Makineria mediatike e regjimit të Vuçiqit dhe ato ruse e shndërrojnë kriminelin e dënuar të luftës, Ratko Mlladiqin, në “hero”

Vdekja e kriminelit të luftës Ratko Mladiq, i cili vdiq dje në spitalin e burgut në Hagë, gjatë vuajtjes së dënimit me burgim të përjetshëm për gjenocidin në Srebrenicë, krimin më të rëndë të kryer në Evropë pas Luftës së Dytë Botërore, si dhe për krimet e luftës të kryera gjatë agresionit të atëhershëm të Jugosllavisë ndaj Bosnjë e Hercegovinës, edhe një herë nxori në pah fytyrën e vërtetë të shumicës së Serbisë.

Që nga publikimi dje i lajmit për vdekjen e kriminelit të dënuar Mladiq, makineria propagandistike e regjimit të Aleksandar Vuçiqit po punon me të gjitha forcat.

Që në faqet e para të gazetave të mëngjesit të sotëm të afërta me regjimin, të gjithë njëzëri përsërisin se “gjeneralin e nderuar e vrau Haga”, duke fajësuar autoritetet në Hagë se, pas kërkesave të shumta të Serbisë, nuk e lejuan të vdiste në shtëpi, ku, siç pretendonin, do të kishte kushte më të mira dhe kujdes më të mirë shëndetësor.

Vdekjen e tij e lidhin gjithashtu me një shenjë hyjnore, sepse “vdiq në festën e Madhe të Zojës”, gjë që, sipas interpretimeve të tyre imagjinative, është shenjë se “shpirti i tij është i pastër”.

Në narrativën për serbët si “viktima të përjetshme” dhe “heronj” të padiskutueshëm kur vriten joserbët, natyrisht anashkalohet fakti se gjatë fushatave të përgjakshme të Mladiqit në Kroaci dhe Bosnjë e Hercegovinë humbën jetën edhe shumë të rinj serbë, të cilët askush nuk i përmend.

Në plan të parë është një kasap i plakur, i cili mban mbi ndërgjegje mijëra njerëz të pafajshëm.

Ky dhe një njeri i tillë, sipas njoftimeve të ministrit të Drejtësisë së Serbisë, Nenad Vujiq, do të varroset në Serbi me “nderimet më të larta shtetërore”.

“Gjenerali Mladiq është gjeneral dhe protokollet dihen. Dihet edhe roli i tij, por edhe ajo që i takon gjeneralit Mladiç sigurisht që do të respektohet.

Theksoj se Republika Srpska këtu nuk është ajo që vendos; familja do të vendosë edhe për vendin ku do të varroset, sepse kjo është çështje e familjes së tij”, tha Vujiq për ATV.

Vujiq shtoi se Serbia do të sigurojë edhe transportin e trupit të kriminelit të luftës nga Haga.

Vdekja e Ratko Mladiqit, i dënuar përfundimisht me burgim të përjetshëm për gjenocidin në Srebrenicë, krimet kundër njerëzimit dhe krimet e luftës të kryera gjatë luftës në Bosnjë e Hercegovinë, e ka nxjerrë plotësisht në pah qëndrimin e një pjese të elitës politike dhe mediatike në Serbi ndaj krimeve më të rënda të kryera në territorin e ish-Jugosllavisë.

Në vend të nderimit për viktimat dhe respektimit të aktgjykimit përfundimtar të një gjykate ndërkombëtare, aparati mediatik i regjimit të Aleksandar Vuçiqit ka aktivizuar matricën e njohur propagandistike: Mladiqi nuk është kriminel lufte, por “gjeneral”; nuk është ekzekutues i dënuar për gjenocid, por “viktimë e Hagës”, ndërsa drejtësia ndërkombëtare nuk është institucion që ka përcaktuar përgjegjësinë e tij, por një “vrasës” i supozuar.

Kjo nuk është terminologji e rastësishme gazetareske. Është një projekt politik për relativizimin e krimeve të luftës dhe rehabilitimin e njërit prej komandantëve më të njohur të ushtrisë së serbëve të Bosnjës.

Duhet theksuar gjithashtu se mbrëmë, gjatë ndeshjes së futbollit ndërmjet Plzenit çek dhe Crvena Zvezdës, në tribuna u shpalos një transparent ku shkruhej: “Gjeneral, lavdi dhe falënderim i përjetshëm”.

