Beogradi i dha lamtumirën Mlladiqit me nderime ushtarake: Mijëra njerëz në varrimin e kriminelit të dënuar të luftës

Mijëra njerëz u mblodhën të hënën në Beograd për t’i bërë nderimet e fundit Ratko Mlladiqit, ish-komandantit të Ushtrisë së Republikës Srpska, i cili në fund të gushtit vdiq gjatë vuajtjes së dënimit me burgim të përjetshëm për krime lufte.

Mlladiqi, i cili vdiq më 27 gusht në Hagë gjatë vuajtjes së dënimit me burgim të përjetshëm, ishte dënuar nga Tribunali i Hagës për gjenocid, krime lufte dhe krime kundër njerëzimit të kryera gjatë luftës në Bosnje dhe Hercegovinë.

Në vend të një distancimi të qartë shtetëror nga trashëgimia e tij e luftës, ceremonia e fundit mortore në Beograd u shënua nga simbolika ushtarake, prania e zyrtarëve të lartë dhe grumbullimi masiv i përkrahësve të tij.

Eshtrat e tij u ekspozuan në Kishën e Shën Lukës, ku shërbesa mortore u drejtua nga patriarku i Kishës Ortodokse Serbe, Porfirije. Arkivoli ishte mbuluar me flamurin e Serbisë, ndërsa nderimet e rojës së nderit u bënë nga pjesëtarë të Ushtrisë së Serbisë.

Patriarku Porfirije gjatë shërbesës mortore tha se emri i Mlladiqit „do të mbetet thellë i gdhendur në kujtesën dhe lutjet e pjesës më të madhe të popullit serb dhe ortodoks“, ndërsa e përshkroi atë si „ushtar dhe komandant që në kohë të vështira qëndroi në krye të ushtrisë së popullit të tij“.

Në një kohë kur institucionet ndërkombëtare insistojnë në respektimin e vendimeve të formës së prerë për gjenocid dhe krime lufte, mënyra e përcjelljes së Mlladiqit ka hapur edhe më tej çështjen e përballjes së Serbisë me trashëgiminë e luftërave të viteve ’90.

Mijëra njerëz erdhën për t’i bërë nderimet Mlladiqit

Që nga orët e hershme të mëngjesit, qytetarët filluan të mblidheshin para kishës për t’i bërë nderimet e fundit Mlladiqit. Shumë prej tyre mbanin bluza me portretin e tij dhe simbole që glorifikonin ish-komandantin e Ushtrisë së Republikës Srpska.

Pas shërbesës mortore, kortezhi me arkivolin u nis drejt varrezave të Topçiderit, ku Mlladiqi u varros. Aty ishte rreshtuar Ushtria e Serbisë, ndërsa ishin mbledhur qindra njerëz.

Mes të pranishmëve u shfaqën edhe pjesëtarë të degës së grupit rus të motoçiklistëve „Ujqërit e Natës“, i njohur për mbështetjen ndaj Kremlinit, gjë që e theksoi edhe më tej dimensionin politik dhe simbolik të ngjarjes.

Përkrahësit e Mlladiqit nuk e fshehën qëndrimin e tyre ndaj tij. Milan Dobriq, i cili kishte ardhur nga Serbia, tha se Mlladiqi ishte një njeri që „dha gjithçka në jetën e tij për popullin serb – në Kosovë, Bosnje, Kroaci dhe Serbi“.

Kritika për glorifikimin e një krimineli të dënuar të luftës

Drejtoresha e Fondit për të Drejtën Humanitare, Jasmina Lazoviq, vlerësoi se Serbia e humbi mundësinë për t’u distancuar qartë nga trashëgimia e Mlladiqit dhe përgjegjësia e tij për krimet e kryera në Bosnje dhe Hercegovinë.

„Serbia kishte mundësinë që tani të thoshte se bëhet fjalë për një njeri përgjegjës për krime të tmerrshme dhe se ky shtet dëshiron të distancohet prej tij“, tha Lazoviq.

Ajo vlerësoi se mënyra se si Mlladiqi u përcoll përfaqëson pasojë të politikës së kujtesës në Serbi, ku, sipas saj, luftërat e viteve ’90 shpesh paraqiten nga këndvështrimi i viktimës serbe, ndërsa krimet dhe viktimat e komuniteteve të tjera shtyhen jashtë narrativës publike.

Ajo kritikoi veçanërisht faktin se Mlladiqi u varros me simbolikë ushtarake dhe shtetërore, ndërsa shërbesën mortore e drejtoi kreu i Kishës Ortodokse Serbe.

Sipas saj, një qasje e tillë paraqet vazhdimësi të mungesës shumëvjeçare të distancimit të qartë institucional nga krimet e luftës.

