Frika e Vuçiqit nga humbja e pushtetit, Rusia i del në mbrojtje para zgjedhjeve

Nga protestat studentore te zgjedhjet e parakohshme, Aleksandar Vuçiq po hyn në një prej betejave më të rëndësishme politike të viteve të fundit. Në sfondin e presionit të brendshëm, pushteti në Beograd po përballet edhe me një ndryshim të klimës në Evropë, ndërsa Moska po e rrit retorikën për atë që e quan “revolucion me ngjyra”.

Më 25 tetor, Serbia do të mbajë zgjedhje të parakohshme parlamentare, në një klimë të tensionuar politike. Presidenti Aleksandar Vuçiq ka njoftuar se do të largohet nga posti më 27 shtator për t’i prirë listës së Partisë Progresive Serbe (SNS) në garën për kryeministër. Vendimi vjen pas më shumë se një viti protestash të udhëhequra nga studentët dhe në një kohë kur opozita dhe lëvizja studentore po tentojnë ta kthejnë pakënaqësinë në vota.

Pikërisht këtu, sipas raportimeve të mediave kritike ndaj pushtetit në Beograd, shfaqet edhe shqetësimi kryesor i Vuçiqit, a mund ta ruajë kontrollin politik nëse pakënaqësia e rrugës shndërrohet në rezultat elektoral?

Profesor i Fakultetit të Shkencave Politike, Dušan Vuççeviq, ka thënë për N1 se SNS-ja mund të mbështetet gjatë fushatës në televizionet proqeveritare, në një fushatë negative ndaj listës studentore dhe në mobilizimin e frikës nga ndryshimi i pushtetit.

Në anën tjetër, lëvizja studentore ka hyrë zyrtarisht në garën zgjedhore. Lista e mbështetur nga studentët synon të shndërrojë protestat masive që nisën pas shembjes së çatisë së stacionit hekurudhor në Novi Sad në një forcë parlamentare.

Për herë të parë pas një periudhe të gjatë, Vuçiq nuk po qëndron vetëm mbi rolin e presidentit, por po hyn drejtpërdrejt në garën për drejtimin e qeverisë.

Ai ka bërë të ditur se do të japë dorëheqjen nga posti presidencial më 27 shtator dhe do të udhëheqë listën zgjedhore të SNS-së në zgjedhjet e 25 tetorit.

Lista mban emrin e tij, “Aleksandar Vuçiq – Serbia e Bashkuar”, një çështje që tashmë ka shkaktuar edhe debat institucional. Komisioni Republikan i Zgjedhjeve ka rrëzuar kundërshtimet për konflikt të mundshëm interesi, ndërsa një anëtare e komisionit ka argumentuar se çështja duhej të shqyrtohej edhe nga Agjencia për Parandalimin e Korrupsionit.

Në këtë mënyrë, zgjedhjet po shndërrohen edhe në një referendum politik për modelin e pushtetit që Vuçiq ka ndërtuar gjatë më shumë se një dekade.

Rusia shfaqet si “mburojë” politike

Ndërkohë që në Serbi rritet tensioni para zgjedhjeve, nga Moska po vijnë mesazhe që e paraqesin situatën përmes një tjetër kornize.

N1 ka raportuar se zyrtarë të lartë rusë kanë përmendur vazhdimisht skenarin e një të ashtuquajturi “revolucion me ngjyra” në Serbi pas zgjedhjeve.

Sipas këtij interpretimi të Kremlinit, protestat dhe pakënaqësia politike nuk shihen thjesht si shprehje e brendshme e qytetarëve, por lidhen me mbështetje dhe ndërhyrje të mundshme nga jashtë. N1 ka vënë në dukje edhe ngjashmërinë mes kësaj retorike dhe gjuhës së përdorur nga mediat proqeveritare në Serbi.

