Krimea ishte fortesa e Rusisë, tani është një pikë e dobët

Oleksandra i paralajmëroi prindërit e saj në Krime të grumbullonin furnizime emergjente javë më parë. Por nëna e saj nuk e mori seriozisht paralajmërimin.

Krimea supozohej të ishte arritja më e madhe e Presidentit rus Vladimir Putin – një fortesë në luftën kundër Ukrainës, një pikënisje për të projektuar fuqinë ushtarake të Rusisë përtej Detit të Zi dhe një simbol i brendshëm i ambicieve të tij perandorake.

E gjithë kjo tani është nën kërcënim, me Ukrainën që po fiton kontrollin ajror mbi rrugët drejt gadishullit të pushtuar nga Rusia, duke synuar logjistikën e furnizimit dhe duke kërkuar të izolojë dhe dobësojë forcat e Rusisë në jug, raporton Politico.

“Nëna ime ishte e bindur se as Rusia dhe as Ukraina nuk do të bënin kurrë diçka për të kërcënuar Krimenë”, kujtoi Oleksandra, e cila nuk e dha mbiemrin e saj nga frika se mos rrezikonte të afërmit e saj. Edhe ndërsa raketat e lëshuara nga Krimea po godisnin Kievin, “Ajo tha: ‘Por Krimea është e veçantë’”.

Në 12 vitet që kur Rusia aneksoi gadishullin, Moska krijoi përshtypjen se ishte i paprekshëm falë militarizimit masiv dhe integrimit ekonomik. Por ajo që dikur ishte një aset strategjik për Presidentin Vladimir Putin, tani po shndërrohet në një dobësi kritike – si ushtarakisht ashtu edhe për vetë udhëheqësin.

Sot, popullsia e Krimesë prej 2.5 milionë banorësh – midis tyre edhe prindërit e Oleksandrës – po jetojnë me ndërprerje të energjisë elektrike dhe ujit, pa furnizime dhe pa karburant, ndërsa dronët ukrainas synojnë furnizimin me energji elektrike së bashku me objektet ushtarake.

Shërbimi celular zhduket për shkak të ndërprerjeve të shpeshta të energjisë, transporti publik është praktikisht zhdukur dhe shitja e karburantit për individë privatë dhe biznese është ndaluar. Çmimet janë rritur ndjeshëm dhe sezoni turistik, nga i cili varen shumë, është i papërballueshëm.

Autoritetet shpallën gjendjen e jashtëzakonshme në fund të qershorit.

Për shumë njerëz, dalja nga Krimea është bërë gjithashtu pothuajse e pamundur. Dronët ukrainas kanë shkatërruar ura dhe tani patrullojnë rrugën tokësore përmes Ukrainës jugore të pushtuar drejt Rusisë. Shumica e trenave nuk qarkullojnë më. Në fillim të qershorit, më shumë se 3,000 automjete prisnin në radhë për të dalë përmes urës së Kerçit, të cilën Kievi thotë se është ndërtuar pa pëlqimin e tij, duke e bërë kështu të paligjshme.

“Kisha frikë se nëna ime do ta fajësonte Ukrainën për këtë”, tha Oleksandra, e cila jeton në Kiev që nga viti 2014 për shkak të presionit nga shërbimet e sigurisë të Rusisë. Rusia ka ndjekur penalisht mijëra njerëz në Krime për simpati të supozuar ndaj Ukrainës ose lidhje me të.

Në vend të kësaj, ndërsa fushata e Ukrainës për të izoluar Krimenë duket se po e përmbys situatën në jug të vendit, nëna e Oleksandrës tani beson — si shumë ukrainas — se gadishulli është vendi ku lufta do të përfundojë.

“Nëna ime e ka këtë shpresë”, tha Oleksandra. “Por nuk jam e sigurt nëse ajo e kupton se kjo mund të ketë një kosto”.

‘Krimea është çelësi i artë ‘

Krimea është, me të vërtetë, e veçantë. Lufta e Ukrainës filloi me aneksimin e saj në vitin 2014 – duke e shndërruar gadishullin në një simbol pothuajse të shenjtë të fuqisë perandorake të Rusisë. Dhe ndërsa Kombet e Bashkuara dhe vendet perëndimore vendosën sanksione ndaj Moskës për këtë shkelje të hapur të së drejtës ndërkombëtare, ato që atëherë e kanë pranuar kryesisht atë si një fakt të kryer.

Në dekadën që pasoi, Rusia e shndërroi ish-parajsën e pushimeve në një bazë ushtarake që i lejoi forcave të saj të pushtonin me shpejtësi pjesë të mëdha të Ukrainës jugore në pushtimin në shkallë të plotë të vitit 2022. Krimea u bë prapavija e sigurt e fushëbetejës, duke furnizuar frontin jugor të Rusisë dhe duke projektuar forcën e saj ushtarake jashtë, ndërkohë që banorët e gadishullit mbetën relativisht të mbrojtur nga lufta në vazhdim.

Kjo ndryshoi në mënyrë dramatike këtë verë.

Falë avantazhit aktual të Ukrainës në dronë sulmues me rreze të mesme veprimi, ajo është në një pozicion për të degraduar dhe ndoshta edhe për të shkatërruar disa nga aftësitë ushtarake të Rusisë në jug të vendit duke prishur logjistikën që mban ushtrinë e saj funksionale. Ukraina shpreson se kjo do ta detyrojë Rusinë të ridrejtojë forcat e saj nga vende të tjera në front, duke lehtësuar presionin mbi ushtrinë ukrainase, si dhe sulmet e Rusisë në qytete dhe fshatra.

