A po kalon Rusia nga lufta hibride në agresion të hapur ndaj Evropës?

Sulmet e dyshuara ruse ndaj vendeve evropiane po marrin gjithnjë e më shumë karakter kinetik, ndërsa në Evropë po shtohen zërat se termi “sulme hibride” nuk e përshkruan më plotësisht natyrën e fushatës së Moskës.

Në një analizë të publikuar nga TVP World, argumentohen se sabotimet, sulmet kibernetike, ndërhyrjet dhe incidentet e tjera të atribuuara Rusisë duhet të shihen jo si raste të izoluara, por si pjesë e një fushate të koordinuar kundër sigurisë evropiane.

Sipas kësaj qasjeje, përdorimi i vazhdueshëm i termit “hibrid” rrezikon t’i bëjë këto akte të duken më pak serioze dhe më të menaxhueshme politikisht, duke i mbajtur ato nën pragun e një reagimi të përbashkët evropian apo të aleancës.

Ministri i Jashtëm i Lituanisë, Kęstutis Budrys, ka thënë se sulmet ruse ndaj vendeve evropiane “nuk janë më hibride”, por janë “shumë kinetike”.

Në të njëjtën linjë është shprehur edhe ministri i Jashtëm i Polonisë, Radoslaw Sikorski, i cili ka deklaruar se lufta hibride e Rusisë kundër Evropës tashmë ka marrë një dimension kinetik dhe se veprimet e Moskës ndodhen “në kufirin midis luftës hibride dhe agresionit të hapur”.

Sulmet po trajtohen si incidente të veçanta

Sipas analizës, një nga problemet kryesore të Evropës është se incidentet e dyshuara ruse trajtohen kryesisht në nivel kombëtar.

Hetimet zhvillohen nga autoritetet e vendeve të prekura, përgjigjet politike merren individualisht, ndërsa mungon një mekanizëm që do t’i trajtonte këto incidente si pjesë të një fushate më të gjerë ndaj sigurisë evropiane.

Në këtë mënyrë, një fushatë e koordinuar mund të fragmentohet në një seri incidentesh të veçuara, duke e bërë më të vështirë krijimin e një reagimi kolektiv.

Analiza argumenton se Evropa duhet të shqyrtojë mundësinë që operacionet ruse të atribuuara me një nivel të lartë besueshmërie të trajtohen si pjesë e një fushate të përbashkët kundër sigurisë evropiane dhe të pasohen nga masa kolektive e proporcionale.

Këto masa mund të përfshijnë sanksione, ngrirje të aseteve, dëbime të operativëve rusë, masa kundër sulmeve kibernetike dhe presion ndaj shteteve që ndihmojnë Moskën.

Në rastet më të rënda, në analizë përmenden edhe masa ushtarake, përfshirë mbrojtjen ajrore, kapjen e dronëve dhe raketave ruse, si dhe veprime të drejtpërdrejta të NATO-s. Megjithatë, theksohet se këto do të mbeteshin masa emergjente dhe nuk nënkuptojnë përdorimin e tyre në çdo incident.

“Rusia po teston kufijtë e tolerancës së Evropës”

Në analizë argumentohet se sabotimet dhe incidentet e tjera mund të shërbejnë edhe si mënyrë për të matur se çfarë kostoje është e gatshme të imponojë Evropa ndaj Moskës.

Gjermania i ka atribuuar Rusisë një sulm me dronë shpërthyes në aeroportin Leipzig-Halle, ndërsa autoritetet evropiane kanë hetuar dyshime për sabotim ndaj kompanive të mbrojtjes dhe infrastrukturës në Poloni, Estoni dhe Sllovaki.

Rusia është lidhur gjithashtu me sulme kibernetike, ndërhyrje ndaj sistemeve hekurudhore dhe energjetike, kërcënime ndaj infrastrukturës nënujore dhe shkelje të hapësirës ajrore të vendeve të NATO-s.

Instituti për Studimin e Luftës (ISW) ka vlerësuar se Kremlini po zhvillon ndaj Evropës një sërë fushatash kinetike dhe njohëse që mbështesin njëra-tjetrën.

Në disa raste, përgjigjet evropiane kanë qenë kryesisht kombëtare. Polonia, pas sabotimit të hekurudhës që ia atribuoi Rusisë, mbylli konsullatën e fundit ruse në Gdansk. Gjermania, pas incidentit në Lajpcig, mbylli konsullatën ruse në Bon dhe qendrën kulturore “Shtëpia Ruse” në Berlin.

