SHBA-ja paralajmëron Serbinë për bashkëpunimin gjithnjë e më të ngushtë me Kinën në fushën e inteligjencës artificiale

Serbia muajt e fundit po afrohet gjithnjë e më shumë me Kinën në fushën e inteligjencës artificiale, gjë që ngre pikëpyetje për drejtimin e saj të ardhshëm teknologjik dhe strategjik. Siç raporton Radio Evropa e Lirë (REL), Departamenti amerikan i Shtetit paralajmëron se mundësitë e ardhshme ekonomike të Serbisë do të varen edhe nga vendimet politike dhe zgjedhja e partnerëve ndërkombëtarë që Beogradi bën sot.

Uashingtoni i bën thirrje Serbisë që gjatë zhvillimit të inteligjencës artificiale të zgjedhë furnizues të besueshëm të pajisjeve dhe teknologjisë, si dhe partnerë si Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Nga Departamenti i Shtetit theksojnë se SHBA-ja prin në zhvillimin e teknologjive të IA-së dhe se qasja e saj bazohet në transparencë dhe siguri.

Ndërkohë, Beogradi e ka thelluar bashkëpunimin me Pekinin. Në maj të këtij viti, në prani të presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, dhe presidentit kinez, Si Xhinping, u nënshkrua një memorandum për bashkëpunimin mes dy vendeve në fushën e inteligjencës artificiale.

Serbia më pas, në korrik, u bë një nga themelueset e Organizatës Botërore për Bashkëpunim në fushën e Inteligjencës Artificiale (WAICO), themelimin e së cilës e ka iniciuar Kina. Ndër shtetet evropiane që kanë nënshkruar marrëveshjen janë edhe Rusia dhe Bjellorusia.

Anëtarësimi duhet t’i mundësojë Serbisë qasje në modele falas të IA-së me burim të hapur, zgjidhje teknologjike kineze dhe programe për trajnimin e ekspertëve në Kinë. Në të njëjtën kohë, Qeveria e Serbisë, në fillim të vitit 2025, miratoi Strategjinë e re për Zhvillimin e Inteligjencës Artificiale deri në vitin 2030, e cila parasheh investime në kërkime, infrastrukturë kompjuterike dhe përdorimin e sistemeve të IA-së në sektorin publik.

Komisioni Evropian rikujton se harmonizimi i legjislacionit serb me rregullat e BE-së, përfshirë rregullimin e inteligjencës artificiale, është pjesë e procesit të anëtarësimit. Serbia është kandidate për anëtarësim në BE që nga viti 2012.

REL transmeton gjithashtu vlerësimin e Institutit të BE-së për Studime të Sigurisë se një lidhje më e thellë e Serbisë me ekosistemin teknologjik kinez mund ta komplikojë harmonizimin e saj të ardhshëm me kërkesat e Brukselit.

Sipas vlerësimit të këtij instituti, problemi nuk qëndron vetëm te teknologjitë individuale kineze, por edhe te mundësia që Serbia të bëhet afatgjatë e varur nga një sistem i vetëm teknologjik, i cili përfshin infrastrukturën, harduerin, kapacitetet cloud, softuerin, modelet e IA-së dhe ekspertizën profesionale.

Huawei tashmë i pranishëm në sektorin teknologjik serb

Bashkëpunimi mes Serbisë dhe Kinës në fushën e teknologjive të avancuara nuk është i ri. Ai filloi të intensifikohej në vitin 2019, kur Zyra për Teknologjinë e Informacionit dhe e-Qeverisjen e Serbisë nënshkroi një memorandum me gjigantin kinez të teknologjisë Huawei për krijimin e një platforme kombëtare për zhvillimin e inteligjencës artificiale.

Dy vjet më vonë u themelua Instituti për Inteligjencë Artificiale, ndërsa në Qendrën Shtetërore të të Dhënave në Kragujevc vazhdoi zhvillimi i platformës kombëtare të IA-së, bazuar në infrastrukturën dhe teknologjitë e dakorduara me Huawei-n.

Sipas vlerësimit të Institutit të BE-së për Studime të Sigurisë, pikërisht bashkëpunimi ekzistues me kompanitë kineze të teknologjisë përbën një arsye shtesë për shqetësim. Si shembull përmendet teknologjia Huawei Safe City, përdorimi i së cilës ngre çështje lidhur me mbikëqyrjen masive dhe sigurinë e të dhënave.

„Kombinimi i inteligjencës artificiale me të dhëna të ndjeshme, infrastrukturë për mbikëqyrje dhe varësi nga furnizues të jashtëm rrit rreziqet për sigurinë kibernetike dhe spiunazhin“, thuhet në analizën që e transmeton REL.

Bashkëpunimi mes Beogradit dhe Pekinit ndërkohë është zgjeruar edhe në fusha të tjera. Gjatë vizitës së Vuçiqit në Kinë u nënshkruan më shumë se 30 marrëveshje dhe memorandume, ndërsa Serbia u prezantua si një qendër potenciale rajonale për investimet kineze në industri, logjistikë dhe zhvillim teknologjik.

Shembulli i fundit është fabrika e robotëve humanoidë e hapur në Shabac në fund të gushtit, prodhimi i së cilës, sipas raportimeve të REL, është destinuar edhe për eksport në tregun e Bashkimit Evropian.

/The Geopost/