Dëbimi i Rusisë nga Serbia

Dr Boris Varga, kolumnist nga Serbia per the Geopost

Në fillim të vitit, SHBA-ja vendosi sanksione ndaj kompanisë ruse të energjisë Naftna industrija Srbije (NIS) në pronësi të shumicës ruse, duke i dhënë afat Beogradit deri në fund të shkurtit 2025 për të hequr plotësisht kapitalin rus nga NIS. Kjo lëvizje e shkëput oktapodin rus në Ballkanin Perëndimor nga një degë kyçe e ndikimit ekonomik dhe politik.

Viti i kaluar ka qenë vendimtar për reduktimin e ndikimit rus në Serbi dhe rajon. Në prill, Beogradi iu drejtua Perëndimit për blerje armësh nga Rusia me një marrëveshje për të blerë avionë luftarakë francezë Rafale.

Dihet gjithashtu se industria ushtarake serbe furnizon Ukrainën me miliona municione përmes vendeve të treta, duke shkatërruar më shumë se një mijë trupa sulmuese ruse dhe pajisje agresore në ditë. Më herët, presidenti serb Aleksandar Vuçiq ka mbështetur formulën e paqes të presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky.

Që nga viti i kaluar, Serbia ka filluar të blejë gaz nga Azerbajxhani dhe, me kërkesë të Perëndimit, ka shuar varësinë e saj totale nga Rusia.

Ndonëse u ftua publikisht nga Putini, Vuçiç nuk u paraqit në samitin e BRICS në Kazan tetorin e kaluar, duke treguar kështu distancën e tij ekonomike nga Rusia dhe vendet e jugut global.

Rusia po e humb sërish ndikimin në Serbi dhe në rajon, më së fundi në vitin 1948 kur Jugosllavia i ktheu shpinën politikës perandorake të BRSS.

Megjithatë, nuk është për t’u mashtruar që Aleksandar Vuçiq dhe Partia e tij Progresive Serbe në pushtet rusofile kanë përsëritur ‘jo-në’ historike të Titos ndaj politikave të Stalin-Putinit të ri. Jo-ja e Vuçiqit ndaj Rusisë është krejtësisht kundër vullnetit të tij dhe vetëm nën presionin e Perëndimit.

Serbia nuk ka vendosur ende sanksione kundër Federatës Ruse dhe që nga dhjetori, TV Russia Today (RT Balkan) ka filluar transmetimin 24/7 të programeve propagandistike dhe dezinformuese në gjuhën serbe.

Shpërthimi në Kosovë, i cili dëmtoi kanalin Ibër-Lepenc, sugjeron se edhe një vit e gjysmë pas sulmit terrorist të mbështetur nga Serbia në Banjskë, kërcënimi i sigurisë nga krimi i organizuar dhe shërbimet sekrete të lidhura me Moskën nuk është zhdukur.

Aleksandar Vuçiq dhe qeveria e tij autoritare po përsërisin narrativën e propagandës ruse se një ‘revolucion me ngjyra’ është duke u zhvilluar në Serbi. Presidenti serb është nën presionin e protestave studentore prej muajsh dhe po kërcënon demonstruesit me dhunë dhe grupet politike paraushtarake pro-ruse të quajtura “besnikë”.

Me prerjen graduale të mëngëve të oktapodit rus në Ballkanin Perëndimor, shprehja ‘bota serbe’, e cila u krijua në bazë të ‘botës ruse’, po zhduket nga diskursi mediatik publik.

Në Bosnje dhe Hercegovinë, në Republika Srpska, separatisti më i zëshëm pro-rus në Ballkan, Milorad Dodik, dhe rrethimi i tij, janë nën sanksione. Dodik tha gushtin e kaluar se ai kurrë nuk kishte një plan për t’u shkëputur.

Pas agresionit të Rusisë kundër Ukrainës, Perëndimit do t’i duhet ta dëbojë Rusinë nga Ballkani në luftën e re të ftohtë në Evropë, ndikimin e dëmshëm të së cilës e kishte toleruar më parë.

A mund të zhduket brenda natës “bota serbe”, e cila u shfaq si një ëndërr e revanshistëve pro-rusë nga luftërat e viteve 1990? Nuk ka gjasa, do të jetë atje edhe pa Rusinë.

Natyrisht, është mirë që fluturimi direkt Beograd-Moskë, me të cilin anëtarët e familjes së Sllobodan Millosheviqit ikën për kënaqësinë e të gjithëve pas revolucionit që e përmbysi, ende nuk është anuluar. Tani mund t’i shërbejë edhe autoritetit të Aleksandër Vuçiqit.