“Ne duam të shkatërrojmë praninë ushtarake ruse në Krime dhe mendoj se do ta bëjmë”, tha Andriy Zagorodnyuk, kryetar i Qendrës për Strategjitë e Mbrojtjes dhe ish-ministër i mbrojtjes i Ukrainës.

Thyerja e kontrollit ushtarak të Rusisë në Krime ka rëndësi përtej Ukrainës, duke ndërprerë operacionet ushtarake të Moskës nga porti i saj në Detin e Zi – për shembull, gadishulli ishte qendra logjistike që mbështeste fushatën e Rusisë në Siri nga viti 2015 deri në vitin 2024.

Krimea ka gjithashtu një rëndësi të madhe personale për Putinin, popullariteti i të cilit në vend u rrit ndjeshëm kur gadishulli, i kolonizuar për herë të parë nga perandoria ruse 300 vjet më parë, ra përsëri lehtësisht nën kontrollin rus. Humbja e saj do t’i jepte një goditje të drejtpërdrejtë reputacionit të tij dhe mund të nxiste pakënaqësi me udhëheqjen e tij dhe luftën në vend.

“Krimea është çelësi i artë për ambiciet imperiale të Rusisë”, tha Illya Pavlenko, një ish-nënkryetar i Drejtorisë Kryesore të Inteligjencës së Ukrainës.

Disa nga partnerët e Ukrainës – më i njohuri Presidenti i SHBA-së Donald Trump, i cili tha vitin e kaluar se Ukraina “nuk ka letra” – kishin treguar më parë se dhënia e Krimesë Rusisë mund të ishte pjesë e një marrëveshjeje për t’i dhënë fund luftës. Por Rusia mund ta gjejë gadishullin administrativisht dhe ushtarakisht shumë të vështirë dhe të kushtueshëm për t’u ruajtur – e lëre më të ruajë paqen dhe jetesën e mirë që u premtoi banorëve të Krimesë në vitin 2014.

“Tani po bëjmë kartolina për veten tonë”, tha Pavlenko.

Njerëz të zakonshëm

Ndërsa fushata e ndalimit të Kievit synon të thyejë fuqinë dhe reputacionin ushtarak të Moskës, ajo në mënyrë të pashmangshme ka ndikuar në popullsinë civile të Krimesë. Përveç mijëra rusëve që Moska i inkurajoi të zhvendoseshin në gadishull, shumë qytetarë ukrainas ende jetojnë atje, përfshirë tatarët vendas të Krimesë, të cilët kanë vuajtur nga një represion disproporcional që nga viti.

Sipas Refat Chubarov, kreu i Mexhlisit Tatar të Krimesë — një organ qeverisës i nxjerrë jashtë ligjit nga autoritetet ruse dhe që tani ndodhet në Kiev — popullsia indigjene e gadishullit duhet të jetë e përgatitur të përballet me vështirësi edhe më të mëdha në të ardhmen. Ai këshilloi përgatitjen e rezervave emergjente të ushqimit dhe ilaçeve, qëndrimin larg instalimeve ushtarake ruse dhe sigurimin e një vendi për t’u strehuar nga sulmet.

“Nuk e dimë se si do të përfundojë kjo”, tha ai.

Por a mund të përfundojë kjo me rikthimin e gadishullit nën Ukrainë? Herën e fundit që kjo dukej e mundur ishte gjatë kundërsulmit shumë të vlerësuar të Ukrainës në vitin 2023, dhe çdo shpresë që atëherë është zbehur nga dështimi i vendit për të zhvendosur vijën e frontit në atë kohë.

“Njerëzit në Krime kanë njëfarë optimizmi se këtë herë mund të përfundojë me çlirim. Por ata gjithashtu thonë, ‘mos na mashtroni siç bëtë në vitin 2023”, tha Chubarov.

Rusia u përgatit ushtarakisht, ekonomikisht, përmes edukimit dhe propagandës për të marrë Krimenë për dekada të tëra, vërejti Pavlenko. Ukraina duhet të përdorë një gamë të gjerë taktikash të ngjashme, tha ai.

“Ne gjithmonë kemi thënë se Krimea është Ukrainë dhe Ukraina do të përdorë të gjitha metodat për ta rimarrë Krimenë. Krimea nuk mund të kthehet vetëm me mjete ushtarake… Ne po ushtrojmë presion ushtarak tani për t’u dhënë diplomatëve tanë mundësinë të ulen në tryezën e negociatave dhe të thonë: ‘Ne nuk po e lëmë Krimenë jashtë”.

Zagorodnyuk beson se Ukraina ka ndoshta një vit për të shfrytëzuar avantazhin teknologjik që tani po e bën të mundur presionin ndaj Rusisë. “Sigurisht, Rusia do të na kopjojë përfundimisht”, tha ai. “Ne sigurisht që nuk mund të humbasim kohë.”

Në fakt, kjo mund të jetë një dritare mundësie për Ukrainën që të rimarrë një pjesë të territorit jugor që Rusia e ka mbajtur që nga viti 2022. Por, ndërsa Ukraina shpreson ta bëjë gadishullin edhe më të vështirë dhe të kushtueshëm për Rusinë sesa është tashmë, ka të ngjarë që ai të jetë po aq i vështirë dhe i kushtueshëm për Ukrainën.

“Unë besoj se çlirimi i Krimesë është i mundur”, tha Zagorodnyuk. “Por jo në të ardhmen e afërt”.

The GeoPost