Kina (jo)miqësore me Rusinë po përpiqet në heshtje të zbehë ndikimin e Putinit

Në Organizatën e Bashkëpunimit të Shangait (SCO) në kryeqytetin e Kazakistanit Astana, presidenti rus Vladimir Putin është planifikuar të takohet me Presidentin e Kinës Xi Jinping.

Gjatë diskutimit të tyre, ata thuhet se do të kërkojnë mënyra për të zgjeruar organizatën si pjesë e misionit të tyre të përbashkët për të rrotulluar fuqinë globale që ka SHBA.

Por pavarësisht partneritetit të tyre “pa kufij” i ndërmjetësuar mbi armiqësinë e përbashkët ndaj SHBA-së dhe aleatëve të saj në NATO, ka dallime në rritje midis (ar)miqve Putin dhe Xi.

Ukraina ka ndryshuar ekuilibrin e fuqisë

Udhëheqësit janë në konkurrencë të ashpër për ndikim mbi anëtarët fillestarë të SCO – Republikat e Azisë Qendrore të Kazakistanit, Kirgistanit, Taxhikistanit dhe Uzbekistanit.

SCO u formua si një pakt rajonal i sigurisë, por vitet e fundit është zgjeruar duke përfshirë Indinë, Pakistanin dhe Iranin. Bjellorusia, një tjetër kundërshtar i NATO-s, pritet të pranohet këtë javë.

Republikat e Azisë Qendrore ishin më parë pjesë e Bashkimit Sovjetik dhe shihen tradicionalisht si pjesë e sferës së ndikimit të Kremlinit.

Pushtimi rus i Ukrainës ka ngrënë burimet, paratë dhe energjinë e Kremlinit, ndërsa vendet që tregtojnë me Rusinë rrezikojnë të pësojnë sanksione perëndimore.

Ndërkohë, Pekini ka përfituar në heshtje avantazhin, duke ndërmjetësuar marrëveshje tregtare dhe duke ndërtuar ndikim politik në rajon.

“Lufta në Ukrainë u ka dëshmuar vendeve të Azisë Qendrore se diversifikimi i lidhjeve të tyre me botën është çelësi i ekzistencës së tyre të suksesshme në rajon,” i tha The Guardian Temur Umarov, një bashkëpunëtor në Qendrën Eurasia të Carnegie Rusisë.

Kina po ndërton impiante makinash dhe termocentrale në Ukbekistan dhe Kazakistan, duke ndërmjetësuar marrëveshjet e softuerit të mbikëqyrjes dhe duke zgjeruar linjën e saj të drejtpërdrejtë hekurudhore në Kazakistan, për të forcuar më tej lidhjet tregtare.

Tregtia midis Kinës dhe Azisë Qendrore u rrit me 27% në 2023 në 89 miliardë dollarë, sipas të dhënave të doganave kineze.

Edhe pse Rusia ka të ngjarë të jetë e shqetësuar nga zhvillimet, ajo nuk mund të bëjë shumë për to.

Një partneritet i njëanshëm

Rusia është bërë gjithnjë e më e varur nga Kina për mbështetje diplomatike dhe ekonomike mes përpjekjeve të Perëndimit për ta izoluar atë për luftën në Ukrainë.

“Rëndësia e ndihmës kineze dhe mbështetjes indirekte për Ukrainën ka përparësi për Moskën dhe do të formësojë qasjen e saj ndaj Pekinit për sa kohë që konfrontimi me Perëndimin të vazhdojë,” shkroi Emil Avdaliani, një profesor i marrëdhënieve ndërkombëtare në Universitetin Evropian në Tbilisi, në janar për Qendrën për Analizë të Politikave Evropiane.

Rusia po kërkon të forcojë tregtinë me republikat e Azisë Qendrore dhe, sipas raportimeve, po i përdor ato për të marrë mallra të ndaluara nën sanksionet perëndimore. Por ajo nuk mund të konkurrojë me fuqinë ekonomike të Kinës.

Ndërsa Rusia i ka vënë në dukje lidhjet e saj me Kinën si provë e dështimit të Perëndimit për ta izoluar atë, është një miqësi që ka një kosto të madhe.

“Ne jemi miq me Rusinë, por në të njëjtën kohë, ne po kërkojmë mundësi,” tha për Wall Street Journal Mirshohid Aslanov, themelues i qendrës së mendimit me qendër në Tashkent për Reformën Progresive. “Me shumë padurim, ne po shikojmë drejt lindjes.”/The Geopost/