Shefi i NATO-s Rutte mbështet Bosnjën pas përpjekjeve separatiste të rajonit serb

Vizita në Sarajevë vjen pasi udhëheqja serbe e Bosnjës dëboi autoritetet gjyqësore federale dhe policinë nga Republika Srpska.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Mark Rutte ka premtuar mbështetjen “e palëkundur” të aleancës ushtarake për qeverinë federale të Bosnjë dhe Hercegovinës pas një sërë veprimesh separatiste nga udhëheqja serbe e Bosnjës.

Rutte foli në Sarajevë të hënën pas takimit me tre anëtarët e presidencës multietnike të Bosnjës, menjëherë pasi ligjvënësit serbë të Bosnjës miratuan një ligj që ndalon autoritetet gjyqësore federale dhe policinë të veprojnë në territorin autonom të Republika Srpska.

Shefi i NATO-s tha se çdo veprim që minon Marrëveshjen e Dejtonit që i dha fund luftës së viteve 1992-1995 në Bosnje ishte “i papranueshëm”. Ai paralajmëroi se “retorika dhe veprimet nxitëse” përbënin një kërcënim të drejtpërdrejtë për “stabilitetin dhe sigurinë” e Bosnjës.

Që nga fundi i Luftës së Bosnjës, vendi është përbërë nga dy rajone autonome – Republika Srpska dhe një federatë boshnjako-kroate – të lidhura nga një qeveri e dobët qendrore.

Zyrtarët boshnjakë thanë se ligjet e Republika Srpska shkelin marrëveshjen e paqes që i lidh të dy rajonet me institucionet e përbashkëta, duke përfshirë ushtrinë, gjykatat supreme dhe autoritetet tatimore.

Pas takimit me Rutte, Zeljka Cvijanoviç, anëtarja serbe e presidencës boshnjake, tha se ishte gabim të “fajësohet vetëm njëra palë”.

Denis Beciroviç, anëtari boshnjak i presidencës, megjithatë, i përshkroi veprimet e serbëve si një “sulm brutal ndaj rendit kushtetues”.

“Destabilizimi i kësaj pjese të Evropës do të përfitonte vetëm nga Moska”, tha Beciroviç.

“Duhet ta zgjidhni problemin, të tre”, u tha Rutte anëtarëve të Kryesisë së Këshillit.

Jonah Hull i Al Jazeera-s raportoi nga Sarajeva: “Është një moment i tensionuar dhe potencialisht i rrezikshëm pasi Mark Rutte bën vizitën e tij të parë në Bosnje si Sekretari i ri i Përgjithshëm i NATO-s, në një kohë kur strukturat dhe institucionet e përbashkëta të ndarjes së pushtetit të Bosnjës po përballen me një sfidë të paprecedentë nga brenda.”

Paqja e fituar me vështirësi “në rrezik”

Ligjet serbe të Bosnjës u miratuan pasi një gjykatë shtetërore dënoi Milorad Dodik, presidentin pro-rus të territorit, me një vit burg dhe gjashtë vjet ndalim nga mbajtja e posteve publike për sfidën e Christian Schmidt, përfaqësuesit të lartë ndërkombëtar të ngarkuar me mbikëqyrjen e marrëveshjeve të paqes të Bosnjës.

Dodik, i cili përballet me sanksione nga Shtetet e Bashkuara dhe Britania për veprimet e tij separatiste, e ka hedhur poshtë vendimin e gjykatës, duke e quajtur atë antiserb.

Situata ka ngritur frikën se mund të ketë incidente të ngjashme midis policisë së dominuar nga Bosnja dhe serbët si në fillim të luftës në vitet 1990, kur serbët e vendit u rebeluan kundër pavarësisë së Bosnjës nga ish-Jugosllavia dhe kërkuan të formonin një mini-shtet.

Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë zbuloi se më shumë se 100,000 njerëz u vranë në Luftën e Bosnjës – të paktën 70 për qind e tyre myslimanë boshnjakë – në atë që konsiderohet i vetmi gjenocid në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore. Më shumë se 8,000 burra dhe djem boshnjakë u vranë nga forcat serbe të Bosnjës në masakrën e Srebrenicës në vitin 1995, një nga vrasjet masive më të këqija të luftës.

Bosnja ka luftuar për të ecur përpara me një shoqëri thellësisht të ndarë dhe një ekonomi në stagnim. Politikanët boshnjakë shpesh akuzojnë Republikën Srpska se po pengon përparimin e vendit.

Megjithatë, paqja ka mbajtur që nga Marrëveshja e Dejtonit dhe Rutte tha të hënën se NATO “nuk do të lejojë që paqja e fituar me vështirësi të rrezikohet”.

“Tre dekada pas Marrëveshjes së Paqes të Dejtonit, mund t’ju them: NATO mbetet e vendosur fort për stabilitetin në këtë rajon dhe sigurinë në Bosnje dhe Hercegovinë,” tha ai.

Forca paqeruajtëse evropiane në Bosnje ka njoftuar se po rrit numrin e ushtarëve të saj në përgjigje të tensioneve./Al Jazeera/