Miniq: Beogradi po kontribuon në destabilizimin e Ballkanit Perëndimor

Ish-kryetarja e Lëvizjes Evropiane në Serbi dhe ekspertja për çështjet evropiane dhe marrëdhëniet rajonale, Jelica Miniq, deklaroi për RTK-në se pushteti në Beograd nuk ka ndërtuar marrëdhënie të qëndrueshme me shumicën e vendeve fqinje dhe vazhdon të ndjekë politikën e balancimit.

Ajo paralajmëron se dialogu Kosovë-Serbi është praktikisht i ngrirë, ndërsa pasojat e politikave të Beogradit dhe Prishtinës më së shumti i vuajnë serbët në Kosovë.

Duke folur për kritikat gjithnjë e më të shpeshta se Serbia, përmes veprimeve të saj, po kontribuon në destabilizimin e Ballkanit Perëndimor, Miniq vlerësoi se Beogradi ndikon negativisht në marrëdhëniet me fqinjët dhe ende nuk ka përcaktuar qartë drejtimin e tij të politikës së jashtme.

“Kur bëhet fjalë për Ballkanin Perëndimor, si një rajon i qartë me të cilin veprohet si në Bashkimin Evropian ashtu edhe në NATO, Serbia objektivisht ka një rol destabilizues”, tha Miniq.

Sipas saj, mbështetja te partnerë të largët globalë nuk mund t’i sigurojë një vendi stabilitet të qëndrueshëm, pasi ai ndërtohet para së gjithash përmes marrëdhënieve të mira me fqinjët e drejtpërdrejtë.

“Fakti që një shtet është klient i një partneri të largët, përtej oqeanit, amerikan apo aziatik, nuk i siguron atij stabilitet të qëndrueshëm”.

Se Ballkani Perëndimor ende nuk është stabilizuar në mënyrë të qëndrueshme dhe se politika e pushtetit në Beograd kontribuon në tensionet rajonale, po paralajmërojnë gjithnjë e më shpesh edhe përfaqësues të komunitetit ndërkombëtar. Së fundmi, raportuesi i Parlamentit Evropian për Serbinë, Tonino Picula, deklaroi se regjimi i presidentit Aleksandar Vuçiq është burimi kryesor i jostabilitetit në Serbi dhe në rajon.

Miniq thotë se politika e Beogradit reflektohet veçanërisht në marrëdhëniet me Bosnjë e Hercegovinën dhe Malin e Zi, por edhe në përkeqësimin e marrëdhënieve me Kroacinë.

Sipas vlerësimit të saj, Serbia dhe Kroacia kontribuojnë në tensionet politike në Bosnjë e Hercegovinë, ndërsa Beogradi në të njëjtën kohë përpiqet të ndikojë në zhvillimet politike në Mal të Zi, i cili po përparon në procesin e integrimit evropian.

Ajo konsideron se marrëdhëniet mes Serbisë dhe Kroacisë janë më të këqija sesa ishin para dhjetë apo pesëmbëdhjetë vjetësh. Në vend të bashkëpunimit dhe zgjidhjes së çështjeve të hapura, ato janë të ngarkuara me akuza të ndërsjella dhe rikthim të vazhdueshëm te konfliktet e së kaluarës.

Miniq paralajmëron se një politikë e tillë nuk e rrezikon vetëm stabilitetin rajonal, por e vështirëson edhe pozitën e komuniteteve serbe në shtetet fqinje.

“Serbia shpesh harron se ajo para së gjithash i ka nisur luftërat në ish-Jugosllavi dhe vazhdimisht e paraqet veten si viktimë”, tha Miniq.

Siç shtoi ajo, pozita e pakicës serbe në secilin shtet fqinj varet edhe nga cilësia e marrëdhënieve dypalëshe të Serbisë me atë vend. Hapja e vazhdueshme e çështjeve të pazgjidhura, për këtë arsye, bëhet një barrë shtesë për pjesëtarët e komunitetit serb.

“E gjithë kjo ndoshta aktualisht nuk shkakton probleme të mëdha, por grumbullohet në një lloj arkivi që një ditë do të na kthehet si bumerang. Ky është arkivi që po krijon regjimi aktual”, paralajmëroi Miniq.

Miniq kujton se Mali i Zi, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut janë anëtare të NATO-s dhe se e kanë harmonizuar politikën e tyre të jashtme dhe të sigurisë me politikën e Bashkimit Evropian. Sipas saj, përkatësia në strukturat e përbashkëta të sigurisë ua lehtëson rrugën drejt anëtarësimit në BE.

