Parlamenti Evropian: Rusia, Kina dhe Bjellorusia përbëjnë kërcënimet kryesore hibride për BE-në

Bashkimi Evropian po përballet me kërcënime hibride gjithnjë e më intensive që synojnë institucionet demokratike, infrastrukturën kritike dhe kohezionin shoqëror, thuhet në një brifing të ri të Shërbimit Kërkimor të Parlamentit Evropian (EPRS), me titull “Përgjigjja e BE-së ndaj kërcënimeve hibride” (“EU response to hybrid threats”), i hartuar nga analistët Linda Tothová dhe Darius Engel dhe i publikuar në korrik të vitit 2026.

Dokumenti thekson se sulmet hibride janë bërë dukshëm më të shpeshta dhe më të sofistikuara, ku përmes kombinimit të instrumenteve politike, ekonomike, kibernetike, informative dhe ushtarake synohet dobësimi i besimit të qytetarëve në institucione dhe destabilizimi i shoqërive evropiane, pa kaluar pragun e një konflikti të hapur të armatosur.

Veçanërisht theksohet se aktivitetet hibride ruse në Evropë janë katërfishuar ndërmjet viteve 2022 dhe 2023, ndërsa më pas janë trefishuar sërish gjatë periudhës 2023–2024, veçanërisht në vendet që ofrojnë mbështetje politike, financiare dhe ushtarake për Ukrainën.

Dokumenti rikujton se koncepti i luftës hibride mori rëndësi pas aneksimit të Krimesë nga Rusia në vitin 2014, kur Moska kombinoi angazhimin e të ashtuquajturve “njerëz të vegjël të gjelbër” me metoda të tjera jokonvencionale të veprimit. Pushtimi rus i Ukrainës në vitin 2022 tregoi më tej se operacionet e fshehta mund të kombinohen me veprime ushtarake konvencionale në kuadër të një strategjie të vetme.

Hapësira kibernetike si fushë kryesore e betejës

Autorët e dokumentit vlerësojnë se fusha kibernetike mbetet një nga zonat më të rëndësishme të veprimit hibrid. Aktorët shtetërorë dhe joshtetërorë përdorin sulmet kibernetike për spiunazh, mbledhje të të dhënave informative, pengimin e funksionimit të institucioneve dhe ndikimin në opinionin publik.

Si shembuj përmenden sulmi kibernetik i lidhur me Iranin ndaj institucioneve shtetërore të Shqipërisë në vitin 2022, sulmi ndaj faqes së internetit të Parlamentit Evropian pas shpalljes së Rusisë si shtet sponsor të terrorizmit, si dhe sulmi DDoS ndaj Asamblesë Kombëtare të Francës në vitin 2023, për të cilin përgjegjësinë e mori grupi pro-rus NoName057.

Gjithashtu përmenden të dhënat e Agjencisë Evropiane për Sigurinë Kibernetike (ENISA), sipas të cilave, nga korriku 2024 deri në qershor 2025, sektorët më të prekur ishin administrata publike, transporti, infrastruktura digjitale dhe sektori financiar.

Në shënjestër janë gazsjellësit, kabllot dhe hekurudhat

Brifingu paralajmëron se aktivitetet hibride po orientohen gjithnjë e më shumë drejt infrastrukturës kritike.

Në dokument përmenden shembuj të sabotimeve të kabllove nënujore të telekomunikacionit dhe gazsjellësve në Detin Baltik, përfshirë dëmtimin e gazsjellësit Balticconnector dhe të disa kabllove të komunikimit ndërmjet Finlandës, Estonisë, Lituanisë, Suedisë dhe Gjermanisë.

Komisioni Evropian e përshkruan infrastrukturën kritike si “fushëbetejën e re të luftës moderne”, ndërsa dokumenti paralajmëron edhe për aktivitetet e të ashtuquajturës “flotë në hije”, e cila lidhet me sabotime të mundshme ndaj infrastrukturës nënujore.

Përveç kësaj, në të gjithë Evropën janë regjistruar një numër i madh zjarresh, sabotimesh në hekurudha dhe incidente të tjera. Sipas të dhënave të përfshira në dokument, ndërmjet janarit 2022 dhe shkurtit 2026 janë identifikuar 152 incidente që u atribuohen aktorëve rusë.

Veprimet hibride në mënyrë agresive po shtrihen edhe në domenin ushtarak, ku përmes provokimeve të qëllimshme testohen kufijtë e Aleancës NATO dhe krijohet panik tek popullata civile. Që nga viti 2022, vendet anëtare në krahun lindor kanë regjistruar vazhdimisht shkelje të hapësirës së tyre ajrore.

Shembujt e theksuar përfshijnë hyrjen e një rakete ruse të lundrimit në hapësirën ajrore të Polonisë në mars të vitit 2024, shkelje të përsëritura të hapësirës ajrore nga avionë ushtarakë, si dhe rënien e një droni rus në territorin e Rumanisë në maj të vitit 2026. Përveç kësaj, balonat e lëshuara nga Bjellorusia kanë depërtuar në mënyrë të planifikuar në territoret e Polonisë dhe Lituanisë, si pjesë e një fushate më të gjerë presioni psikologjik.

Lufta kundër manipulimeve informative

Në fushën informative, Evropa po zhvillon një betejë të vështirë kundër manipulimeve dhe ndërhyrjeve të huaja (FIMI). Raporti i Shërbimit Evropian për Veprimin e Jashtëm (EEAS) nga marsi i vitit 2026 identifikon qartë Rusinë (29%) dhe Kinën (6%) si gjeneruesit kryesorë të fushatave të dezinformimit.

Përmes operacioneve të sofistikuara si Ghostwriter dhe Doppelgänger, këta aktorë përdorin rrjete bot-esh, portale të rreme mediatike dhe përmbajtje deepfake të krijuara me inteligjencë artificiale.

Objektivat kryesore të tyre janë ngjarjet kyçe demokratike, përfshirë Lojërat Olimpike dhe Paraolimpike në Paris 2024, zgjedhjet presidenciale në Rumani, si dhe ciklet zgjedhore në Moldavi, me qëllim të qartë për të dëmtuar besimin në proceset zgjedhore dhe për të thelluar ndarjet shoqërore.

Parlamenti Evropian kërkon një përgjigje më të fuqishme

Brifingu përfundon se Parlamenti Evropian konsideron se kërcënimet më të mëdha hibride ndaj BE-së vijnë nga Rusia, Kina dhe Bjellorusia dhe bën thirrje për forcimin e bashkëpunimit ndërmjet BE-së dhe NATO-s, rritjen e rezistencës së shteteve anëtare dhe mbrojtjen më të mirë të infrastrukturës kritike.

Parlamenti Evropian kërkon gjithashtu përmirësimin e shkëmbimit të të dhënave informative, një përgjigje më të fuqishme ndaj dezinformimit dhe sulmeve kibernetike, si dhe bashkëpunim më të ngushtë me shtetet partnere.

The GeoPost