Hapet votimi për këshillat kombëtarë në Serbi, shqiptarët votojnë për Këshillin Kombëtar Shqiptar

Në Serbi të dielën janë hapur qendrat e votimit për zgjedhjen e anëtarëve të këshillave kombëtarë të pakicave. Qeveria e Kosovës dhe përfaqësuesit politikë të shqiptarëve në Serbi u kanë bërë thirrje shqiptarëve në Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc që të marrin pjesë në votime dhe të mbështesin Këshillin Kombëtar Shqiptar.

Qendrat e votimit do të jenë të hapura nga ora 07:00 deri në 20:00. Të drejtë vote kanë 481.789 qytetarë të regjistruar në listat e posaçme zgjedhore, ndërsa për zgjedhjen e Këshillit Kombëtar Shqiptar janë të regjistruar 37.759 votues.

Qytetarët votojnë për listat zgjedhore të pakicave të tyre kombëtare, ndërsa mandatet ndahen në përpjesëtim me numrin e votave të fituara.

Përmes votimit të drejtpërdrejtë do të zgjidhen anëtarët e këshillave të 21 pakicave kombëtare, përfshirë atë shqiptare, boshnjake, bullgare, hungareze, rome, rumune, kroate dhe malazeze. Ndërkaq, anëtarët e këshillave të pakicave gorane dhe ruse do të zgjidhen përmes kuvendeve të delegatëve, të cilat do të mbahen në ndërtesën e Kuvendit të Serbisë.

Këshillat kombëtarë përfaqësojnë komunitetet e pakicave në fushën e arsimit, kulturës, informimit dhe përdorimit zyrtar të gjuhëve dhe shkrimeve të tyre. Komisioni Republikan i Zgjedhjeve në Serbi pritet t’i publikojë rezultatet jo më vonë se 96 orë pas mbylljes së qendrave të votimit.

Thirrje nga Kosova dhe përfaqësuesit shqiptarë për pjesëmarrje në votime

Pjesëmarrja e shqiptarëve në këto zgjedhje është mbështetur nga përfaqësuesit politikë në Luginën e Preshevës dhe institucionet e Kosovës, të cilët kanë kërkuar mobilizim për të forcuar përfaqësimin e tyre institucional në Serbi.

Deputeti shqiptar në Kuvendin e Serbisë, Shaip Kamberi, e cilësoi Këshillin Kombëtar Shqiptar si institucionin më të rëndësishëm për shqiptarët në Luginën e Preshevës, duke theksuar nevojën që ai të udhëhiqet në funksion të interesit të përgjithshëm kombëtar.

“Një institucion i tillë duhet të udhëhiqet me besë e me zemër”, shkroi Kamberi në rrjetet sociale, duke shtuar se, me mbështetjen e Kosovës dhe Shqipërisë, interesi kombëtar i shqiptarëve duhet të jetë mbi çdo interes tjetër.

Ai u bëri thirrje qytetarëve që të dalin në votime për të forcuar përfaqësimin dhe mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve.

Thirrje për pjesëmarrje bëri edhe kryetari aktual i Këshillit Kombëtar Shqiptar, Enkel Rexhepi. Në një video-adresim, ai përmendi sfidat me të cilat përballen shqiptarët në Luginë të Preshevës dhe u zotua se do të vazhdojë të adresojë kërkesat e tyre.

“Bashkë, me Kosovën dhe Shqipërinë në krah, do të vazhdojmë edhe katër vjetët t’i artikulojmë kërkesat politike të shqiptarëve, t’i adresojmë çështjet tona të përbashkëta, të investojmë në avancimin e arsimit, kulturës, informimit dhe të mbrojmë gjuhën tonë kombëtare. Sepse identiteti nuk tregohet, të drejtat tona nuk negociohen, e Lugina nuk tjetërsohet”, u shpreh Rexhepi.

Thirrje për votim bëri edhe kryetarja e Komunës së Preshevës, Ardita Sinani. Pas votimit të dielën, ajo shkroi se pjesëmarrja e shqiptarëve në zgjedhje është mënyra më e mirë për të ndikuar në të ardhmen e tyre.

Një ditë para votimeve, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, u kishte bërë thirrje shqiptarëve në Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc që të votojnë për “të drejta të barabarta dhe për të ardhme në vendlindje”.

Kurti theksoi se, pas rezultateve të regjistrimit të fundit të popullsisë në Serbi, Këshilli Kombëtar Shqiptar ka kaluar nga 15 në 29 anëtarë, duke e cilësuar këtë si një rikthim të rëndësishëm në përfaqësimin e shqiptarëve dhe të drejtave të tyre kolektive.

Sipas tij, ky institucion ka kompetenca publike në arsim, kulturë, informim dhe përdorimin zyrtar të gjuhës dhe shkrimit shqip, si dhe në ruajtjen e identitetit kombëtar.

“Qeveria e Republikës së Kosovës ka qenë dhe do të vazhdojë të jetë pranë shqiptarëve të Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës. Me tekste mësimore, bursa për nxënës e studentë, mbështetje për kulturën dhe institucionet përfaqësuese”, shkroi Kurti.

Shqiptarët ankohen për diskriminim dhe pasivizim të adresave

Sipas regjistrimit të popullsisë në Serbi të vitit 2022, shqiptarët përbëjnë pakicën e katërt më të madhe kombëtare në vend, me rreth 60 mijë banorë.

Zgjedhjet për këshillat kombëtarë mbahen pak kohë pas zgjedhjeve parlamentare në Serbi, në të cilat tetë parti shqiptare garuan në një listë të përbashkët dhe fituan dy mandate në Kuvendin e Serbisë.

Pavarësisht përfaqësimit politik, shqiptarët në Luginën e Preshevës vazhdojnë të ankohen për diskriminim dhe nënpërfaqësim institucional, si dhe për praktikën e njohur si pasivizimi i adresave.

Kjo praktikë nënkupton fshirjen e qytetarëve nga adresat ku kanë qenë të regjistruar. Si pasojë, ata mund të humbasin statusin e banorit dhe të drejta të rëndësishme civile, përfshirë mundësinë për të votuar, për të pasur pronë, për të përfituar sigurim shëndetësor e pension dhe për t’u punësuar.

Çështja e pasivizimit të adresave është ngritur vazhdimisht nga përfaqësuesit shqiptarë në Luginë dhe institucionet e Kosovës, të cilët e kanë cilësuar këtë praktikë si diskriminuese.

Shqetësimet për këtë fenomen janë përfshirë edhe në raportet ndërkombëtare. Departamenti amerikan i Shtetit, në raportin e vitit 2023, kishte theksuar se pasivizimi i adresave zbatohej në mënyrë joproporcionale ndaj shqiptarëve, veçanërisht në Medvegjë. Edhe Komisioni Evropian ka ngritur vazhdimisht shqetësime për këtë çështje në raportet e tij për Serbinë.

Shënim redaktorial: E kam ruajtur përmbajtjen dhe deklaratat kryesore, duke përmirësuar strukturën, rrjedhën dhe gjuhën. Para publikimit, verifiko shifrën prej 481.789 votuesish dhe formulimin për pasojat juridike të pasivizimit të adresave, veçanërisht humbjen e shtetësisë, pasi nuk është e saktë të paraqitet si pasojë automatike në çdo rast.