Stacionet televizive ruse të ndaluara në BE, por të disponueshme në RS dhe pjesë të Federatës së Bosnjës dhe Hercegovinës

Shtatë operatorë kabllorë në Bosnjë dhe Hercegovinë vazhdojnë të shpërndajnë programet e gjashtë stacioneve televizive shtetërore ruse që u ndaluan nga Bashkimi Evropian katër vjet më parë për përhapje dezinformatash, justifikim të agresionit kundër Ukrainës dhe luftë hibride.

Ndër mediat e sanksionuara janë Russia Today (RT), Russia 24 dhe Sputnik, programet e të cilave përhapin narrativa pro-Kremlinit dhe, për shembull, mohojnë gjenocidin në Srebrenicë .

Disa nga operatorët që transmetojnë këto kanale në BiH janë në pronësi të Telekom Srbija.

Çfarë thonë ata nga BE-ja?

“Ne inkurajojmë dhe presim që BiH të sigurojë zbatimin e plotë të masave kufizuese të BE-së, përfshirë ato kundër Rusisë dhe Bjellorusisë”, tha Komisioni Evropian për Radion Evropa e Lirë (RFE).

Ata theksuan se manipulimi i informacionit dhe ndërhyrja nga jashtë, përfshirë dezinformimin, përbën një kërcënim në rritje për shoqëritë demokratike.

Ata shtuan se BE-ja po rrit mbështetjen e saj për partnerët në Ballkanin Perëndimor për të luftuar dezinformimin dhe kërcënimet e tjera hibride, dhe se Rusia po e shoqëron agresionin e saj kundër popullit ukrainas me një luftë informacioni dhe propagande në shkallë globale.

“Regjimi i Kremlinit i ka transformuar mediat shtetërore në instrumente të manipulimit të informacionit dhe luftës informative”, i tha Komisioni Evropian Radios Evropa e Lirë, duke shtuar se kjo është arsyeja pse BE-ja ka vendosur sanksione kundër mediave shtetërore ruse, përfshirë RT dhe Sputnik.

Shpërndarja e kanaleve Russia Today dhe Russia 24 nëpërmjet sinjaleve tokësore dhe kabllore është ndaluar në BE për shkak të fushatave të tyre të dezinformimit, që nga fillimi i agresionit të plotë të Rusisë kundër Ukrainës në shkurt të vitit 2022.

Sanksionet përfshijnë një ndalim të shpërndarjes në BE nëpërmjet operatorëve kabllorë dhe satelitorë, platformave IPTV, aplikacioneve online dhe reklamave. BE thekson se kjo është një “masë sigurie” dhe jo një rregullore standarde e medias, që synon të zvogëlojë dezinformimin dhe ndikimin e politikës së huaj në rajon.

Vendet e BE-së nuk e kanë bllokuar aksesin në faqet e tyre të internetit.

Rrjetet sociale, të tilla si YouTube , Meta dhe TikTok , kanë kufizuar ose bllokuar shpërndarjen e përmbajtjes së mediave shtetërore ruse.

“Interesi i Rusisë në Bosnjë dhe Hercegovinë është thjesht të ndalojë integrimin e saj të mëtejshëm në NATO dhe të vonojë integrimin e saj në BE”, tha për Radion Evropa e Lirë Ahmed Kico, një oficer i pensionuar i inteligjencës dhe bashkautor i librit “Bosnja dhe Hercegovina dhe Ballkani Perëndimor – Aspekte të Gjeopolitikës dhe Luftës Hibride”.

Ai thotë se kjo është një “luftë hibride kundër BiH”, një vend që ka statusin e kandidatit për anëtarësim në BE që nga viti 2022 .

“Rusia nuk po e bën këtë vetëm, por përmes mediave të saj në rajon, dhe gjithashtu po merr ndihmë të konsiderueshme nga disa media nga Serbia dhe Bosnja e Hercegovina që gjoja mbështesin evropianizmin dhe NATO-n, por në thelb duan status quo-në”, shtoi Klitso.

Kush shpërndan kanale ruse në Bosnjë dhe Hercegovinë?

Shumica e operatorëve kabllorë nga Federata e BiH ndaluan shpërndarjen e kanaleve shtetërore ruse në vitin 2022, në përputhje me masat e BE-së dhe pa një vendim zyrtar nga autoritetet.

“Në vitin 2022, ne i dërguam Agjencisë Rregullatore të Komunikimeve të BiH një kërkesë për të ndaluar shpërndarjen e shërbimeve mediatike audiovizuale për kanalet e lartpërmendura [RT, Russia24]”, tha për Radion Evropa e Lirë operatori kabllor TX TV me seli në Tuzla, një nga 40 operatorët kabllorë në BiH.

