Irani ka kryer gati 30 ekzekutime politike që nga fillimi i luftës me SHBA-në dhe Izraelin

Irani ekzekutoi dy burra më 13 maj, ndërsa një fushatë e përshpejtuar e varjeve politike që nga fillimi i luftës me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin nuk tregon shenja të pakësimit.

Ehsan Afrashteh, një specialist i sigurisë kibernetike dhe rrjeteve, u var me akuzën për spiunazh për Izraelin, armikun e betuar të Teheranit, më herët atë ditë, raportoi REL, duke cituar Radio Fard të Iranit.

Vonë në mbrëmje, Mohammad Abbasi, i cili kishte marrë pjesë në protestat masive në janar, u ekzekutua në burgun Gezel Hesar me akuzën e vrasjes së një oficeri sigurie në Mallard, një qytet pranë Teheranit.

Familja e Abbasit u ftua në burg për atë që iu tha se ishte një vizitë, vetëm për t’u kthyer mbrapsht te porta, sipas grupit të të drejtave të njeriut FOOD me bazë në SHBA. Ata më vonë mësuan për ekzekutimin e tij nëpërmjet telefonit.

Agjencia iraniane e lajmeve Mizan e përshkroi varjen e tij si “kisas”, një koncept islamik që i referohet ekzekutimit si një akt hakmarrjeje, i kryer me kërkesë të familjes së viktimës.

Republika Islamike publikoi pamje nga gjyqi i tij, në të cilin ai u akuzua për vrasjen e anëtarëve të forcave të sigurisë gjatë kulmit të protestave masive më 8 dhe 9 janar.

Javë të tëra demonstratash kundër sundimtarëve klerikë të Iranit shpërthyen në të gjithë vendin në fund të dhjetorit. Autoritetet u përgjigjën me një shtypje të paparë ndaj protestuesve, duke vrarë disa mijëra njerëz.

Në rastin e Afrasteh, dy burime që folën me Radio Farda thanë se ai u kontaktua nga një shërbim i inteligjencës së huaj ndërsa po vizitonte Turqinë.

Ai njoftoi Ministrinë e Inteligjencës së Iranit përpara se të kthehej në shtëpi, vetëm për t’u arrestuar në Aeroportin Ndërkombëtar Imam Khomeini sapo zbarkoi dhe u dërgua në burg, thanë burimet.

HRANA raportoi më parë se rrëfimet e Afrasteh gjatë paraburgimit ishin “të fabrikuara”, se ai i mohoi akuzat, se prona e familjes së tij u sekuestrua dhe se të afërmit u vunë nën mbikëqyrje.

Grupet e të drejtave të njeriut dhe burime pranë familjes thonë se rasti i Afrashtekh ilustron përdorimin e rrëfimeve të detyruara dhe gjykatave ushtarake nga Republika Islamike për të eliminuar kërcënimet e perceptuara të sigurisë.

‘Spastrim politik’

Ekzekutimet janë të fundit në një seri varjesh gjithnjë e më intensive që nga 18 marsi – javë pasi Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli nisën një fushatë bombardimi kundër Iranit.

Që atëherë, janë konfirmuar të paktën 29 ekzekutime politike. Ato ndahen në tre kategori të gjera: protestues që morën pjesë në demonstrata masive në janar dhe u akuzuan për moharebeh, ose “armiqësi kundër Zotit”; anëtarë ose anëtarë të dyshuar të grupit opozitar në mërgim Mujahedin-e Khalq (MEK) të dënuar për rebelim të armatosur; dhe ata të dënuar për spiunazh për CIA-n ose Mossad-in, agjencinë e inteligjencës izraelite.

Grupet e të drejtave të njeriut kanë dënuar gjyqet e të ekzekutuarve. Qendra për të Drejtat e Njeriut në Iran me seli në Oslo tha në prill se shumë nga gjyqet u karakterizuan nga “tortura, rrëfime të detyruara dhe mungesë e plotë e procesit të rregullt ligjor”.

Monitori Iranian i të Drejtave të Njeriut, një grup i huaj që dokumenton shkeljet e të drejtave të njeriut, e karakterizoi ritmin e ekzekutimeve si një “spastrim politik” që shfrytëzon kushtet e kohës së luftës.

“Prioriteti i regjimit nuk është lufta e jashtme, por shtypja e brendshme”, thuhej në deklaratën e prillit, duke vënë në dukje se numri i ekzekutimeve politike në gjashtë javët e para të luftës kishte tejkaluar tashmë totalin për të gjithë vitin 2025.

Muajin e kaluar, shefi i të drejtave të njeriut i OKB-së, Volker Turk, i bëri thirrje Iranit të “vendosë një moratorium mbi përdorimin e dënimit me vdekje” dhe të lirojë të burgosurit “e ndaluar në mënyrë arbitrare”.

“Jam i habitur që – përveç pasojave tashmë të rënda të konfliktit – të drejtat e popullit iranian vazhdojnë të hiqen nga autoritetet, në mënyra të ashpra dhe brutale”, tha ai.

Irani është një nga vendet me ekzekutime më të mëdha në botë, duke varur qindra njerëz në vit, shumë prej të cilëve për krime dhe vrasje të lidhura me drogën.