Kina dhe Rusia po pozicionohen si zëra të arsyes dhe po bëjnë thirrje për uljen e përshkallëzimit të një konflikti në të cilin Shtetet e Bashkuara synojnë të hyjnë – kjo është perspektiva që Xi Jinping dhe Vladimir Putin kërkuan të përcillnin gjatë një telefonate të enjten.
Me Presidentin e SHBA-së Donald Trump që po shqyrton mundësinë e bashkimit me Izraelin në një sulm ndaj Iranit, konflikti që po përshkallëzohet me shpejtësi midis dy armiqve të betuar në Lindjen e Mesme i ofron Pekinit dhe Moskës një mundësi tjetër për t’u paraqitur si një alternativë ndaj fuqisë së SHBA-së.
Në telefonatën e tyre, Putin dhe Xi dënuan me forcë veprimet e Izraelit, duke i quajtur ato, sipas Kremlinit, një shkelje të Kartës së OKB-së dhe normave të tjera të së drejtës ndërkombëtare. (Thelbi i çështjes, sigurisht, është shkeljet e vetë Rusisë të së drejtës ndërkombëtare në luftën e saj të vazhdueshme kundër Ukrainës, të cilën Pekini vazhdimisht nuk e ka dënuar.)
Në deklaratën e Pekinit, Xi përdori një ton më të moderuar dhe u përmbaj nga dënimi i qartë i Izraelit – në kontrast me ministrin e tij të jashtëm, i cili bëri pikërisht këtë në një telefonatë me homologun e tij iranian javën e kaluar.
Në vend të kësaj, udhëheqësi kinez u bëri thirrje palëve ndërluftuese, “veçanërisht Izraelit”, që të ndërpresin zjarrin sa më shpejt të jetë e mundur për të shmangur përshkallëzimin e mëtejshëm dhe përhapjen e situatës në rajon.
Dhe në një mesazh të fshehur drejtuar Trump, Xi theksoi se “fuqitë e mëdha” me ndikim të veçantë mbi palët ndërluftuese duhet të punojnë për të “qetësuar situatën, jo të kundërtën”.
Pekini e ka akuzuar prej kohësh Uashingtonin se është një burim paqëndrueshmërie dhe tensioni në Lindjen e Mesme – dhe disa studiues kinezë tani po përdorin krizën e Iranit për të nënvizuar këtë pikë.
Liu Zhongmin, një ekspert i Lindjes së Mesme në Universitetin e Studimeve Ndërkombëtare të Shangait, ia atribuoi shpërthimin e fundit pasigurisë së krijuar nga presidenca e dytë e Trump dhe natyrës kaotike, oportuniste dhe transaksionale të politikës së tij në Lindjen e Mesme.
“(Trump) ka dëmtuar seriozisht autoritetin dhe besueshmërinë e politikës amerikane në Lindjen e Mesme, duke gërryer lidershipin dhe imazhin e Amerikës midis aleatëve të saj, ndërsa dobëson aftësinë e saj për të kërcënuar dhe penguar kundërshtarët rajonalë”, shkroi Liu në median shtetërore këtë javë.
Një tjetër “luftë e përjetshme” në Lindjen e Mesme?
Disa komentues kinezë online kanë theksuar se Trump duket se është në prag të tërheqjes së SHBA-së në një tjetër të ashtuquajtur “luftë e përjetshme” në Lindjen e Mesme.
Në fillim të mandatit të tij të dytë, zyrtarë të afërt me Trumpin theksuan vazhdimisht nevojën që Uashingtoni të zhvendosë fokusin dhe burimet e tij drejt kundërshtimit të ambicieve të Kinës në rajonin Indo-Paqësor. Megjithatë, pesë muaj pas marrjes së detyrës, luftërat në Ukrainë dhe Gaza vazhdojnë të jenë të ashpra – dhe Trump tani po shqyrton përfshirjen e SHBA-së në konfliktin izraelito-iranian.
Pekini nuk ka interes në një luftë të përgjithshme kundër Iranit që mund të rrëzojë regjimin. Nën udhëheqjen e Udhëheqësit Suprem Ajatollah Ali Khamenei, Irani është shfaqur si një fuqi e fuqishme në Lindjen e Mesme dhe një kundërpeshë kyçe ndaj dominimit të SHBA-së – ashtu si Kina po punon për të zgjeruar praninë e saj diplomatike dhe ekonomike në rajon.
