Nga Moska te Brukseli: A po ndryshon drejtimi i Hungarisë?

Humbja e Viktor Orban në zgjedhjet e Hungarisë pas 16 vitesh në pushtet pati jehonë në të gjithë Evropën Qendrore dhe mund të ndryshojë marrëdhëniet politike në rajon, veçanërisht në Republikën Çeke dhe Sllovaki, ku aleatët e tij politikë janë në pushtet.

Arsyeja kryesore për fitoren e udhëheqësit të opozitës Peter Magyar nuk ishte vetëm pakënaqësia e qytetarëve me korrupsionin dhe situatën e keqe ekonomike, por edhe refuzimi më i gjerë i politikave të Orban-it. Shumë votues kundërshtuan modelin e tij të “demokracisë joliberale”, duke u larguar nga Bashkimi Evropian dhe duke iu afruar Rusisë.

Reagimet nga rajoni ishin të shpejta, por të përmbajtura. Kryeministri çek Andrej Babiš e uroi fituesin, por me një paralajmërim:

“Përballja me një kundërshtar kaq të fortë si Viktor Orbán nuk ka qenë kurrë e lehtë… Ai nuk duhet të zhgënjejë”.

Kryeministri sllovak Robert Fico reagoi në mënyrë të ngjashme, duke thënë shkurt: “Unë e respektoj plotësisht vendimin e votuesve hungarezë”, duke shtuar se është “gati për bashkëpunim intensiv” me qeverinë e re.

Megjithatë, Fico e bëri të qartë se Sllovakia nuk do ta ndryshojë kursin e saj – ajo këmbëngul në rivendosjen e Grupit të Vishegradit, mbrojtjen e interesave energjetike dhe vazhdimin e bashkëpunimit në lidhje me furnizimin me naftë ruse.

Reagimet e kujdesshme nga Praga dhe Bratislava tregojnë se sa i rëndësishëm ishte Orban në aleancën e udhëheqësve populistë dhe nacionalistë në Evropë. Humbja e tij tani ngre pyetjen se si do të zhvillohen më tej këto marrëdhënie.

Sllovakia mund të preket veçanërisht nga ky ndryshim. Analisti Martin Poliacik beson se një Hungari pro-evropiane mund ta dobësojë Fitzin.

“Kërcënimi më i madh për kryeministrin sllovak është një Hungari pro-evropiane, sepse popullsia sllovake do ta shihte se kjo është e mundur”, tha ai.

Në të njëjtën kohë, largimi i Orban lë një boshllëk në politikën evropiane. Për vite me radhë, ai ishte një ndërmjetës i rëndësishëm midis Perëndimit dhe Moskës. Edhe pse ka spekulime se Fico mund ta marrë përsipër këtë rol, Poliacik dyshon:”Ai është i lodhur… dhe nuk ka ekipin që kishte Orban”.

Edhe qeveria e re në Hungari nuk garanton stabilitet. Analistët paralajmërojnë se skena politike në Evropë është aktualisht shumë e paqëndrueshme.

“Është e vështirë të ruhet çdo status quo dhe gjithçka është e ndryshueshme”, vlerëson Poliacik.

Në Republikën Çeke, kryeministri Andrej Babiš krahasohet shpesh me Orbanin, por ekspertët theksojnë se mundësitë e tij janë shumë më të kufizuara. Analisti politik Jindrich Šidlo thotë: “Babiš është, në këtë kuptim, një version shumë më i dobët i Orbanit”, kryesisht për shkak të kufizimeve institucionale dhe një sistemi të ndryshëm politik.

Humbja e Orban-it mund të ndikojë edhe në rrjetin e tij ndërkombëtar të aleatëve. Gjatë viteve, Budapesti ka mbështetur lëvizje të ngjashme në të gjithë Evropën, duke financuar media, organizata dhe iniciativa politike. Siç paralajmëron András Lederer.

“Pa Orban-in në pushtet, ky rrjet ndoshta do të tkurret ndjeshëm dhe ndoshta edhe do të zhduket”, tha Lederer.

Së fundmi, çështja e fatit të Grupit të Vishegradit është gjithashtu e hapur. Lufta në Ukrainë ka nxjerrë në pah tashmë përçarjet e thella midis anëtarëve të saj – ndërsa Polonia dhe Republika Çeke mbështetën Kievin, Hungaria dhe Sllovakia morën një qëndrim shumë më të butë ndaj Rusisë.

Pa Orban-in si figurë kyçe, qeveria e re hungareze ka të ngjarë të kërkojë lidhje më të forta me Brukselin, ndërsa Polonia aktualisht nuk tregon interes për rinovimin e aleancës rajonale. E gjithë kjo shton pasigurinë në Evropën Qendrore pas një prej trazirave më të rëndësishme politike në dekadën e gjysmë të fundit.

The GeoPost