Festimet e Vidovdanit në Kosovë – midis ritualit fetar dhe provokimeve politike

Më 28 qershor, serbët shënojnë Vidovdanin – një datë me rëndësi historike e fetare, që përkujton Betejën e Kosovës të vitit 1389. Kjo festë, e cila mbahet kryesisht në Gazimestan pranë Prishtinës, është përdorur shpesh për provokime dhe përhapje tw mesazheve shoviniste.

Jo rrallëherë pjesëmarrësit e përdorën festën për mesazhe nacionaliste dhe provokime ndaj shqiptarëve. Flamuj, simbole dhe thirrje që evokojnë konflikte të së kaluarës kanë ngritur shqetësime për keqpërdorimin e ngjarjeve historike për qëllime politike.

Ndërsa Vidovdani shihet si ditë përkujtimore e shpirtërore, elementët ekstremistë vazhdojnë ta përdorin për të nxitur tensione në një kohë kur dialogu dhe bashkëjetesa janë më të rëndësishme se kurrë.

Në studimet e fundit shkencore në Perëndim, si është ai i prof. dr. Oliver Jens Schmitt, njëri nga historianët më të njohur gjermanofonë në Universitetin e Vjenës, Austri, dekonstruktohet pretendimi dhe mitet e historisë serbe për mitin e Kosovës dhe për raportet serbo-osmane gjatë periudhës së hershme të sundimit osman në Ballkan. Schmitt argumenton se serbët u kanë dhënë ndihmë vendimtare osmanëve që këta ta pushtojnë Ballkanin dhe se serbët ishin ndër popujt më bashkëpunues me oborrin osman, rrëzohet pretendimi i deritanishëm se ata, pra serbët, ishin viktima e vetme e këtij invazioni, ndërkohë që popujt e tjerë ishin bashkëpunues dhe përkrahës të tyre. Në këtë kuptim, edhe miti për Betejën e Kosovës del i politizuar dhe i paqëndrueshëm.

Serbët e shndërruan betejën në simbol të “sakrificës për atdheun dhe fenë”, duke e glorifikuar humbjen si një fitore morale. Princ Lazar u ngrit në figurë shenjti dhe Kosova u paraqit si “tokë e shenjtë”.

Në shek. XX, sidomos gjatë sundimit të Slobodan Millosheviqit, beteja u përdor për të justifikuar pretendimet serbe mbi Kosovën, si “djepi i shtetit dhe fesë serbe”.

Narrativa serbe e ka paraqitur betejën si përplasje ekskluzivisht mes “serbëve të krishterë” dhe “osmanëve myslimanë”.

Battle of Kosovo and the myth of Vidovdan – History as a tool of serbian expansionism

/The Geopost/