BBC: “Gushti i Zi” rikthehet në Rusi: Mallkimi i muajit që shoqëron krizat dhe sfidon Putinin

Në Rusi, gushti prej dekadash është lidhur me grushte shteti, kriza financiare, luftëra, katastrofa ushtarake dhe kthesa të papritura politike. Tani, teksa lufta në Ukrainë po e prek gjithnjë e më shumë jetën e përditshme brenda Rusisë, është rikthyer një pyetje e vjetër: a po përballet vendi i Vladimir Putinit me një tjetër “Gusht të Zi”?

“Gushti i Zi”, ose “mallkimi i gushtit”, është kthyer ndër vite në një lloj shprehjeje të njohur në diskursin publik rus për të përshkruar prirjen e këtij muaji që të shoqërohet me ngjarje dramatike dhe kriza të mëdha.

Historia moderne e Rusisë ka prodhuar mjaft episode që e kanë ushqyer këtë perceptim.

Në gusht të vitit 1991, një grup komunistësh të vijës së ashpër ndërmorën një grusht shteti të dështuar kundër udhëheqësit sovjetik, Mikhail Gorbachev. Dështimi i puçit përshpejtoi proceset që çuan pak muaj më vonë në shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik.

Shtatë vjet më vonë, në gusht 1998, Rusia u godit nga një krizë e rëndë financiare, e cila solli falimentimin e borxhit të brendshëm dhe zhvlerësimin dramatik të rublës.

Ndërsa gushti i vitit 1999 shënoi nisjen e një tjetër zhvillimi me pasoja të mëdha historike. Një inkursion i militantëve në Dagestan hapi rrugën drejt Luftës së Dytë Çeçene, konflikt që ndihmoi në ngritjen politike të një figure atëherë pak të njohur, ish-oficerit të KGB-së, Vladimir Putin.

Putini mori pushtetin në prag të Vitit të Ri 1999, pas dorëheqjes së papritur të Boris Jelcinit. Por as ai nuk i shpëtoi asaj që rusët e quajnë “mallkimi i gushtit”.

Në gusht të vitit 2000 u fundos nëndetësja bërthamore “Kursk”, duke marrë jetën e 118 marinarëve. Tetë vjet më vonë, në gusht 2008, Rusia hyri në luftë me Gjeorgjinë, duke sinjalizuar një fazë të re dhe më agresive të politikës së jashtme të Kremlinit.

Kriza po afrohet me jetën e përditshme të rusëve

Këtë verë, atmosfera në Rusi është sërish e rënduar.

Përparimet ruse në frontin e luftës në Ukrainë mbeten të kufizuara, ndërsa sulmet ukrainase po godasin gjithnjë e më shpesh objektiva energjetike dhe logjistike brenda territorit rus. Sulmet ndaj rafinerive dhe qendrave të shpërndarjes, së bashku me shqetësimet për furnizimin me karburant dhe rritjen e çmimeve, kanë shtuar pakënaqësinë në mesin e qytetarëve.

Komentatori rus në mërgim, Ilya Varlamov, e ka cilësuar idenë e “mallkimit të gushtit” si rastësi, por ka theksuar se shumë rusë po e presin këtë muaj me ankth të madh për shkak të krizave që po grumbullohen.

Sipas tij, Rusia po përballet njëkohësisht me probleme në tregun e karburanteve, rritje çmimesh, presion mbi rublën dhe pasiguri politike.

Paralajmërime për një krizë më të thellë kanë ardhur edhe nga qarqe ekonomike ruse, ku është ngritur shqetësimi për humbjen e konkurrencës teknologjike dhe ekonomike të vendit, si dhe për aftësinë e Moskës për të përballuar një luftë të gjatë kundër Ukrainës së mbështetur nga Perëndimi.

Putini minimizon dëmet

Pavarësisht atmosferës së tensionuar, Putini ka vazhduar të shfaqë besim publik.

Duke komentuar dëmet e shkaktuara nga sulmet ukrainase ndaj objekteve logjistike, presidenti rus pranoi se ato kanë shkaktuar dëme, por këmbënguli se nuk mund të prodhojnë pasoja kritike për vendin.

Sipas tij, objektet e goditura do të rindërtohen me mbështetjen e qeverisë.

Megjithatë, lufta që Kremlini e nisi kundër Ukrainës në vitin 2022 po afrohet gjithnjë e më shumë me jetën e zakonshme të qytetarëve rusë. Sulmet me dronë, dëmtimi i infrastrukturës dhe problemet ekonomike po e bëjnë konfliktin gjithnjë e më të prekshëm edhe larg vijës së frontit.

Kontrasti me Ukrainën

Ndërkohë, edhe Ukraina përballet me tensione të brendshme politike dhe sfida të mëdha të shkaktuara nga lufta.

Por autori i analizës vë në pah një dallim të madh ndërmjet dy vendeve: ndërsa në Ukrainë vazhdojnë debatet politike, protestat dhe përplasjet publike për të ardhmen e vendit, në Rusi hapësira për opozitën politike dhe shoqërinë civile është ngushtuar në mënyrë drastike.

Mandati presidencial i Volodymyr Zelensky-t do të kishte përfunduar fillimisht në vitin 2024, por zgjedhjet u shtynë për shkak të gjendjes së jashtëzakonshme të vendosur pas pushtimit rus.

Në Rusi, ndërkaq, kundërshtarët e luftës dhe figurat opozitare janë përballur me arrestime, dënime dhe ndjekje penale. Shtypja e opozitës është intensifikuar që nga fillimi i pushtimit të Ukrainës.

Një nga momentet më të rënda për opozitën ruse ishte vdekja e liderit opozitar Alexei Navalny në një koloni burgu në Arktik në shkurt të vitit 2024. Ironikisht, edhe historia e përplasjes së tij të fundit me Kremlinin kishte një lidhje me muajin gusht: në gusht 2020 ai u helmua me një agjent nervor gjatë një udhëtimi ajror nga Siberia drejt Moskës.

Rastësi apo jo, gushti ka lënë një gjurmë të errët në historinë moderne të Rusisë.

Dhe teksa problemet ushtarake, ekonomike dhe sociale po grumbullohen për regjimin e Vladimir Putinit, “Gushti i Zi” është rikthyer sërish si metaforë për një pyetje që shumë rusë duket se po ia bëjnë vetes: a është vendi përballë një tjetër kthese të papritur dhe të dhimbshme?

The GeoPost