A e çoi zgjerimi i NATO-s Rusinë në luftë?

Nato dyshohet se e ka mashtruar dhe nuk e ka respektuar Rusinë duke u zgjeruar në Evropën Lindore, duke kërcënuar interesat e Moskës. Kështu, të paktën, e ka justifikuar Kremlini luftën e tij në Ukrainë. Por a ka ndonjë të vërtetë në këtë?

Udhëheqësit e NATO-s do të takohen në Hagë, Holandë, më 24 dhe 25 qershor për të diskutuar rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes, dhe mbështetja për Ukrainën do të jetë në krye të axhendës.

Pushtimi i Ukrainës nga Rusia tani po hyn në vitin e katërt. Ndërsa luftimet vazhdojnë, Shtetet e Bashkuara kanë kërkuar gjithnjë e më shumë që aleatët e tyre në NATO të marrin përsipër një pjesë më të madhe të kostove të financimit të aleancës, anëtarët e së cilës i kanë ofruar mbështetje të konsiderueshme ushtarake dhe financiare Kievit.

Gjatë katër viteve të fundit, NATO ka qenë shënjestra e narrativave të rreme të përsëritura. DW Fact Check ka shqyrtuar disa nga pretendimet më të zakonshme.

Megjithatë, për Presidentin rus Vladimir Putin, vetë NATO përbën një kërcënim për sigurinë kombëtare të Rusisë – veçanërisht që nga zgjerimi i saj pas Luftës së Ftohtë në Evropën Lindore, që përfshin vendet që më parë ishin pjesë e Bashkimit Sovjetik ose të paktën brenda sferës së ndikimit sovjetik.

Perspektiva që Ukraina, një vend me lidhje edhe më të forta historike dhe kulturore me Rusinë, mund të afrohej ose të bashkohej me NATO-n – ose edhe me Bashkimin Evropian – u përmend nga Putini si justifikim për ndërhyrjen ruse në Ukrainë që nga viti 2014 dhe të ashtuquajturin “operacion ushtarak special” të nisur në shkurt të vitit 2022.

Që në mars të vitit 2000, në një nga intervistat e tij të para si president rus, Putin theksoi për BBC-në se nuk ishte kundër NATO-s, por theksoi shqetësimet e tij në lidhje me zgjerimin drejt lindjes të aleancës, së cilës në atë kohë i ishin bashkuar tashmë Polonia, Hungaria dhe Republika Çeke.

Pavarësisht pretendimit të NATO-s se aleanca ishte thjesht mbrojtëse, Putini nuk ishte i bindur. Ai e sheh zgjerimin si një shkelje të besimit pas të ashtuquajturës Marrëveshje Dy Plus Katër, e cila rregulloi ribashkimin e Gjermanisë Perëndimore dhe Lindore në shtator të vitit 1990 dhe u nënshkrua nga katër fuqitë aleate që pushtuan Gjermaninë në fund të Luftës së Dytë Botërore: Shtetet e Bashkuara, Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe Bashkimi Sovjetik.

Sipas Putinit, fuqitë perëndimore kishin premtuar se NATO nuk do të përparonte drejt lindjes në territoret që më parë kontrolloheshin nga Bashkimi Sovjetik. NATO e ka mohuar vazhdimisht këtë pretendim./DW/