Sanksionet e BE-së sjellin një fitore ligjore ndaj oligarkëve ruse

Bashkimi Evropian arriti një fitore të madhe ligjore me politikën e saj të sanksioneve kundër Rusisë më 5 qershor, kur Gjykata Evropiane e Drejtësisë (GJED) në Luksemburg lëshoi një mendim duke konstatuar se ndalimet e vizave dhe ngrirja e aseteve për pesë biznesmenë të shquar rusë të konsideruar afër Kremlinit jo vetëm që janë të ligjshme, por se Brukseli nuk ka nevojë të provojë lidhjet e tyre me regjimin e Presidentit rus Vladimir Putin.

Pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, BE-ja i futi në listën e zezë pesë rusët – Dmitry Pumpyansky, Dmitry Mazepin, Tigran Khudaverdyan, Viktor Rashnikov dhe German Khan – duke i akuzuar ata për minimin e sovranitetit dhe integritetit territorial të vendit të shkatërruar nga lufta.

Kësintet, së bashku me deri në 80 rusë dhe bjellorusë të tjerë të sanksionuar, i kërkuan GJED-së të hiqej nga lista e zezë për arsye të ndryshme. Çështjet u rrëzuan në vitin 2023 dhe gjyqtarët në atë kohë zbuluan se të pesë mbanin pozicione të larta në ekonominë ruse dhe se këta sektorë përfaqësonin një burim të rëndësishëm të ardhurash për Kremlinin.

Të gjithë apeluan vendimin fillestar të gjykatës dhe, para vendimit përfundimtar, njërit prej Avokatëve të Përgjithshëm të gjykatës iu kërkua të jepte një mendim mbi apelimet e tyre. Ky mendim nuk është detyrues për gjykatën, por në shumicën e rasteve, gjykata vendos në përputhje me të.

Në këtë rast, duke pasur parasysh mendimin e qartë të Avokatit të Përgjithshëm, vendimi mund të jepet që në korrik ose pas pushimeve verore të Gjykatës së BE-së në gusht.

Vendimi i ardhshëm ka të ngjarë të shënojë gjithashtu fundin e përpjekjeve ligjore të pesëshes para sistemit gjyqësor të BE-së për të hequr sanksionet. Duke pasur parasysh se biznesmenë të tjerë rusë kanë paraqitur kërkesa të ngjashme për heqjen e sanksioneve, është e sigurt të supozohet se jo shumë prej tyre do të kenë sukses në të ardhmen.

Një Precedent për Sanksionet

Opinioni vendos një lloj precedenti dhe e bën të qartë një gjë: korniza ligjore për politikën e sanksioneve të BE-së kundër Rusisë duket të jetë e shëndoshë.

Opinioni thotë qartë se ekziston një “marrëdhënie racionale” midis sanksionimit të biznesmenëve kryesorë që gjenerojnë të ardhura të konsiderueshme për qeverinë ruse dhe objektivit të masave kufizuese. Objektivi është deklaruar qartë: “të ushtrohet presion mbi Qeverinë e Federatës Ruse për t’i dhënë fund agresionit të Rusisë në Ukrainë duke zvogëluar burimet financiare të disponueshme”. Sanksionimi i biznesmenëve në vend dëmton ekonominë, duke rritur kështu koston e luftës kundër Kievit.

Aspekti më i rëndësishëm i deklaratës, megjithatë, është se kur vendos këto sanksione, BE-ja nuk ka nevojë të provojë “asnjë sjellje specifike nga individi i listuar, veçanërisht në lidhje me ushtrimin e ndikimit mbi qeverinë ruse”. Kjo është në thelb ajo në të cilën individët e sanksionuar donin të mbështeteshin: se ndërsa janë ekonomikisht aktivë në Rusi, ata nuk kanë ndikim të drejtpërdrejtë në politikën qeveritare kur bëhet fjalë për luftën në Ukrainë.

Tani duket e mjaftueshme të provohen lidhjet e përgjithshme me Putinin për të kapërcyer pengesën ligjore. Kur BE-ja vendosi të sanksionojë biznesmenët kryesorë rusë, ajo përmendi një takim që Putini organizoi me gati 40 nga njerëzit më me ndikim ekonomik të Rusisë vetëm disa ditë pas pushtimit të Ukrainës për të diskutuar ndikimin e veprimit pas sanksioneve perëndimore.

Ka edhe arsye të tjera pse Brukseli i rendit këto pesë. Në rastin e Pumpyanskiy, BE-ja vuri në dukje se ai mori pjesë në kongresin e marsit 2023 të Unionit Rus të Industrialistëve dhe Sipërmarrësve, ku Putini i nxiti pjesëmarrësit të vendosnin “patriotizmin para fitimit”.

German Khan është një nga pronarët e Alfa Bank, dhe blloku vëren se vajza e madhe e Putinit, Maria, drejtoi një projekt bamirësie të quajtur Alfa-Endo, i cili u financua nga banka.

Si Mazepin ashtu edhe Rashnikov janë në listë sepse kompanitë e tyre përfaqësojnë “burime të rëndësishme të ardhurash për buxhetin e shtetit”, ndërsa Tigran Khudaverdyan, CEO i një prej kompanive kryesore të teknologjisë në Rusi, Yandex, është në listën e zezë sepse kompania “i paralajmëroi përdoruesit rusë që kërkonin lajme rreth Ukrainës përmes motorit të saj të kërkimit për informacione të pabesueshme në internet”.

Vendimi i GJED-së është një lehtësim për BE-në, e cila duhej të kapërcente disa pengesa. Ajo u padit në të njëjtën gjykatë për sanksionet e vendosura në vitin 2014 ndaj ish-presidentit ukrainas Viktor Janukoviç dhe rrethimit të tij për “përvetësim të fondeve shtetërore ukrainase”. Sanksionet bazoheshin në prova mjaft të dobëta dhe që atëherë janë shfuqizuar kryesisht.

Brukselit i është bërë gjithashtu qortim për sanksionet aktuale ndaj Rusisë, veçanërisht masat kufizuese kundër të afërmve të biznesmenëve të listuar. Si Nikita Mazepin, djali i Dmitry Mazepin, i cili drejtonte makina garash, ashtu edhe Violeta Prigozhina, nëna e oligarkut të ndjerë rus dhe udhëheqësit mercenar të Wagner, Yevgeny Prigozhin, fituan në gjykatën e Luksemburgut dhe që atëherë janë hequr nga lista.

/www.rferl.org