Ajo veçon veçanërisht përparimin e Malit të Zi, por edhe mundësinë që Shqipëria të përshpejtojë integrimin evropian. Për shkak të pozitës së tyre strategjike në Detin Adriatik, përparimi i këtyre vendeve ka rëndësi më të gjerë rajonale, thekson ajo.

“Serbia nuk po ndjek atë që është më e rëndësishme për qytetarët e saj, e kjo është një jetë e qëndrueshme, paqësore dhe prosperuese”.

Serbia, megjithatë, vazhdon të balancojë mes Perëndimit, Rusisë dhe Kinës. Marrëdhëniet me Moskën janë rënduar më tej nga lufta në Ukrainë, çështja e Industrisë së Naftës së Serbisë dhe kërkesat e Bashkimit Evropian që Beogradi ta harmonizojë më qartë politikën e tij të jashtme me politikën e BE-së.

Miniq thotë se Serbia, përveç marrëdhënieve të afërta me Hungarinë nën qeverisjen e Viktor Orbanit, nuk i ka kushtuar vëmendje të mjaftueshme përmirësimit të bashkëpunimit me fqinjët tradicionalisht të rëndësishëm, si Rumania dhe Bullgaria.

Si një prej burimeve më serioze të jostabilitetit rajonal, ajo veçon marrëdhëniet e pazgjidhura mes Kosovës dhe Serbisë. Pavarësisht ndërmjetësimit të Bashkimit Evropian dhe angazhimit të të dërguarit të tij special, Peter Sorensen, bisedimet mes Beogradit dhe Prishtinës, sipas vlerësimit të saj, janë praktikisht të ngrira.

“Dialogu nuk po zhvillohet dhe mungon edhe zbatimi i marrëveshjeve të arritura. Mendoj se për këtë aktualisht janë para së gjithash përgjegjëse figurat kryesore politike”, tha Miniq.

Procesi i normalizimit është rënduar më tej nga sulmi në Banjskë, për të cilin, gati tre vjet më vonë, ende nuk ka një epilog gjyqësor.

“Janë identifikuar ata që e kanë udhëhequr dhe organizuar sulmin, si dhe ekzekutorët e drejtpërdrejtë, por gjithçka ka mbetur në vend. Pasojat e një politike të tillë i paguan popullsia serbe në Kosovë”, vlerësoi Miniq.

Ajo thekson se pasiguria e vazhdueshme, arrestimet dhe incidentet e herëpashershme të dhunshme e përkeqësojnë më tej situatën e sigurisë dhe atë politike në Kosovë. Sipas saj, Beogradi duhet të punojë seriozisht dhe me durim për përmirësimin e pozitës së komunitetit serb, pa hapa të dhunshëm, por me më shumë hapje ndaj komunitetit shumicë shqiptar.

Normalizimi i marrëdhënieve, shton ajo, duhet të paraqitet si një proces që mund t’u sjellë përfitime si serbëve, ashtu edhe shqiptarëve në Kosovë.

Miniq vë në dukje edhe dallimin mes politikës së Beogradit ndaj Kosovës dhe marrëdhënieve me Shqipërinë. Ndërsa ndaj Prishtinës vazhdon retorika konfliktuoze, marrëdhëniet mes pushteteve të Serbisë dhe Shqipërisë kanë qenë dukshëm më të qëndrueshme.

“Në Serbi pothuajse kurrë nuk do të dëgjoni kritika ndaj Shqipërisë. Kjo praktikisht është temë e ndaluar; për Shqipërinë ose heshtet, ose nuk thuhet asnjë fjalë e keqe. Kjo u pa edhe përmes nismës ‘Ballkani i Hapur’, derisa ajo funksiononte”, tha Miniq.

Sipas vlerësimit të saj, nisma “Ballkani i Hapur” kontribuoi në përmirësimin e komunikimit mes dy vendeve, por nuk arriti të shndërrohej në një kornizë të qëndrueshme të bashkëpunimit rajonal. Pas ndryshimit të rrethanave ndërkombëtare, ajo humbi rëndësinë politike dhe praktikisht u shua.

Ndërsa dialogu me Kosovën dhe integrimi evropian kanë ngecur, pushteti në Beograd po përpiqet të hapë një hapësirë të re për bashkëpunim me Uashingtonin. Fillimi i dialogut strategjik mes Serbisë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës është paraqitur si një hap i rëndësishëm në përmirësimin e marrëdhënieve dypalëshe.