“Vdekje diktatorit”: Të paktën 62 iranianë të vrarë gjatë protestave në Teheran

Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, ka bërë thirrje për “unitet” përballë “veprimeve terroriste”, ndërsa protestat masive vazhdojnë të tronditin vendin.

Në një fjalim të transmetuar në televizionin shtetëror iranian të premten, Khamenei paralajmëroi kundër protestave, të cilat autoritetet i kanë cilësuar si një komplot nga armiqtë e huaj, kryesisht Shtetet e Bashkuara, dhe përsëriti kërcënimin se autoritetet do të marrin masa të ashpra ndaj trazirave.

Khamenei akuzoi protestuesit se vepronin në emër të Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, duke thënë se protestuesit po sulmonin pronën publike dhe duke paralajmëruar se Teherani nuk do të toleronte njerëzit që vepronin si “mercenarë për të huajt”. Ai akuzoi Trumpin se duart i kishte “lyer me gjakun” e iranianëve.

Të paktën 62 persona janë vrarë, përfshirë 14 personel sigurie dhe 48 protestues, që nga fillimi i demonstratave më 28 dhjetor, sipas Agjencisë së Lajmeve të Aktivistëve të të Drejtave të Njeriut (HRANA), një grup iranian për të drejtat e njeriut me seli jashtë vendit.

Ndërsa Presidenti Masoud Pezeshkian ka bërë thirrje për përmbajtje dhe që shteti të dëgjojë ankesat “e sinqerta”, zëra të tjerë kanë paralajmëruar se autoritetet nuk do të tregojnë asnjë butësi, duke vënë në dukje se protestat kanë marrë mbështetje nga “armiqtë e huaj”.

Duke raportuar nga Teherani, Tohid Asahi i Al Jazeera tha se “shumë qytetarë në Teheran” kishin marrë mesazhe nga policia duke u kërkuar atyre të shmangnin shkuarjen në “vende ku shpërthen dhuna”.

“Ky është njoftimi më i fundit që dëgjuam nga policia dhe zyrtarët thonë se qeveria do të jetë… shumë e rreptë, shumë vendimtare kur bëhet fjalë për të vepruar kundër protestuesve”, tha ai.

Grupi iranian i të drejtave të njeriut Hengaw raportoi të premten se një marshim proteste në Zahedan, i cili dominohet nga grupi minoritar baluç, u përball me të shtëna me armë zjarri që plagosën disa persona. Protestuesit kishin dalë në rrugë pas lutjeve të së premtes.

Protestat për shkak të vështirësive ekonomike u nxitën nga dyqanxhinjtë e Teheranit, të zemëruar nga një rënie e ndjeshme e monedhës rial.

Autoritetet ndërprenë aksesin në internet të enjten, në një masë të dukshme për të shtypur lëvizjen protestuese. Ndërprerja e energjisë u vazhdua të premten, ndërsa sistemi telefonik ishte gjithashtu jashtë funksionit dhe linjat ajrore anuluan fluturimet brenda dhe jashtë vendit.

Monitoruesi i lirisë së internetit Netblocks konfirmoi të premten se ndërprerja ka zgjatur më shumë se 24 orë, me “lidhjen që ka mbetur e pandryshuar në 1 përqind të niveleve normale”.

Pavarësisht ndërprerjes së energjisë elektrike, aktivistët arritën të postonin video në internet, të cilat supozohej se tregonin protestues duke kënduar kundër qeverisë rreth zjarreve të mëdha, ndërsa mbeturinat mbushnin rrugët e kryeqytetit, Teheran, dhe zona të tjera.

Media shtetërore iraniane pretendoi të premten se “agjentë terroristë” të SHBA-së dhe Izraelit kishin vënë zjarre dhe kishin nxitur dhunë. Gjithashtu tha se kishte “viktima”, pa dhënë hollësi.

Trump përsëriti të enjten një kërcënim se vendi i tij nuk do ta lejonte Teheranin të vriste protestuesit.

Iranit “i është thënë shumë fuqishëm… se nëse e bëjnë këtë, do të duhet të paguajnë shumë keq”, i tha ai një intervistuesi.

Të premten, i vetëshpalluri “Princ i Kurorës” i Iranit, Reza Pahlavi, djali në mërgim i shahut të ndjerë të vendit, i cili u rrëzua nga revolucioni islamik i vitit 1979, i bëri thirrje Trumpit në mediat sociale që të ndërmerrte një ndërhyrje urgjente.

«I kam thirrur njerëzit në rrugë për të luftuar për lirinë e tyre dhe për të mbingarkuar forcat e sigurisë me numër të madh ushtarësh. Mbrëmë ata e bënë këtë», shkroi ai, duke iu referuar protestave të së enjtes.

“Kërcënimi juaj ndaj këtij regjimi kriminal i ka mbajtur larg edhe banditët e regjimit. Por koha është thelbësore. Njerëzit do të jenë përsëri në rrugë brenda një ore. Po ju kërkoj të ndihmoni”, tha ai.

Trump më parë e ka përjashtuar takimin me Pahlavi-n, i cili jeton në zonën e Uashingtonit, duke sugjeruar se SHBA-të nuk janë të gatshme të mbështesin një pasardhës të qeverisë në Teheran, nëse ajo shembet.

Nuk është e qartë se sa mbështetje ka Pahlavi brenda Iranit. Por Holly Dagres, një bashkëpunëtore e lartë në Institutin e Uashingtonit për Politikat e Lindjes së Afërt, i tha agjencisë së lajmeve Associated Press se thirrjet e tij për demonstrata kishin “ndryshuar rrjedhën” e protestave, duke shtuar se postimet në mediat sociale tregojnë se iranianët “po e merrnin seriozisht thirrjen për të protestuar me qëllim rrëzimin e Republikës Islamike”.

“Pikërisht për këtë arsye interneti u mbyll: për të parandaluar që bota të shihte protestat”, vazhdoi ajo. “Fatkeqësisht, ka të ngjarë që kjo të ketë siguruar edhe mbulim për forcat e sigurisë për të vrarë protestuesit.”

Khamenei tha në fjalimin e tij televiziv se protestuesit “po shkatërrojnë rrugët e tyre për të bërë të lumtur presidentin e një vendi tjetër”, duke iu referuar Trump.

Një audiencë u dëgjua duke brohoritur, “Vdekje Amerikës!”/TheGeoPost.