Freya, sistemi raketor që mund të zëvendësojë Patriot dhe të jetë mburojë për Evropën

Mungesat e Ukrainës në raketa interceptore për sistemin e mbrojtjes ajrore Patriot vazhdojnë të jenë një problem i madh.

Me një dimër tjetër jo shumë larg në horizont, Rusia ka qenë në gjendje të lëshojë një numër gjithnjë e në rritje raketash balistike drejt qyteteve ukrainase – dhe ato po ia dalin mbanë.

Volodymyr Zelensky vazhdon t’i bëjë thirrje SHBA-së që ta lejojë vendin e tij të blejë më shumë nga raketat e çmuara interceptuese për sistemin Patriot – një nga të vetmet gjëra që mund të rrëzojë raketat balistike.

Por me luftën e Iranit që ka përdorur shumë nga rezervat e Uashingtonit – dhe qëndrimin kundërshtues të Donald Trump, problemi po përkeqësohet.

Pamja aktuale është e zymtë, por ka shpresë në horizont. Puna vazhdon për një alternativë evropiane ndaj sistemit të lavdëruar Patriot: Freya.

Çfarë është Freya?

Ndoshta e emëruar sipas një perëndeshe nordike, iniciativa Freya është një përpjekje për të ndërtuar një version më të lirë të Patriot që është ende efektiv dhe nuk kontrollohet nga SHBA.

Raketa interceptuese FP7.X – e cila, ashtu si Patriot, do të qëllohet drejt një rakete balistike në hyrje për ta shkatërruar atë përpara se të godasë objektivin e saj – po ndërtohet nga kompania ukrainase Fire Point.

Kjo është kompania që qëndron pas raketës kruz “Flamingo” të Ukrainës, e cila po bëhet gjithnjë e më e njohur.

Ideja është që ky interceptor do të integrohet në një qasje të “sistemit të sistemeve”, duke përdorur radarë dhe rrjete komanduese të ndryshme të prodhuara nga aleatët evropianë të Ukrainës.

Shpresa është që – sapo të vihet në funksion – të kushtojë rreth 700,000 dollarë, shumë, shumë më pak se kostoja prej 3.8 milionë dollarësh për Patriot.

Cilat vende janë të përfshira?

Danimarka, Franca, Gjermania, Italia, Holanda, Norvegjia, Spanja, Suedia dhe Mbretëria e Bashkuar i janë bashkuar kësaj përpjekjeje.

Zelensky tha se Freya nuk ishte projektuar për të zëvendësuar aftësitë ekzistuese të mbrojtjes ajrore evropiane, por përkundrazi për të “plotësuar mbrojtjen, për të krijuar një mburojë të fortë mbi të gjithë Evropën dhe për ta bërë të gjithë këtë më shpejt dhe me një kosto më të ulët”.

Një pyetje e madhe: kur do të jetë gati?

Situata e përkeqësuar me furnizimet e raketave Patriot të Ukrainës ka treguar se sa e rëndësishme është për përpjekjet luftarake të Kievit që të ketë një alternativë në funksionim.

Ndërsa forcat e Ukrainës po gjejnë sukses diku tjetër në luftë – duke i shkaktuar viktima të mëdha forcave ruse që përparojnë ngadalë dhe duke izoluar Krimenë me sulme me dronë – raketat balistike janë një problem i madh.

Sipas Fire Point, shpresohet që Freya të arrijë përgjimin e parë të suksesshëm të një rakete balistike deri në mesin e vitit 2027.

“Po përpiqemi ta shtrydhim një program që zakonisht zgjat 20 ose 30 vjet në vetëm disa vjet”, tha drejtoresha ekzekutive e Fire Point, Iryna Terekh, duke shtuar se ishin kryer të paktën pesë teste të raketës interceptuese.