Raporti i GLOBSEC: A është mbrojtja ajrore thembra e Akilit e Evropës?

Një raport i ri i publikuar nga GLOBSEC ngre alarmin se Evropa nuk është e përgatitur për t’u përballur me kërcënimet moderne ajrore, përfshirë sulmet me dronë dhe raketa nga Rusia.

Dokumenti thekson se sistemi aktual i mbrojtjes ajrore dhe raketore në kontinent nuk është i ndërtuar për realitetin e sotëm të luftës dhe mbetet thellësisht i papërshtatshëm.

Autori i raportit, Tomáš Nagy, vlerëson se Evropa po përballet me një disbalancë serioze strategjike. Sipas tij, ndërsa vendet e NATO-s i reduktuan gradualisht kapacitetet e mbrojtjes ajrore pas Luftës së Ftohtë, Rusia ka investuar në mënyrë sistematike në zhvillimin e aftësive sulmuese dhe mbrojtëse.

“Qëndrimi i mbrojtjes ajrore dhe raketore të Evropës nuk është projektuar për kërcënimin me të cilin përballet sot,” thuhet në analizën e Nagy-t, i cili paralajmëron se raketat balistike, raketat kruiz dhe dronët janë kthyer në instrumente kyçe të luftës moderne, siç po dëshmohet në Ukrainë.

Raporti vë në dukje se Rusia, sipas vlerësimeve të NATO-s dhe ekspertëve të sigurisë, ka kapacitet të prodhojë mbi një mijë raketa balistike dhe dhjetëra mijëra dronë me rreze të gjatë çdo vit, duke tejkaluar ndjeshëm aftësitë mbrojtëse të Evropës.

Ndërkohë, vendet e NATO-s, sipas vlerësimeve të brendshme të aleancës, disponojnë vetëm rreth 5% të kapaciteteve të nevojshme të mbrojtjes ajrore për planet aktuale rajonale.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka kërkuar një rritje pesëfish të këtyre kapaciteteve, duke reflektuar urgjencën e situatës së krijuar.

Raporti nuk kërkon një rikonceptim total të sistemit të mbrojtjes evropiane, por një përshpejtim të thellë të modernizimit ekzistues. Sipas Nagy-t, Evropa duhet të rrisë integrimin e sistemeve, qëndrueshmërinë operacionale dhe aftësinë për t’iu përgjigjur kërcënimeve të vitit 2030.

Ai paralajmëron se “dritarja për veprim me kosto të menaxhueshme po ngushtohet”, duke nënvizuar se vonesat aktuale mund të kenë pasoja strategjike të kushtueshme.

Raporti përmbledh disa drejtime kryesore për përmirësim:

Së pari, kërkohet një vlerësim i përbashkët evropian i rrezikut, që do të përcaktonte prioritetet mbrojtëse për infrastrukturën kritike, objektet ushtarake dhe qendrat urbane.

Së dyti, Nagy thekson nevojën për një kombinim më efikas të sistemeve të shtrenjta dhe atyre me kosto të ulët, përfshirë interceptorët e lehtë, sistemet kundër-dron dhe luftën elektronike.

Së treti, ai nënvizon rëndësinë e zhvillimit të kapaciteteve sovrane të paralajmërimit të hershëm nga hapësira, ku Evropa mbetet ende e varur nga Shtetet e Bashkuara. Projekte si JEWEL dhe ODIN’S EYE, sipas raportit, duhet të përshpejtohen dhe të forcohen.

Një nga gjetjet kryesore të raportit është se problemi i Evropës nuk qëndron vetëm te mungesa e pajisjeve, por te mungesa e integrimit operacional.

“Hendeku nuk është kryesisht në interceptorë, por në integrim,” thekson Nagy, duke nënvizuar mungesën e një sistemi të unifikuar komandimi dhe koordinimi në kohë reale mes vendeve evropiane.

Raporti sjell gjithashtu shembullin e Ukrainës, duke vënë në dukje se Evropa nuk ka arritur të përvetësojë shpejt mësimet nga fusha e betejës. Sipas Nagy-t, sistemi evropian i prokurimit mbetet i ngadalshëm dhe i fokusuar në perfeksion teknik, në vend të zgjidhjeve të shpejta dhe funksionale.

Ai propozon një qasje më pragmatike të ashtuquajtur “80 përqind e zgjidhjes”, ku prioritet i jepet shpejtësisë, kostos dhe zbatueshmërisë në shkallë të gjerë.

Në përmbledhje, raporti i GLOBSEC konkludon se Evropa nuk po përballet vetëm me një mungesë teknologjike, por me një problem strukturor dhe institucional. Sipas analizës, sistemet ekzistuese, procedurat dhe kultura e vendimmarrjes janë ende të përshtatura për një epokë të kaluar, duke e bërë kontinentin të ekspozuar ndaj kërcënimeve moderne ajrore.

Pa përshpejtim të menjëhershëm të modernizimit dhe integrimit, paralajmëron raporti, hendeku mes aftësive mbrojtëse dhe kërcënimeve reale do të vazhdojë të thellohet.

The GeoPost