Megjithatë, kanalet e sanksionuara mbetën të disponueshme në pjesë të caktuara të vendit përmes shtatë operatorëve.

Sipas listës së programeve të raportuar në Agjencinë Rregullatore të Komunikimeve (RAK) të BiH, kanalet Russia Today dhe Russia 24, ndër të tjera, janë të disponueshme nëpërmjet rrjetit “ELTA-MT” në zonën e Tuzlës dhe “Logosoft” në zonën e Sarajevës, në entitetin e Federatës së BiH.

Logosoft është në pronësi të Telekomunikacije Republika Srpska (m:tel), një operator i shumicës në pronësi të Telekom Srbija.

Në entitetin e Republikës Srpska (RS), kanalet e sanksionuara janë të disponueshme në pesë operatorë kabllorë, dy prej të cilëve janë në pronësi të m:tel, ndërsa pjesa tjetër është private, sipas të dhënave nga regjistrat e bizneseve.

REL ka kontaktuar vazhdimisht operatorët që shpërndajnë kanalet e sanksionuara, por ata nuk u janë përgjigjur pyetjeve.

Çfarë thotë rregullatori?

Që një operator kabllor të shpërndajë ligjërisht një program televiziv të huaj, ai duhet të paraqesë një kontratë me pronarin e të drejtës së autorit në Agjencinë Rregullatore të Komunikimeve (RAK) të BiH.

RAK BiH mund të gjobisë stacionet televizive nëse ato shkelin ligjet në BiH duke transmetuar, për shembull, përmbajtje që përmban gjuhë urrejtjeje ose paraqet qëllimisht informacione të rreme, por nuk mund të ndalojë transmetimin e një kanali.

“RAK BiH nuk ka komente specifike”, tha rregullatori shtetëror për Radion Evropa e Lirë/Rreth Lirisë në përgjigje të pyetjes së gjerë të Radios Evropa e Lirë nëse ky institucion ka ndonjë detyrim në lidhje me shpërndarjen e kanaleve të huaja që janë nën sanksione të BE-së.

Ne ishim gjithashtu të interesuar nëse dikush kishte bërë ndonjë ankesë në lidhje me ndonjë emision ose pjesë të një emisioni që u shpërnda dhe u transmetua në BiH në kanalet ruse.

RAK BiH kryesohet nga Draško Milinović, ish-drejtor i përgjithshëm i Radio Televizionit të Republikës Srpska dhe dikur këshilltar i ish-presidentit Milorad Dodik. Dodik mban lidhje me Rusinë dhe është takuar nëntë herë me udhëheqësin rus Vladimir Putin që nga fillimi i luftës në Ukrainë.

Çfarë është theksuar deri më tani nga BE-ja?

Bashkimi Evropian ka theksuar vazhdimisht se Bosnja dhe Hercegovina duhet të zbatojë masat kufizuese kundër Rusisë, duke përfshirë ndalimin e transmetimit të mediave shtetërore ruse të sanksionuara.

BE-ja krijoi të ashtuquajturin kuadër të masave kufizuese për BiH në vitin 2011, por ato nuk janë përdorur dhe zbatuar deri më sot.

Në raportet e progresit mbi BiH , Komisioni Evropian ka paralajmëruar rregullisht për nevojën për të mbyllur hapësirën për ndikim të huaj dhe manipulim të informacionit.

Raportet theksojnë se vendi ende nuk ka një kuadër gjithëpërfshirës për të luftuar kërcënimet hibride, ndërsa institucionet publike mbeten të ndjeshme ndaj sulmeve kibernetike dhe ndikimit të politikës së huaj.

“Jemi të shqetësuar për ndërhyrjet e huaja keqdashëse dhe fushatat dezinformuese nga aktorët e huaj në BiH, veçanërisht Rusia dhe Kina, si dhe transmetimin e tyre përmes mediave lokale dhe strukturave politike”, thuhet ndër të tjera në të.

Në rezolutën e tij të fundit mbi BiH-në, Parlamenti Evropian shpreh shqetësim të thellë për propagandën ruse në transmetuesin publik të Republika Srpska-s, dënon transmetimin e kanalit RT si shkelje të sanksioneve të BE-së dhe bën thirrje për mbështetje për BiH-në në luftën kundër fushatave të dezinformimit.

Ministri i Punëve të Jashtme Elmedin Konaković (Popull dhe Drejtësi, FBiH) deklaroi më parë se mbështet sanksionet kundër Rusisë, por zbatimi i tyre në qeverinë shtetërore po bllokohet nga ministrat e RS-së.

Nga ana tjetër, Ministri i Tregtisë së Jashtme Staša Košarac (SNSD, RS) pohon se “sanksionet e BiH kundër Rusisë nuk ekzistojnë” për sa kohë që njerëzit që ndjekin politikat e RS janë në institucionet shtetërore.