BE-ja përgatitet për zgjerim: Integrim më i hershëm, por edhe masa më të ashpra pas anëtarësimit

Komisioni Evropian ka prezantuar të martën një paketë të re masash për përgatitjen e Bashkimit Evropian për zgjerimet e ardhshme, duke propozuar integrim gradual të vendeve kandidate dhe mekanizma më të fortë për mbrojtjen e vlerave të BE-së pas anëtarësimit.

Sipas Komisionit, procesi i anëtarësimit do të vazhdojë të bazohet rreptësisht në merita dhe standardet për anëtarësim nuk ndryshojnë.

Në kuadër të qasjes së re, vendet kandidate do të mund të përfshihen më herët në politika, programe dhe fusha të caktuara të BE-së, përfshirë tregun e vetëm, energjinë, transportin dhe rrjetet digjitale. Kjo qasje do të jetë e kushtëzuar nga progresi në reforma dhe do të mund të pezullohet ose të tërhiqet nëse vendi nuk përmbush detyrimet.

Një ndryshim i rëndësishëm lidhet me mekanizmat mbrojtës pas anëtarësimit. Komisioni propozon forcimin dhe zgjatjen e periudhës së zbatimit të tri klauzolave ekzistuese që lidhen me ekonominë, tregun e brendshëm dhe drejtësinë e punët e brendshme.

Përveç tyre, propozohet një klauzolë e re institucionale për rastet e shkeljeve të rënda të vlerave themelore të BE-së dhe parimit të bashkëpunimit të sinqertë. Në rastet më serioze, masat mund të përfshijnë edhe pezullimin e të drejtave të votës në Këshill. Të gjitha masat parashikohen të jenë të përkohshme, të synuara, proporcionale dhe të rishikueshme.

Komisioni propozon gjithashtu që anëtarët e rinj të angazhohen, për një periudhë të kufizuar pas anëtarësimit, të mos bllokojnë vendimet për zgjerimet e ardhshme për shkak të mosmarrëveshjeve dypalëshe.

Megjithatë, Komisioni thekson se vendet e reja anëtare do të kenë të drejta të barabarta me anëtarët aktualë dhe se nuk synohet krijimi i një anëtarësimi të “nivelit të dytë”.

Mali i Zi, vendi i parë që do të zbatojë qasjen e re

Mali i Zi pritet të jetë vendi i parë ku do të zbatohet kjo qasje e re. Podgorica ka hapur të 33 kapitujt e negociatave dhe, pas zhvillimeve të fundit, 18 prej tyre janë mbyllur përkohësisht.

Komisioni vlerëson se Mali i Zi mund t’i përfundojë negociatat deri në fund të vitit 2026 ose në fillim të vitit 2027, ndërsa anëtarësimi në vitin 2028 konsiderohet një afat realist, nëse vendi vazhdon të përmbushë kushtet dhe nëse ratifikimi i traktatit të anëtarësimit ecën sipas pritshmërive.

Komisionerja për Zgjerim, Marta Kos, ka thënë se Mali i Zi ka bërë progres të rëndësishëm dhe se grupi i punës tashmë po përgatit traktatin e anëtarësimit.

Komisioni kishte miratuar në qershor edhe paketën financiare për anëtarësimin e ardhshëm të Malit të Zi, pas vendimit të shteteve anëtare për të nisur përgatitjen e traktatit të anëtarësimit.

Shqipëria, Moldavia dhe Ukraina

Në kuadër të paketës së zgjerimit për vitin 2026, Komisioni Evropian do të paraqesë udhërrëfyes tregues për Malin e Zi, Shqipërinë, Moldavinë dhe Ukrainën, me kusht që këto vende të ruajnë ritmin e reformave.

Udhërrëfyesit nuk përcaktojnë paraprakisht rezultatin apo kohën e negociatave, por synojnë të shërbejnë si bazë për punën e mëtejshme të Këshillit të BE-së.

Komisioni gjithashtu propozon që disa vendime të ndërmjetme në procesin e negociatave, përfshirë hapjen e grupeve negociuese, të mund të merren me shumicë të kualifikuar. Vendimi përfundimtar për pranimin e një vendi të ri në BE do të vazhdojë të kërkojë unanimitet.

Sipas Komisionit Evropian, qëllimi i paketës është që BE-ja të jetë e përgatitur institucionalisht, financiarisht dhe politikisht për një Union më të madh, duke garantuar njëkohësisht se vendet e reja vazhdojnë të respektojnë standardet dhe vlerat mbi të cilat bazohet Bashkimi.

The GeoPost