Në vitin 2023, Pekini ndihmoi në ndërmjetësimin e një afrimi të papritur midis rivalëve të përbetuar Arabinë Saudite dhe Iranit – një marrëveshje që sinjalizoi ambicien e saj për t’u shfaqur si një fuqi e re në rajon.
Kina e ka mbështetur prej kohësh Iranin nëpërmjet importeve të vazhdueshme të naftës dhe vendit të tij në Këshillin e Sigurimit të OKB-së. Në vitet e fundit, të dy vendet kanë thelluar lidhjet e tyre strategjike, duke përfshirë mbajtjen e ushtrimeve të përbashkëta detare me Rusinë. Pekini e pranoi Teheranin në Organizatën e Bashkëpunimit të Shangait dhe në BRICS – grupime të udhëhequra nga Kina dhe Rusia për të sfiduar rendin botëror të udhëhequr nga SHBA-të.
Irani është gjithashtu një nyje kyçe në Iniciativën “Një Rrugë e Brezit” (BRI) të Kinës, iniciativën e saj globale të infrastrukturës dhe investimeve. Vendi ndodhet pranë portit strategjik të Gwadar – një pikë kyçe e BRI në Pakistan që i siguron Kinës qasje në Oqeanin Indian – dhe kufizohet me Ngushticën e Hormuzit, një pikë kyçe për importet kineze të naftës nga Gjiri Persik.
Ashtu si Rusia, Kina është ofruar si një ndërmjetës i mundshëm në konfliktin Izrael-Iran, duke portretizuar rolin e saj si një ndërmjetës paqeje dhe alternativë ndaj udhëheqjes amerikane.
Gjatë bisedimeve të tij me Putinin, Xi paraqiti katër propozime të gjera për të ulur tensionet, duke përfshirë zgjidhjen e çështjes bërthamore iraniane nëpërmjet dialogut dhe mbrojtjen e civilëve, sipas dokumenteve kineze.
Ndërkohë, Ministri i Jashtëm i Xi-së, Wang Yi, ka pasur një javë të ngjeshur, duke bërë telefonata me homologët e tij në Iran, Izrael, Egjipt dhe Oman për të vendosur kontakte diplomatike.
Megjithatë, mbetet e paqartë se çfarë është i gatshëm dhe i aftë të bëjë Pekini kur bëhet fjalë për ndërmjetësimin e konfliktit. Gjatë fazave të hershme të luftës së Izraelit në Gaza, Kina bëri një ofertë të ngjashme, duke dërguar një të dërguar të posaçëm në rajon për të nxitur bisedimet e paqes – përpjekje që në fund dhanë pak rezultate konkrete.
Ndërmjetësimi i paqes në Lindjen e Mesme është një detyrë e vështirë, veçanërisht për një vend me pak përvojë ose ekspertizë në ndërmjetësimin e konflikteve të zgjatura dhe të vështira – në një rajon thellësisht të ndarë ku nuk ka prani të konsiderueshme politike ose të sigurisë.
Dhe në konfliktin e vetëm ku Kina ka ndikim të rëndësishëm – lufta në Ukrainë – Xi ka ofruar mbështetje diplomatike dhe mbështetje ekonomike shumë të nevojshme për të mbështetur përpjekjet e luftës së Putinit, edhe pse Kina vazhdon të paraqitet si një ndërmjetës neutral i paqes.
Në një kohë kur lidershipi global i Amerikës është gjithnjë e më shumë nën vëzhgim, veçanërisht në sytë e Jugut global, paraqitja e vetes si një zë i përmbajtjes në konfliktin e Iranit mund të jetë një fitore simbolike për Pekinin.
Kongresisti Wilson: Serbia të ndalë kërcënimet ndaj Kosovës dhe të shkëputet nga Moska 
Nga nëntori, rusët, kinezët dhe turqit do të kenë nevojë për viza për të hyrë në Mal të Zi 
FAZ rikthen të kaluarën e Vuçiqit: Nga Varrezat Hebraike të Sarajevës te retorika e “Serbisë së Madhe” 
Nëna e njërit prej të rinjve të vrarë në “Panda” paralajmëron padi: Vuçiq e di të vërtetën, shteti serb i vrau fëmijët tanë 
Si i rekruton Rusia të huajt për luftën në Ukrainë: Nga ofertat joshëse deri te mashtrimi 
Lufta paralizon jugun e Iranit: Errësirë, mungesë karburantesh dhe varka të shkatërruara