Kjo retorikë i ofron pushtetit në Beograd një argument të fuqishëm politik: çdo përpjekje për ndryshim mund të paraqitet si rrezik për stabilitetin e vendit ose si projekt i mbështetur nga aktorë të huaj.

Edhe Partia Radikale Serbe, e cila do të garojë në listën e udhëhequr nga SNS-ja, ka përdorur pikërisht këtë argument. Sipas saj, ajo do të mobilizojë strukturat e veta për të parandaluar atë që e quan “revolucion me ngjyra” dhe ardhjen në pushtet të forcave, qendrat e vendimmarrjes së të cilave ndodhen jashtë Serbisë.

Nëse protesta studentore arrin të konsolidohet si alternativë politike, Vuçiq përballet me një kundërshtar të ndryshëm nga partitë tradicionale opozitare.

Studentët kanë arritur të mobilizojnë mijëra njerëz gjatë muajve të protestave dhe kanë mbështetje nga parti opozitare që kanë vendosur të mos garojnë me lista të veçanta. Kjo e ka bërë lëvizjen studentore një prej faktorëve kryesorë të zgjedhjeve të tetorit.

Në të njëjtën kohë, raportet e Freedom House për Serbinë kanë evidentuar probleme në mjedisin zgjedhor dhe avantazhe të konsiderueshme për SNS-në në zgjedhjet e mëparshme, përfshirë qasje disproporcionale në media, përdorimin e burimeve administrative dhe presion ndaj punonjësve të sektorit publik.

Këto vlerësime nuk përcaktojnë rezultatin e zgjedhjeve të ardhshme, por tregojnë se gara e 25 tetorit zhvillohet në një mjedis politik që prej kohësh është objekt kritikash nga organizata ndërkombëtare dhe media të pavarura.

Brukseli nuk duket më aq komod me Vuçiqin

Presioni ndaj pushtetit në Beograd nuk po vjen vetëm nga rruga.

Në Partinë Popullore Evropiane është hapur një proces ndaj SNS-së, sipas eurodeputetit bullgar Andrej Kovaçev, i cili tha se zërat brenda PPE-së kundër partisë së Vuçiqit janë bërë shumë të fortë.

“Mjaft më, kemi pritur shumë gjatë”, ka deklaruar Kovaçev, duke e akuzuar Vuçiqin se për një kohë të gjatë ka “luajtur në të dyja anët”.

Për Beogradin, kjo është veçanërisht e ndjeshme sepse SNS-ja ka qenë pjesë e familjes politike të PPE-së.

Në të njëjtën kohë, raportime të tjera kanë vënë në pah se Serbia ka ruajtur lidhje të forta me Rusinë dhe Kinën, ndërsa marrëdhëniet me Brukselin janë bërë gjithnjë e më të ndërlikuara.

Kështu, zgjedhjet e 25 tetorit nuk janë vetëm një garë mes SNS-së dhe kundërshtarëve të saj.

Ato po zhvillohen në një Serbi ku pushteti përballet me një valë të gjatë protestash, ku studentët po provojnë për herë të parë forcën e tyre në kutitë e votimit, ku opozita po riorganizohet dhe ku marrëdhëniet me Bashkimin Evropian po kalojnë një periudhë të vështirë.

Në këtë klimë, Rusia vazhdon të ofrojë një narrativë që e paraqet presionin e brendshëm si pjesë të një skenari të mundshëm të destabilizimit nga jashtë.

Për kritikët e Vuçiqit, kjo mund të funksionojë si një “mburojë politike”: në vend që debati zgjedhor të përqendrohet vetëm te performanca e pushtetit, korrupsioni, përgjegjësia institucionale dhe kërkesat e protestuesve, ai zhvendoset drejt temës së “mbrojtjes së shtetit” nga një kërcënim i jashtëm.

Por nëse kjo strategji do të jetë e mjaftueshme për të ruajtur dominimin politik të SNS-së, këtë do ta përcaktojë vota e 25 tetorit.

The GeoPost