12 vende evropiane i bëjnë thirrje BE-së të forcojë praninë në Arktik përballë Rusisë dhe Kinës

Rusia po e zgjeron aktivitetin ushtarak në Arktik, ndërsa interesa ka edhe Kina. Kjo është arsyeja pse dymbëdhjetë vende evropiane i kanë bërë thirrje Bashkimit Evropian që të rrisë praninë e tij strategjike dhe të sigurisë në Arktik, ndërsa rajoni po shndërrohet gjithnjë e më shumë në një pikë të përplasjes gjeopolitike. Thirrja u bë në kuadër të Samitit Evropian për Arktikun, të mbajtur në Rovaniemi të Finlandës, ku vendet pjesëmarrëse kërkuan që BE-ja të marrë “një rol më strategjik dhe proaktiv në Arktikun evropian”, shkruan euronews, transmeton The Geopost. 

Në samit morën pjesë, ndër të tjerë, kancelari gjerman Friedrich Merz, kryeministrja daneze Mette Frederiksen dhe ministri i Jashtëm francez Jean-Noël Barrot.

Përfaqësuesja e Lartë e BE-së për Politikën e Jashtme dhe Sigurinë, Kaja Kallas, paralajmëroi se zhvillimet në rajon kërkojnë vigjilencë të shtuar nga Evropa.

Sipas Kallas, BE-ja duhet të jetë e vëmendshme ndaj rritjes së aktivitetit ushtarak të Rusisë në Arktik, por edhe ndaj interesimit në rritje të Kinës për rajonin.

Ajo bëri të ditur se BE-ja pritet të prezantojë në tetor një strategji të re për Arktikun, e cila do ta ketë sigurinë në qendër.

“Është e qartë se kjo është pjesë e arkitekturës së sigurisë së Evropës”, tha Kallas.

Arktiku ka rëndësi të veçantë strategjike, pasi lidh Evropën me Amerikën e Veriut dhe përfshin rrugë të rëndësishme transporti, komunikimi dhe tregtie. Shkrirja e akullit dhe qasja më e lehtë në zonat e mëparshme të paarritshme po e rrisin gjithashtu rëndësinë e burimeve natyrore dhe rrugëve të reja detare.

Sipas NATO-s, Rusia ka rritur ndjeshëm aktivitetin e saj ushtarak në Arktik. Moska ka krijuar një Komandë të re për Arktikun, ka hapur objekte ushtarake dhe ka testuar sisteme të reja armësh.

Kina, ndërkohë, ka interesa të rëndësishme ekonomike dhe strategjike në rajon, veçanërisht për qasjen në minerale kritike, burime energjetike dhe linja të reja komunikimi.

Kjo e ka kthyer Arktikun në një prej hapësirave ku konkurrenca mes fuqive të mëdha po bëhet gjithnjë e më e dukshme.

Groenlanda në qendër të garës gjeopolitike

Në këtë kontekst, rëndësi të veçantë ka edhe Groenlanda, territor autonom i Mbretërisë së Danimarkës.

Samiti i Rovaniemit u zhvillua pak kohë pas vizitës së presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, në Groenlandë, ku BE-ja sinjalizoi mbështetje më të madhe politike dhe ekonomike për ishullin.

Gjatë vizitës, von der Leyen njoftoi një partneritet prej 200 milionë eurosh me Groenlandën, me investime që pritet të realizohen gjatë këtij viti dhe vitit të ardhshëm.

Kjo vjen në një kohë kur presidenti amerikan Donald Trump ka përsëritur kërkesat që SHBA-ja të marrë kontrollin e Groenlandës, duke e justifikuar këtë me arsye të “sigurisë kombëtare”.

Trump ka argumentuar se, nëse SHBA-ja nuk forcon kontrollin mbi ishullin, ai mund të bëhet objektiv i Rusisë ose Kinës.

Qasja e Washingtonit ka shkaktuar kundërshtime në Evropë, ndërsa Brukseli po përpiqet të rrisë praninë e tij politike dhe ekonomike në një territor që konsiderohet gjithnjë e më i rëndësishëm për sigurinë evropiane.

Groenlanda ka qenë prej dekadash pjesë e rëndësishme e arkitekturës së sigurisë së Amerikës së Veriut.

Në kulmin e Luftës së Ftohtë, SHBA-ja kishte 17 objekte ushtarake dhe më shumë se 10 mijë trupa në ishull.

Sot, SHBA-ja operon vetëm bazën Pituffik Space Base, instalacionin më verior të Departamentit amerikan të Mbrojtjes.

Sipas Forcave Hapësinore amerikane, baza përdoret për paralajmërimin dhe mbrojtjen nga raketat, si dhe për mbikëqyrjen hapësinore.

Për Evropën, zhvillimet në Arktik po marrin kështu një dimension të ri të sigurisë. Rritja e pranisë ushtarake ruse, interesat strategjike të Kinës dhe konkurrenca rreth Groenlandës po e shtyjnë BE-në të trajtojë Arktikun jo më vetëm si çështje mjedisore dhe ekonomike, por si një pjesë të rëndësishme të arkitekturës së sigurisë së kontinentit./TheGeopost