrin 50 përqind të energjisë së tyre nga brenda Gjirit. Pra, do t’u bënte një shërbim të madh atyre nëse do të përfitonin nga programi.”

Më herët, më 24 gusht, zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme kineze, Lin Jian, tha: “Sanksionet dhe presioni nuk do të ndihmojnë në zgjidhjen e problemeve. Ato vetëm sa do të rrisin tensionet dhe do të përshkallëzojnë situatën, gjë që nuk i shërben interesave të asnjë pale.”

Në komentet e cituara nga China Daily, Lin u bëri thirrje palëve të përfshira të rikthehen në dialog sa më shpejt të jetë e mundur dhe të kërkojnë një zgjidhje politike. Trump është planifikuar të takohet me Presidentin kinez Xi Jinping në Uashington në fund të shtatorit.

Në komentet për transmetuesin CNBC javën e kaluar në lidhje me masat e reja, Bessent tha: “Ne do ta rrëzojmë këtë regjim.” Trump, në një postim në rrjetet sociale më 24 gusht, shkroi: “IRANI PO SHKATËRRITET PLOTËSISHT”.

Ministri i ekonomisë iraniane i tha televizionit shtetëror se Teherani po parashikonte masa të reja të SHBA-së dhe është “gati dhe ka një plan dyvjeçar për të menaxhuar këto ngjarje”.

“Ata kanë bërë gjithçka që mundën për të vënë në provë vendosmërinë e popullit iranian dhe të zyrtarëve të vendit, por çdo herë kanë dështuar. Duket se ata dëshironin të pësonin edhe një disfatë tjetër”, tha Ali Madanizadeh.

Megjithatë, në një shenjë të problemeve të vazhdueshme për ekonominë e goditur të Iranit, monedha rialë e vendit ra në një nivel të ri minimal kundrejt dollarit amerikan në tregun e hapur më 24 gusht.

Mehdi Ghodsi, ekonomist i lartë në Institutin e Vjenës për Studime Ekonomike Ndërkombëtare, sugjeroi që sanksionet mund të mos prodhojnë përgjigjen politike që pret Uashingtoni.

«Qeveria është shumë më kokëfortë se kaq», tha Ghodsi për Radion Evropa e Lirë. «Lufta ka vrarë shumë nga udhëheqësit e regjimit dhe ka shkatërruar pjesën më të madhe të infrastrukturës së tij, por qeveria ende i qëndron besnike qëndrimit të saj».

«Vendi po shkon në një drejtim ku nuk e pret asgjë tjetër përveç shkatërrimit», tha ai, por shtoi: «Për ata që drejtojnë vendin, nuk ka shumë rëndësi se ku po shkon vendi».