BE-ja e quan Gjeorgjinë kandidate për anëtarësim “vetëm me emër” pas regresit në reforma

Komisioni Evropian ka lëshuar një vlerësim dënues për progresin e Gjeorgjisë drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian, duke e akuzuar vendin për “pengesa serioze në demokraci” që e kanë lënë kombin kaukazian një kandidat për anëtarësim në BE “vetëm në emër”.

Në një raport vjetor të progresit mbi dhjetë vendet kandidate të publikuar më 4 nëntor, Komisioni vuri në dukje se qeveria po i godet ashpër kundërshtarët politikë dhe ka zbatuar një ndryshim politikash që duket se sinjalizon një lëvizje drejt lidhjeve më të ngushta me Moskën, duke penguar në mënyrë efektive përpjekjet e vendit për anëtarësim në BE, pavarësisht mbështetjes së gjerë publike për anëtarësim.

Kjo bie ndesh me lavdërimet për vendet kandidate Mali i Zi, Shqipëria, Ukraina dhe Moldavia, dhe një nxitje në formën e mundësisë që këto vende të mund të bashkohen me Bashkim që në vitin 2030 nëse reformat ecin sipas planit.

Kjo është në kontrast të thellë me lavdërimet për vendet kandidate Mali i Zi, Shqipëria, Ukraina dhe Moldavia, dhe një nxitje në formën e mundësisë që këto vende të mund të bashkohen me Bashkim që në vitin 2030 nëse reformat ecin sipas planit. “Situata në Gjeorgji është përkeqësuar në mënyrë drastike, me një pengesë serioze për demokracinë”, tha Komisionerja e Zgjerimit të BE-së, Marta Kos, në prezantimin e raportit vjetor.

“Komisioni tani e konsideron Gjeorgjinë vetëm një vend kandidat nominal.”

Që kur Tbilisi miratoi ligje anti-LGBT dhe një të ashtuquajtur ligj për agjentët e huaj vitin e kaluar, marrëdhënia e Gjeorgjisë me bllokun 27-vendesh është përkeqësuar.

Marrëdhëniet u përkeqësuan pas zgjedhjeve parlamentare të tetorit 2024, në të cilat partia Ëndrra Gjeorgjiane mbeti në pushtet dhe më pas vendosi të pezullojë bisedimet e pranimit në BE, ndërsa ndiqte politika që shumë – përfshirë Brukselin – i konsiderojnë si pro-ruse.

Disa politikanë të lartë të opozitës gjeorgjiane janë burgosur, ndërsa policia ka rritur arrestimet e demonstruesve në protestat antiqeveritare.

Ëndrra Gjeorgjiane thotë se ende dëshiron të bashkohet me Bashkimin Evropian, por vetëm nëse mund të ruajë vlerat tradicionale ortodokse të krishtera të Gjeorgjisë dhe të mbajë marrëdhënie paqësore me Rusinë.

“Gjetjet e raportit janë për fat të keq shkatërruese për aspiratat evropiane të Gjeorgjisë,” u tha gazetarëve në Tbilisi Pawel Herczynski, ambasadori i BE-së në Gjeorgji.

Gjetjet e raportit janë, për fat të keq, shkatërruese për aspiratat evropiane të Gjeorgjisë. “Gjeorgjia nuk është në rrugën e duhur për t’u bërë anëtare e BE-së, as në vitin 2030 dhe as më vonë.”

Në dritën e shqetësimeve në rritje rreth ndikimit në rritje të Kinës dhe Rusisë në pjesë të Evropës Lindore dhe gjetkë, BE-ja po kërkon përsëri të zgjerohet në mënyrë që të sigurojë që sfera e saj e ndikimit të mos zvogëlohet.

“Zgjerimi i Unionit është në interesin tonë më të mirë”, deklaroi Përfaqësuesja e Lartë e BE-së Kaja Kallas në lançimin e raportit që vlerëson ofertat e pranimit të Shqipërisë, Bosnjës dhe Hercegovinës, Gjeorgjisë, Kosovës, Moldavisë, Malit të Zi, Maqedonisë së Veriut, Serbisë, Turqisë dhe Ukrainës.

Kos theksoi progresin e Malit të Zi, duke deklaruar se vendi i vogël me popullsinë e tij të madhe dhe të zëshme ruse ishte më larg në rrugën drejt anëtarësimit.

Ajo gjithashtu vlerësoi Shqipërinë për “progresin e saj të paparë” dhe Moldavinë për “ritmin e përshpejtuar” të përparimit.

Ukraina, e cila ishte e lidhur me Moldavinë në rrugën drejt anëtarësimit në BE, u përgëzua për angazhimin e saj “të provuar” për pranim, megjithëse Kos vuri në dukje se “ruajtja e këtij momenti dhe shmangia e çdo rreziku të pengesave, veçanërisht në luftën kundër korrupsionit, do të jetë thelbësore”.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy deklaroi se shpreson t’u bashkohet vendeve të tjera kandidate kur ato të ftohen të aplikojnë për anëtarësim në vitin 2030, dhe e përshkroi raportin e fundit si “vlerësimin më të mirë deri më tani – provë se Ukraina vazhdon të zbatojë reforma dhe transformime sipas standardeve evropiane, edhe ndërsa mbrohet kundër agresionit të plotë të Rusisë”.

Serbia, e cila hapi 22 kapituj politikash, ka qenë gjithashtu e bllokuar për vite me radhë, pasi disa shtete anëtare të BE-së kritikojnë refuzimin e Beogradit për t’u bashkuar me sanksionet e BE-së kundër Rusisë.

Megjithatë, raporti theksoi edhe çështje të tjera, të tilla si një regres i perceptuar në lirinë e shprehjes dhe fushatat e shpifjes kundër shoqërisë civile.

“Serbia, po, ne jemi shumë kritikë. Por unë zgjas dorën: mund të merrni çdo gjë nga ne. Por nuk mund t’i dëgjoj më politikanët serbë duke fajësuar BE-në për atë që po ndodh në Serbi”, tha Kos./Rferl/