BE: Glorifikimi i kriminelëve të luftës nuk ka vend në Evropë

Bashkimi Evropian përsëriti se glorifikimi i kriminelëve të luftës, mohimi i gjenocidit dhe revizionizmi historik janë në kundërshtim të drejtpërdrejtë me vlerat evropiane.

„Çdo glorifikim i kriminelëve të luftës, mohimi i gjenocidit dhe revizionizmi historik janë në kundërshtim me vlerat më themelore evropiane dhe nuk kanë vend as në BE, as në vendet kandidate për anëtarësim në BE“, u tha nga Brukseli.

Komisionerja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, më herët anuloi vizitën e planifikuar në Serbi, duke deklaruar se glorifikimi i një personi të dënuar për gjenocid dhe krime lufte është „i papajtueshëm me vlerat mbi të cilat bazohet rruga drejt Bashkimit Evropian“.

Prania e pjesëtarëve të Ushtrisë së Serbisë, zyrtarëve shtetërorë dhe ekspozimi publik i simboleve ushtarake ngritën pyetjen për përgjegjësinë politike për mënyrën se si Mlladiqi u përcoll.

Senatorët amerikanë paralajmëruan Serbinë dhe Republikën Srpska

Në prag të varrimit reaguan edhe senatorët amerikanë Jeanne Shaheen, Chuck Grassley dhe Keith Self, duke u bërë thirrje autoriteteve të Serbisë dhe Republikës Srpska që të distancohen nga trashëgimia e Mlladiqit.

Në një deklaratë të përbashkët, ata paralajmëruan se ditët në vijim do të përbënin një test për Serbinë dhe Republikën Srpska, si dhe për gatishmërinë e tyre për t’u shkëputur nga e kaluara e luftës dhe për të vazhduar rrugën drejt integrimeve evropiane dhe euroatlantike.

Ndërsa Beogradi përcillte Mlladiqin, kongresmenët amerikanë Greg Murphy dhe Marc Veasey vizituan Srebrenicën për t’u bërë homazhe viktimave të gjenocidit të vitit 1995.

Sipas Ambasadës së SHBA-së në Bosnje dhe Hercegovinë, vizita e tyre përfaqësonte një konfirmim të përkushtimit amerikan për ruajtjen e së vërtetës dhe përgjegjësisë për krimet e kryera gjatë luftës.

Kush erdhi për t’i bërë nderimet?

Në ceremoninë e përcjelljes morën pjesë zyrtarë të shumtë nga Serbia dhe Republika Srpska.

Mes tyre ishin anëtarja e Presidencës së Bosnje dhe Hercegovinës, Željka Cvijanović, lideri i SNSD-së, Milorad Dodik, presidenti i Republikës Srpska, Siniša Karan, kryeministri i Republikës Srpska, Savo Minić, si dhe disa ministra dhe deputetë të entitetit.

Nderimet i bënë edhe ministri i Kulturës i Serbisë, Nikola Selaković, ministri për Investime Publike, Darko Glišić, ministri i Mbrojtjes, Bratislav Gašić, ministri i Drejtësisë, Nenad Vujić, si dhe ministri pa portofol, Nenad Popović.

Mes të pranishmëve ishte edhe Aleksandar Vulin, anëtar i Senatit të Republikës Srpska dhe ish-ministër në Qeverinë e Serbisë, si dhe kryetari i Banjallukës, Draško Stanivuković, dhe kryetari i SDS-së, Branko Blanuša.

Mediat proqeveritare raportuan gjithashtu se në ceremoninë e përcjelljes mori pjesë edhe djali i presidentit të Serbisë, Danilo Vučić, si dhe ambasadori rus në Beograd, Aleksandar Bocan-Harçenko.

Vuçiqi nuk mori pjesë, por mbrojti mënyrën e varrimit

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vučić, nuk mori pjesë në varrim. Si arsye ai përmendi vizitën e presidentit të Uzbekistanit, Shavkat Mirziyoyev, në Beograd.

Vuçiqi kishte deklaruar më herët se kishte „bërë gjithçka“ që varrimi të zhvillohej në një „mënyrë dinjitoze“, duke hedhur poshtë kritikat nga Bashkimi Evropian.

Qëndrimi i tij ndaj ngjarjes e nxehur edhe më tej debatin se sa është e gatshme Serbia të përballet me vendimet e formës së prerë për krime lufte dhe të bëjë një dallim të qartë mes respektimit të viktimave dhe glorifikimit të autorëve të dënuar.

Varrimi i Ratko Mlladiqit në Beograd kështu tejkaloi kufijtë e një përcjelljeje fetare dhe familjare. Simbolika ushtarake, prania e zyrtarëve politikë dhe mijëra qytetarë që erdhën për t’i bërë nderimet e fundit e shndërruan ngjarjen në një mesazh të fuqishëm politik.

/The Geopost/