Kryeministri bullgar deshi të mos e mbështesë rezolutën e Srebrenicës pas presionit nga Serbia

Dokumentet e zbuluara të një përplasjeje mes Sofjes dhe të dërguarës së saj në OKB kanë ndezur akuza se kryeministri në detyrë Dimitar Glavçev iu nënshtrua “presionit të jashtëm” mbi votën për Rezolutën e Srebrenicë në OKB në një përpjekje për të qetësuar Serbinë ose Rusinë.

Korrespondenca midis Glavçevit dhe ambasadores bullgare në Kombet e Bashkuara Laçezara Stoeva sugjeron se Glavçev e udhëzoi Stoevën disa orë përpara votimit të 23 majit të abstenonte në rezolutën që do ta shpallte ditë ndërkombëtare përkujtimi për gjenocidin e Srebrenicës.

Kundërshtimi ose abstenimi do të kishte shënuar një largim të mprehtë në politikën e Bullgarisë.

Stoeva votoi për rezolutën në emër të Bullgarisë, së bashku me 83 vende të tjera, kundrejt 19 votave kundër dhe 68 abstenime në një rezolutë që presidenti serb Aleksandar Vuçiq e quajti “shumë të politizuar”.

Dokumentet e publikuara më 29 maj nga Byroja e Raportimit dhe të Dhënave Hulumtuese (BIRD), e cila drejtohet nga një OJQ franceze e themeluar nga një gazetar hulumtues bullgar, përfshinin një letër të supozuar drejtuar Stoevës disa momente përpara votimit të planifikuar duke i thënë asaj të abstenonte për shkak të “situatës së tensionuar” rreth saj.

Ato përfshijnë gjithashtu një përgjigje prej katër faqesh që supozohet se Stoeva argumenton se një veprim i tillë do të ishte një “akt ekstrem që mund të shpjegohej vetëm me presion të jashtëm dhe do të shkaktonte dëme të rënda në imazhin e Bullgarisë brenda komunitetit ndërkombëtar”. Autorja vazhdon duke thënë se një veprim i tillë është “në kundërshtim me vlerat euro-atlantike që ne mbështesim” dhe sugjeron se “i vetmi përfundim i mundshëm” do të ishte që Rusia ose Serbia po ushtronin presion ndaj Bullgarisë.

Glavçev, i cili tani është i pavarur, u bë kryeministër i përkohshëm në prill, në prag të votimit më 9 qershor, zgjedhjet e gjashta parlamentare të Bullgarisë që nga prilli 2021.

Qeveria bullgare lëshoi një deklaratë më 30 maj duke thënë se dokumentet e zbuluara ishin “vetëm pjesë e procesit të vendimmarrjes dhe nuk përfaqësojnë tërësinë e tij”. Letra e shpërndarë për të dërguaren e OKB-së që përfshinte ishte autentike, tha ajo, por “nuk përmban udhëzimet përfundimtare për ambasadoren Lachezara Stoeva”.

Ai e quajti rrjedhjen “një element të një sulmi hibrid” në kontekstin e një fushate zgjedhore dhe tha se “dëmton interesat e Bullgarisë”.

BIRD sugjeroi se Glavçev ishte ndikuar nga një bisedë midis Vuçiq dhe ish-kryeministrit bullgar Bojko Borisov, i cili kryeson partinë GERB që dikur përfshinte Glavçevin.

Pasi argumentoi pa sukses kundër miratimit të rezolutës në sallën e OKB-së në Nju Jork më 23 maj, Vuçiq tha pas kalimit se “Shpresoja për një surprizë nga Bullgaria. Pesë minuta para takimit, isha i bindur se Bullgaria do të votonte me abstenim”.

Miratimi i rezolutës themeloi Ditën Ndërkombëtare të Reflektimit dhe Përkujtimit të Gjenocidit të vitit 1995 në Srebrenicë, ku më shumë se 8,000 burra dhe djem myslimanë u vranë nga forcat serbe të Bosnjës në atë që tani është një rajon kryesisht serb i Bosnje-Hercegovinës.

Rezoluta nuk përmend serbët e Bosnjës që kryen masakrën pasi paqeruajtësit e OKB-së braktisën një “zonë të sigurt” të shpallur mes një konflikti të përgjakshëm të dëmtuar më tej nga spastrimi etnik i gjerë, apo të Serbisë.

Vuçiq mban të njëjtin qëndrim me Moskën sa i përket Srebrenicës, të cilët e mohojnë gjenocidin në Srebrenicë.

Dhoma e apelit për Gjykatën Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë (ICTY), si dhe Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (ICJ), i kanë quajtur vrasjet masive në Srebrenicë një gjenocid.

Një raport i 22 majit në uebsajtin e pavarur të lajmeve Dnevnikpohoi se Serbia po përdorte kanale jozyrtare për të kërkuar një ndryshim në pozicionin e Bullgarisë ndaj rezolutës.

Ish-i dërguari bullgar në OKB Stefan Tafrov paralajmëroi më vonë të njëjtën ditë në rrjetet sociale se “Glavçev nuk duhet t’i dorëzohet presionit serb”.

/www.rferl.org