“Haga e vrau Mladiqin” – propaganda e mediave serbe proqeveritare

Faqet e para të tabloideve, pothuajse në mënyrë të sinkronizuar, publikojnë pretendimin se Mladiqi është “vrarë” në Hagë dhe se drejtësia ndërkombëtare gjoja nuk e lejoi që ditët e fundit të jetës t’i kalonte në Serbi.

Me raportime të tilla publikut i imponohet një kornizë krejtësisht tjetër: në vend të pyetjes se përse Mladiçi u dënua dhe kush ishin viktimat e tij, publiku nxitet të diskutojë nëse Tribunali i Hagës gjoja dëshironte vdekjen e tij.

Mladiçi ndodhej në paraburgim dhe po vuante dënimin me burgim të përjetshëm pikërisht sepse me një aktgjykim përfundimtar ishte përcaktuar përgjegjësia e tij individuale penale për krimet më të rënda ndërkombëtare.

E drejta ndërkombëtare nuk e “vrau” Mladiqin. E drejta ndërkombëtare e dënoi atë.

Dhe pikërisht kjo është ajo që kjo fushatë mediatike po përpiqet ta shtyjë në harresë.

Tabloidet i fshijnë viktimat dhe prodhojnë “heroin serb”

Faqet e para të Informer, Večernje novosti, Srpski telegraf, Alo dhe Kurir paraqesin një shembull pothuajse shkollor të revizionizmit propagandistik të luftës.

Mladiçi quhet “gjeneral”, “krijues i Srpskës”, “hero” dhe njeri që gjoja pësoi padrejtësisht në Hagë.

Në këtë imazh propagandistik nuk ka vend për Srebrenicën. Nuk ka vend për mijëra civilë të vrarë.

Nuk ka vend për familjet që prej dekadash kërkojnë mbetjet mortore të të afërmve të tyre.

Nuk ka vend për viktimat e mbijetuara të rrethimit të Sarajevës dhe fushatave të tjera të persekutimit dhe dhunës.

Nuk ka vend as për viktimat serbe të luftërave, të cilat gjithashtu ishin viktima të politikave dhe strukturave kriminale.

Në vend të kësaj, lexuesve u serviret fotografia e një burri të moshuar dhe një histori emocionale për momentet e tij të fundit.

Kjo është një teknikë propagandistike: fokusi zhvendoset nga krimi te mosha e kriminelit, nga viktimat te familja e tij dhe nga aktgjykimi te padrejtësia e pretenduar ndaj tij.

Disa tabloide e lidhin vdekjen e tij me festën e Madhe të Zojës dhe insistojnë në tregime për rrëfimin, kungimin dhe kryqin.

Në këtë mënyrë krijohet imazhi i një njeriu që gjoja vdiq si “shpirt i pastër” dhe pothuajse si martir.

Por ritet fetare nuk e shfuqizojnë një aktgjykim përfundimtar.

Kryqi nuk e fshin gjenocidin.

Rrëfimi nuk i ndryshon faktet e përcaktuara nga gjykata.

Dhe vdekja nuk e shndërron një kriminel lufte të dënuar në hero.

Në një shoqëri demokratike, feja mund të jetë çështje e besimit personal, por nuk duhet të bëhet instrument i propagandës shtetërore për rehabilitimin e njerëzve të dënuar përfundimisht për krime masive.

Vuçiq i jep legjitimitet politik propagandës

Problemi më i madh nuk qëndron vetëm te tabloidet.

Problemi është se narrativi i tyre merr mbështetje politike nga vetë maja e shtetit.

Aleksandar Vuçiq deklaron se Haga gjoja dëshironte vdekjen e Mladiçit “pas hekurave” dhe flet për “sjellje antikivilizuese”.

Në këtë mënyrë, presidenti i Serbisë praktikisht e pranon tezën kryesore të tabloideve dhe i jep asaj legjitimitet institucional.

Edhe më problematike është lidhja që ai bën ndërmjet vdekjes së Mladiçit dhe proceseve të ardhshme gjyqësore kundër aktorëve të tjerë të luftërave të viteve ’90.

Në këtë mënyrë, përgjegjësia individuale penale sërish shndërrohet në një narrativë politike kolektive për persekutimin e supozuar ndërkombëtar të Serbisë.

