Jason Steinhauer eskluzivisht për The Geopost: Mësimet nga Rumania

Bota u trondit në fund të nëntorit kur Calin Georgescu, një kandidat i ekstremit të djathtë, pa lidhje partiake, mori drejtimin në raundin e parë të zgjedhjeve presidenciale të Rumanisë. Georgescu fitoi më shumë se 2 milionë vota pasi rriti ndjekësit e tij në TikTok me dhjetëfish në javët para zgjedhjeve. TikTok u kreditua kryesisht për arritjen e fitores së tij të papritur.

Edhe pse gjykatat rumune kanë anuluar rezultatet dhe kanë urdhëruar që procesi zgjedhor të rifillojë nga e para, ngritja e Georgescu ndriçon tendenca të rëndësishme ndërsa bota përfundon një vit historik për zgjedhjet ku rreth 2 miliardë njerëz votuan në të paktën 50 vende.

1. Mediat alternative dhe mediat sociale po nxisin sjelljen e votuesve më shumë sesa mediat tradicionale

Për disa vite, mediat sociale – veçanërisht TikTok – kanë qenë forca shtytëse në sjelljen e konsumatorëve. Në industrinë e muzikës, për shembull, këngët që bëhen virale në TikTok diktojnë marrëveshje rekord me shtëpitë muzikore, turne koncertesh dhe këngë që kryesojnë listat pop.

Tani, është e qartë se TikTok, media sociale dhe media alternative gjithashtu nxisin sjelljen politike. Në zgjedhjet e Shteteve të Bashkuara, Presidenti Donald Trump ishte jashtëzakonisht i suksesshëm në shfrytëzimin e mediave sociale dhe podkasteve me ndikim për të përhapur mesazhin e tij dhe për të ndikuar votuesit. Ndërsa Kamala Harris u shfaq në mediat tradicionale si CNN dhe “The View”, një shfaqje në rrjetin televiziv amerikan ABC, Presidenti Trump u shfaq në podkaste të pavarura si Joe Rogan dhe Lex Friedman, përveç mbështetjes në platformat e mediave sociale Truth Social dhe X. Paraqitjet më formale të Harris në mediat tradicionale ishin të pasuksesshme në lëkundjen e votuesve të pavendosur, ndërsa intervistat dhe memet informale të Trump-si puna në McDonald’s ose kërcimi me “Y-M-C-A”- u lidhën më mirë me votuesit

Në kontekstin rumun, Georgescu u mbështet shumë në TikTok. Midis 23 dhe 28 nëntorit, hashtag-u #cailingeorgescu grumbulloi më shumë se 345 milionë rezultate në platformë, sipas institutit rumun Expert Forum. Prania e tij në rrjetet sociale dhe përforcimi në mediat sociale i imazheve, memeve dhe komenteve të tij rezonuan te votuesit. Përndryshe, rezultatet e raundit të parë dukej se ndëshkonin kandidatët që kishin më shumë prani brenda medias kryesore dhe strukturave tradicionale të qeverisë, duke përfshirë ish-zëvendës sekretarin e përgjithshëm të NATO-s Mircea Geoană, i cili mori vetëm 6 përqind të votave.

2. Mesazhet anti-establishment po bëjnë jehonë te votuesit

Mediat sociale kanë në thelb anti-establishmentarizmin. Platforma X nën Elon Musk ka përqafuar zhbërjen e institucioneve tradicionale si agjencitë qeveritare dhe gazetarinë tradicionale, dhe ngritja e TikTok i detyrohet shumë kulturës së tij për të tallur “boomers” përpara pandemisë dhe për të qenë kundër maskave dhe bllokimeve gjatë pandemisë. Edhe Wikipedia u themelua gati 25 vjet më parë me synimin për t’u hequr pushtetin akademikëve të afirmuar.

Kjo etikë e mediave sociale është infiltruar në politikë. Shumë prej kandidatëve që kanë fituar zgjedhjet janë pozicionuar si antiinstitucionalistë, duke argumentuar se janë të pajisur më së miri për të zhbërë dëmet që kanë shkaktuar institucionet e trashëguara. Këto dëme përfshijnë inflacionin dhe luftën, që të dyja shihet se nga to po përfiton një pakicë e privilegjuar ndërsa shumica e gjerë vuan.

Këto narrativa rezultuan të ishin shumë të suksesshme në Rumani. Në qendër të fushatës së Georgescu-t ishin polemika kundër inflacionit, NATO-s dhe imponimit të institucioneve evropiane mbi sovranitetin rumun. Këto pika diskutimi kundër estabilishmentit gjetën audiencë të hapur në platformat e mediave sociale që kanë zhvilluar një kulturë anti-establishmentarizmi gjatë një periudhe vitesh.

3. Ndikimi rus mbetet një faktor vendimtar që duhet të merret parasysh

Është dokumentuar mirë se si Rusia u përpoq të ndikojë në zgjedhjet presidenciale të SHBA-së në vitin 2016, si dhe në zgjedhjet e Bashkimit Evropian në 2019. Që atëherë, Amerika dhe Evropa janë bërë më vigjilente ndaj veprimeve të Rusisë në këtë sferë, si dhe më të sofistikuara në monitorimin, gjurmimin dhe luftimin e kërcënimeve.

Zgjedhjet rumune treguan se pavarësisht këtyre masave, synimet ruse mbeten dhe taktikat vazhdojnë të evoluojnë. Siç është dokumentuar nga Forumi i Ekspertëve si dhe nga qeveria rumune, një rrjet me qindra llogari në TikTok përforcoi artificialisht Calin Georgescu-n në javët para zgjedhjeve rumune, shpesh herë duke shprehur përmbajtje politike në kundërshtim me politikat e vetë TikTok, të cilat nuk u zbatuan. Ndikuesit pro-Georgescu në TikTok dyshohet se janë paguar miliona euro për të mbështetur fushatën e tij, me autoritetet që sugjerojnë se burimi përfundimtar i financimit ishte nga Rusia, si pjesë e një përpjekjeje të qëllimshme për të ndikuar në procesin demokratik të Rumanisë. Kjo do të ishte larg nga hera e parë që paratë ruse janë derdhur në Rumani për të ndikuar në opinionin publik; Në fillim të këtij viti u raportua se Rusia shpenzoi 69 milionë euro për propagandë në Rumani dhe Bullgari, sipas studiuesve bullgarë.

Zgjedhjet rumune tregojnë se Rusia mbetet një aktor i sofistikuar i gatshëm të përfshihet në një sërë taktikash për të ndikuar në çështjet politike në vende të tjera.

Në fund të fundit, do të jetë në dorën e autoriteteve dhe qytetarëve rumune të vendosin se si do të zhvillohen zgjedhjet e tyre presidenciale në javët dhe muajt në vijim. Ndërsa rezultatet e zgjedhjeve të nëntorit janë hedhur poshtë, mësimet nuk duhet të jenë. Mesazhet anti-establishment në mediat sociale – disa pakënaqësi autentike dhe të tjera të prodhuara nga aktorë të jashtëm për qëllime politike – shifrat do të mbeten një forcë e fuqishme politike për të ardhmen e parashikueshme.

/The Geopost