Moska iu përgjigj duke mbyllur konsullatën gjermane në Shën Petersburg dhe qendrat e saj të “Goethe-Institut”.

Sipas analizës, këto masa kanë krijuar kosto për Rusinë, por kanë mbetur kryesisht reagime kombëtare dhe nuk janë shndërruar automatikisht në paketa të koordinuara sanksionesh të BE-së, dëbime të përbashkëta apo masa të tjera kolektive.

Synimi strategjik – besueshmëria e Nenit 5

Kryeministri polak, Donald Tusk, ka paralajmëruar se Rusia mund të synojë territorin e NATO-s përmes sulmeve të paraqitura si aksidentale, me qëllim që të vështirësojë një reagim të përbashkët të aleancës.

Sipas Tuskut, një skenar i tillë do të mund të përdorej për ta paraqitur incidentin si një ngjarje pa qëllim dhe për të shmangur diskutimin mbi aktivizimin e Nenit 5.

Në këtë kuadër, analiza argumenton se një nga objektivat strategjikë të Moskës mund të jetë dobësimi i besueshmërisë së mbrojtjes kolektive dhe krijimi i ndarjeve ndërmjet vendeve evropiane.

NATO ka deklaruar se një operacion hibrid, në rrethana të caktuara, mund të çojë në aktivizimin e Nenit 5. Megjithatë, vendimi varet nga vlerësimi politik i aleatëve dhe rrethanat konkrete të çdo incidenti.

Paralajmërime për muajt e ardhshëm

Tusk ka paralajmëruar gjithashtu se muajt e fundit të vitit dhe dimri mund të jenë ndër periudhat më kritike të luftës në Ukrainë.

Ai ka paralajmëruar për mundësinë e rritjes së presionit rus ndaj krahut lindor të NATO-s përmes sulmeve me dronë ose raketa, të cilat mund të paraqiten si incidente të paqëllimshme.

Ndërkohë, vendet evropiane po rrisin shpenzimet për mbrojtjen dhe po investojnë në kapacitete të reja ushtarake. Megjithatë, një pjesë e këtyre kapaciteteve pritet të bëhet plotësisht funksionale vetëm në vitet e ardhshme.

Në të njëjtën kohë, Shtetet e Bashkuara kanë kërkuar që Evropa të marrë më shumë përgjegjësi për mbrojtjen e saj konvencionale, ndërsa raportime të fundit kanë ngritur mundësinë e reduktimit të pranisë ushtarake amerikane në Evropë.

NATO mbetet mekanizmi kryesor për mbrojtjen ushtarake dhe parandalimin në Evropë, ndërsa Bashkimi Evropian ka në dispozicion një pjesë të madhe të instrumenteve ekonomike që mund të përdoren pas një sulmi kibernetik ose sabotimi.

Këto përfshijnë sanksionet, ngrirjen e aseteve, kontrollet e eksportit dhe mekanizmat e financimit të mbrojtjes.

Megjithatë, kompetencat janë të ndara. NATO nuk vendos sanksione, ndërsa BE-ja nuk komandon forcat e NATO-s. Po ashtu, shtete si Britania e Madhe dhe Norvegjia, të cilat kanë rëndësi të madhe për sigurinë evropiane, nuk janë pjesë e BE-së.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka propozuar disa mekanizma për forcimin e koordinimit, përfshirë një manual kundër kërcënimeve hibride, një Protokoll të Sigurisë së Emergjencës dhe një Këshill Evropian të Sigurisë.

Ideja është që këto mekanizma të krijojnë një sistem më të koordinuar për vlerësimin e kërcënimeve dhe reagimin ndaj tyre, duke përfshirë edhe partnerë joanëtarë të BE-së si Britania e Madhe, Norvegjia, Ukraina dhe Kanadaja.

Megjithatë, efektiviteti i një mekanizmi të tillë do të varej nga gatishmëria e qeverive evropiane për të përcaktuar paraprakisht mënyrën e reagimit dhe për të ndërmarrë masa konkrete, në vend që koordinimi të mbetet vetëm në nivel deklarativ.

Analiza është shkruar nga Stuart Dowell dhe është publikuar nga TVP World.