Vuçiq “i puth dorën” Zelenskyt, ndërsa i ruan shpinën Putinit

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, po përpiqet sërish të bëjë atë që prej vitesh e ka disiplinën e tij të preferuar politike, të flasë njëkohësisht gjuhën e Brukselit, t’i mbajë dyert e hapura për Moskën dhe, në të njëjtën kohë, të kujdeset që të mos e zhgënjejë plotësisht asnjërën palë.

Gjatë takimit me presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky në Beograd, Vuçiq deklaroi se Serbia mbështet integritetin territorial të Ukrainës dhe Kartën e Kombeve të Bashkuara, ndërsa shkoi edhe një hap më tej, premtoi se Ukraina në Serbi “do të ketë gjithmonë mbështetje të plotë” në rrugën e saj drejt Bashkimit Evropian.

Në pamje të parë, mesazhi është i qartë: Serbia është në anën e së drejtës ndërkombëtare, integrimit evropian dhe Ukrainës.

Por ekziston një “por” i madh.

I njëjti Beograd që sot flet për paprekshmërinë e integritetit territorial të Ukrainës dhe të ardhmen evropiane të Kievit, prej vitesh refuzon t’i vendosë sanksione Rusisë dhe vazhdon të ruajë lidhje të ngushta politike dhe energjetike me Moskën.

Pikërisht këtu shihet thelbi i politikës së jashtme të Vuçiqit dhe i balancimit të tij të vazhdueshëm – mjaftueshëm proevropian që Brukseli të ketë arsye të vazhdojë dialogun me Beogradin, por mjaftueshëm proruse që Moska të mbetet ende një mbështetje e rëndësishme politike dhe energjetike.

Vuçiq kështu përpiqet të marrë nga çdo drejtim atë që i përshtatet. Nga Perëndimi – integrimin evropian, paratë, investimet dhe legjitimitetin politik. Nga Rusia – gazin, mbështetjen politike dhe hapësirën për manovrim.

Nga Ukraina – mbështetjen për çështjen e integritetit territorial të Serbisë, përkatësisht për qëndrimin e Beogradit ndaj Kosovës.

Prandaj nuk është rastësi që Vuçiq, gjatë takimit me Zelenskyn, e falënderoi në mënyrë të veçantë Ukrainën për qëndrimin e saj ndaj integritetit territorial të Serbisë. Kievi nuk e njeh pavarësinë e Kosovës dhe Beogradi e përdor këtë fakt si pjesë të rëndësishme të llogarisë së tij diplomatike.

Problemi për Vuçiqin është se një politikë e tillë po bëhet gjithnjë e më e vështirë për t’u mbajtur.

Ndërsa Bashkimi Evropian pret përafrimin me politikën e përbashkët evropiane të jashtme dhe të sigurisë, përfshirë edhe qëndrimin ndaj Rusisë, Beogradi përpiqet të ruajë privilegjin që njëkohësisht të jetë kandidat për anëtarësim në BE dhe të mbajë marrëdhënie të veçanta me Moskën.

Prandaj politika e Vuçiqit gjithnjë e më shumë ngjan me ecjen mbi një tel: ndaj Brukselit flet për një Serbi evropiane, ndaj Kievit për të drejtën ndërkombëtare, ndërsa ndaj Moskës lë hapësirë të mjaftueshme që dyert të mos mbyllen.

Dhe pikërisht këtu qëndron ironia më e madhe.

Vuçiq sot thotë se integriteti territorial i Ukrainës duhet të respektohet “në përputhje me Kartën e OKB-së”. Ky është një qëndrim plotësisht legjitim dhe parimor. Por nëse parimi është vërtet universal, atëherë ai nuk duhet të varet nga fakti nëse flitet për Ukrainën, Kosovën, Rusinë apo ndonjë shtet tjetër.

Prandaj pyetja kyçe është shumë më e thjeshtë se të gjitha formulat diplomatike të Vuçiqit:

A është integriteti territorial një parim – apo një mjet politik që zbatohet atëherë kur i përshtatet Beogradit?

Vizita e Zelenskyt në Beograd tregon se Vuçiq dëshiron të mbetet në tryezën e Brukselit, të mos e humbasë Moskën dhe, në të njëjtën kohë, të ruajë hapësirën e vet të manovrimit rreth Kosovës. Me fjalë të tjera, presidenti i Serbisë ende përpiqet të ulet në disa karrige njëkohësisht.

Problemi është se karrigia evropiane po i afrohet gjithnjë e më shumë momentit të vendimit: ose Serbia do ta shndërrojë “orientimin e saj evropian” në një politikë të jashtme konkrete, ose politika e balancimit mes Moskës dhe Brukselit do të duket gjithnjë e më qartë si shmangie e zgjedhjes.

Ndërsa Vuçiq, të paktën për momentin, ka zgjedhur pikërisht atë që di ta bëjë më së miri – ta shtyjë zgjedhjen.

/The Geopost/