Ky është modeli që regjimi i Vuçiqit e përdor prej vitesh: çdo presion ndërkombëtar paraqitet si sulm ndaj Serbisë, çdo kritikë si komplot, ndërsa përballja me krimet e luftës si përpjekje për poshtërimin e popullit serb.

Varrimi me nderime shtetërore – precedent i rrezikshëm

Njoftimi se Mladiçi mund të varroset me nderime shtetërore e rrit edhe më tej peshën e çështjes.

Nëse shteti i bën nderime zyrtare një njeriu të dënuar përfundimisht për gjenocid dhe krime lufte, dërgohet mesazhi se vendimi i tij gjyqësor nuk është një fakt moral përfundimtar për shtetin.

Një akt i tillë nuk do të përfaqësonte vetëm një lamtumirë private të familjes.

Nderimet shtetërore kanë kuptim politik.

Ato tregojnë se kujt shteti i jep vend në kujtesën e tij historike.

Dhe një shtet që e paraqet një kriminel lufte si hero kombëtar nuk përballet me të kaluarën — ai e rishkruan atë.

Hapësira mediatike ruse e përforcon më tej propagandën

Në këtë fushatë përshtaten edhe mediat shtetërore ruse, të cilat prej vitesh ndërtojnë një prani të fuqishme në Serbi.

Sputnik dhe RT Balkan e vendosin Mladiçin në një narrativë më të gjerë anti-perëndimore, duke e paraqitur Tribunalin e Hagës si instrument të presionit perëndimor ndaj serbëve.

Mesazhi është i thjeshtë: Perëndimi gjoja i dënon serbët, institucionet ndërkombëtare janë “antiserbe”, ndërsa Rusia paraqitet si mbrojtëse e interesave serbe.

Ky nuk është informim neutral.

Është pjesë e ndikimit më të gjerë informativ rus në Ballkan, një prej qëllimeve kryesore të të cilit është minimi i besimit në institucionet evropiane, të drejtën ndërkombëtare dhe demokracitë perëndimore.

Një fakt interesant është edhe se në profilin në X të atyre që gjoja duan ta ndryshojnë Serbinë për mirë – Studenti pobjeđuju – që dje u shfaq mbishkrimi “Lavdi e përjetshme, gjeneral”.

Ndryshe, sintagmën “gjeneral Mladiç” e përdorin si mediat pranë regjimit, ashtu edhe mediat që (ende zyrtarisht nuk janë nën kontrollin e shtetit) deklarohen si “të pavarura dhe objektive”, duke injoruar faktin se, sipas Ligjit për Ushtrinë e Serbisë, neni 185, qartë thuhet se grada humbet – nëse personi dënohet me një dënim të pakushtëzuar me burgim për më shumë se një vit – në ditën e plotfuqishmërisë së aktgjykimit.

Nga tribunat te rrjetet sociale – krijimi i kultit

Lavdërimi i Mladiçit nuk mbetet vetëm në faqet e para.

Mesazhe të tilla si “Lavdi e përjetshme, gjeneral” e shndërrojnë hapësirën publike në platformë për ndërtimin e një kulti të personalitetit.

Është veçanërisht e rrezikshme kur një simbolikë e tillë paraqitet si shprehje normale e patriotizmit.

Patriotizmi nuk është glorifikim i gjenocidit.

Respekti për popullin tënd nuk kërkon mohimin e vuajtjeve të tjetrit.

Thelbi: kjo nuk është histori për vdekjen e Mladiçit, por për Serbinë e sotme

Fushata mediatike lidhur me vdekjen e Mladiçit flet shumë më tepër për Serbinë e sotme sesa për vetë Mladiçin.

Pyetja nuk është vetëm se si do të varroset një kriminel lufte i dënuar përfundimisht. Pyetja është se çfarë historie dëshiron Serbia t’ua lërë brezave të ardhshëm.

Prandaj, rasti i Mladiçit është shumë më tepër se një fushatë mediatike.

Ai është një test nëse Serbia do të vazhdojë rrugën drejt demokracisë evropiane dhe përballjes me të kaluarën — apo do të lejojë që tabloidet, propaganda politike dhe ndikimi informativ rus ta rishkruajnë sërish historinë.

/The Geopost/