Kalesnikava: Pa angazhim të Evropës, Bjellorusia rrezikon të bjerë plotësisht në orbitën e Rusisë

Një nga figurat kryesore të protestave antiqeveritare të vitit 2020 në Bjellorusia, Maria Kalesnikava, ka bërë thirrje që Evropa të riangazhohet me liderin bjellorus Alexander Lukashenko, duke argumentuar se izolimi i plotë i regjimit nuk po ndihmon në përmirësimin e situatës në vend.

Në një intervistë për The Kyiv Independent, Kalesnikava tha se hapja e kanaleve të komunikimit me Lukashenkon është e nevojshme për të ndalur represionin, për të liruar të burgosurit politikë dhe për të parandaluar përkeqësimin e situatës së sigurisë në Evropë.

Pas shtypjes së protestave mbarëkombëtare në vitin 2020, Lukashenko u izolua ndërkombëtarisht dhe u mbështet gjithnjë e më shumë nga presidenti rus Vladimir Putin. Izolimi i tij u thellua edhe më shumë pasi Bjellorusia u përdor si terren për pushtimin e Ukrainës nga Rusia në vitin 2022.

Megjithatë, sipas Kalesnikavas, ideja e riangazhimit me regjimin bjellorus po fiton mbështetje, sidomos pas disa përpjekjeve diplomatike nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ajo përmendi se tre vizita të delegacioneve amerikane kanë çuar në lirimin e 189 të burgosurve politikë, si dhe në lehtësimin e disa sanksioneve ndaj linjës ajrore kombëtare bjelloruse Belavia dhe eksportit të potasit.

Kalesnikava theksoi se qëllimi i komunikimit me Lukashenkon nuk është normalizimi i marrëdhënieve me regjimin e tij.

“Nisja e këtyre nismave diplomatike nuk nënkupton marrëveshje me politikat ose politikën e Lukashenkos, as nuk nënkupton miqësi apo mbështetje — absolutisht jo”, tha ajo.

“Qëllimi është të kuptojmë se si mund t’i çlirojmë njerëzit, të ndalojmë represionin dhe të heqim izolimin e vendit. Duhet të kuptojmë se çfarë dëshiron Lukashenko. Të paktën duhet ta pyesim.”

Kalesnikava u lirua nga burgu ndërkohë që i kishin mbetur edhe pesë vite për të vuajtur nga dënimi i saj. Ajo tha se përvojat e saj dhe të grave të tjera në burg, përfshirë presionin mendor dhe fizik, e kanë motivuar të kërkojë angazhim diplomatik për të siguruar lirimin e të burgosurve politikë.

“Po mendoj për gratë që kanë kaluar pesë vjet në burg dhe për ato që kanë probleme serioze shëndetësore. Po mendoj për dhjetëra të tjera që kanë edhe shumë vite për të vuajtur dënimin. Prioriteti im është të flas për këta njerëz dhe të bëj gjithçka që është e mundur për lirimin e tyre”, tha ajo.

Sipas saj, edhe gjeste simbolike diplomatike mund të ndikojnë në vendimet e Lukashenkos. Ajo përmendi një postim të presidentit amerikan Donald Trump në rrjetin social Truth Social në gusht të vitit 2025, ku ai iu referua Lukashenkos si “presidenti shumë i respektuar i Bjellorusisë” pas një telefonate mes tyre.

Kalesnikava tha se ky postim transmetohej çdo ditë në televizor brenda burgut dhe se, megjithëse Lukashenko e shihte si mbështetje, ai gjithashtu çoi në lirimin e disa të burgosurve.

Ndërkohë, i dërguari special i Trump për Bjellorusinë, John Coale, ka deklaruar se synon lirimin e të gjithë personave të arrestuar pas protestave kundër zgjedhjeve presidenciale të vitit 2020.

Megjithatë, represioni në Bjellorusi vazhdon. Edhe pse më shumë se 300 persona janë liruar pas negociatave diplomatike, numri i të burgosurve politikë në vend mbetet mbi 1,100.

Kalesnikava beson se Bashkimi Evropian duhet të fillojë një proces të kontrolluar riangazhimi duke përdorur sanksionet si mjet presioni, ndërsa njëkohësisht hap më shumë mundësi për qytetarët bjellorusë.

“Pavarësisht se sa nuk duam ta pranojmë, Lukashenko është i vetmi person që merr vendime për jetën e bjellorusëve në Bjellorusi”, tha ajo. “Nga ai varet sa do të zgjasë represioni dhe sa njerëz do të bëhen viktima.”

Ajo iu referua gjithashtu një dokumenti të hartuar nga analistë bjellorusë, të quajtur “Udhërrëfyesi për De-eskalim të Kufizuar”, i cili sugjeron se ulja graduale e tensioneve me Bjellorusinë mund të ndihmojë në zbutjen e krizës humanitare dhe në uljen e varësisë së Minskut nga Moska.

Ndërkohë, përfshirja e Bjellorusisë në luftën e Rusisë kundër Ukrainës e bën edhe më kompleks këtë proces. Në fund të vitit 2025, Lukashenko pranoi vendosjen e sistemit rus të raketave balistike me rreze të mesme veprimi Oreshnik në territorin bjellorus.

Sipas presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky, Rusia ka instaluar gjithashtu sisteme që ndihmojnë në drejtimin e dronëve rusë drejt objektivave në Ukrainë nga territori bjellorus.

Kalesnikava tha se vendosja e armëve të tilla dhe prania e mundshme e armëve bërthamore ruse në Bjellorusi është “e neveritshme dhe e rrezikshme”, por shtoi se angazhimi diplomatik mund të ndihmojë në parandalimin e përfshirjes më të thellë të vendit në luftë.

Sipas saj, reagimi i ashpër i Rusisë ndaj përpjekjeve për riangazhim mes Bjellorusisë dhe Perëndimit tregon se kjo strategji mund të ketë ndikim real.

“Nëse Putini ka filluar të reagojë dhe ka frikë nga kjo, atëherë kjo do të thotë se kemi arritur diçka”, tha ajo.

Megjithatë, politika zyrtare e Bashkimit Evropian mbetet e pandryshuar: BE-ja vazhdon të mbështesë opozitën bjelloruse, përfshirë lideren Sviatlana Tsikhanouskaya, ndërsa e mban Lukashenkon të izoluar.

Kalesnikava paralajmëron se izolimi i vazhdueshëm i Bjellorusisë nga Evropa mund të ketë pasoja afatgjata, sidomos për brezat e rinj.

Ajo thekson se kufizimet në udhëtim dhe arsim mund të shtyjnë të rinjtë bjellorusë drejt Rusisë për studime dhe mundësi të tjera.

“Nëse është e pamundur të studiosh në Vilnius, Varshavë apo Berlin, ata do të studiojnë aty ku është e mundur – në Moskë ose Shën Petersburg”, tha ajo.

Kalesnikava shprehu shqetësimin se pa një angazhim më të madh nga Evropa, Bjellorusia mund të rrezikojë të humbasë lidhjen me Perëndimin dhe të bjerë plotësisht në orbitën e Rusisë.

“Kam frikë vetëm nga një gjë: që Bjellorusia të bëhet pjesë e Rusisë dhe të humbasë për Evropën për dekada”, përfundoi ajo.

The Geopost