Iranianët radikalë të linjës së ashpër të vendosur për të sabotuar një marrëveshje me SHBA-në

Ndërsa negociatat midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit hyjnë në një fazë kritike, një fraksion i vogël por me ndikim i vijës së ashpër ka intensifikuar përpjekjet për të sabotuar një marrëveshje të mundshme me Uashingtonin, duke nxitur pretendimet e Presidentit Donald Trump për përçarje brenda Republikës Islamike.

Grupi ndan pikëpamjen e Trump se marrëveshja bërthamore e vitit 2015 midis Iranit dhe fuqive botërore ishte një gabim – por për arsye të ndryshme. Qëndrimet e tij janë aq armiqësore ndaj Perëndimit, madje edhe sipas standardeve të linjës së ashpër konservatore të Iranit, saqë përpjekjet e regjimit për ta qetësuar atë deri më tani kanë dështuar.

Dhe ndërsa udhëheqësit e rinj të Republikës Islamike projektojnë unitet përballë kërcënimit më të rëndë ekzistencial me të cilin është përballur regjimi, grupi ultra i vijës së ashpër ka shtuar përpjekjet në media, në parlament dhe në rrugë për të mbrojtur kundër një marrëveshjeje me SHBA-në, duke argumentuar se vetëm duke mposhtur Uashingtonin, Irani mund të sigurojë një marrëveshje të favorshme.

I njohur si “Jebhe-ye Paydari” – ose Fronti i Qëndrueshmërisë – anëtarët e tij shpesh përshkruhen nga vëzhguesit si “Super Revolucionarë” që e shohin veten si mbrojtës të vlerave të revolucionit të vitit 1979 që përmbysi Shahun pro-perëndimor përpara se të impononte një regjim autoritar të rrënjosur në ideologjinë islamiste shiite.

“Ata e shohin rezistencën kundër Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit si një luftë të përjetshme”, tha për CNN Hamidreza Azizi, një bashkëpunëtor i ftuar në Institutin Gjerman për Çështje Ndërkombëtare dhe të Sigurisë. “Ata besojnë në një shtet shiit që duhet të vazhdojë deri në fund të kohërave dhe janë mjaft fanatikë kur bëhet fjalë për atë ideologji fetare”.

Shfaqja e grupit si një nga forcat më të zëshme kundër një afrimi me SHBA-në gjatë dy muajve të fundit ofron një pamje të luftërave për pushtet që po formësojnë Iranin pas Ali Khameneit, pasi ish-udhëheqësi suprem u vra në fund të shkurtit, në ditën e parë të luftës. Me Teheranin të angazhuar në negociata paqeje me rreziqe të larta, rezultati mund të përcaktojë se cili fraksion mbizotëron në fazën tjetër të Republikës Islamike.

Gjatë muajit të kaluar, zyrtarët iranianë janë përpjekur të balancojnë me kujdes negociatat me Trumpin, duke qetësuar njëkohësisht fraksione të fuqishme në të gjithë peizazhin e larmishëm politik të vendit, përfshirë grupin Paydari. Përfshirja e anëtarëve të grupit në bisedimet me negociatorët amerikanë në Pakistan muajin e kaluar sugjeroi se Teherani po kërkonte të tregonte kohezion të brendshëm.

Megjithatë, grupi është bërë gjithnjë e më i zëshëm në vend në kritikat e tij ndaj negociatorëve, dhe ekspertët thonë se kjo është ajo që e shtyu Trumpin ta përshkruajë udhëheqjen e Iranit si “të përçarë” dhe në “rrëmujë” muajin e kaluar.

Udhëheqësit e Iranit, përfshirë Udhëheqësin e ri Suprem Mojtaba Khamenei, kanë lëshuar deklarata që shfaqin unitet pas pretendimit të Trump, por grupi i vijës së ashpër ka vazhduar të mbjellë përçarje, duke akuzuar negociatorët për mosbesnikëri ndaj Republikës Islamike dhe mosbindje ndaj vijave të kuqe të Khameneit në negociata, përfshirë çdo diskutim rreth programit bërthamor të Iranit.

Shumë brenda grupit e shohin edhe konsiderimin e një marrëveshjeje me SHBA-në si kapitullim.

“Ata (SHBA-të) e kuptuan se vrasja e udhëheqësve, komandantëve dhe të dashurve tanë nuk u kushton asgjë”, thuhej në një artikull që kritikonte bisedimet në Raja News, e cila përfaqëson Frontin Paydari. “Ata e kuptuan se edhe nëse martirizojnë Imamin tonë (Ali Khamenei), ka ende grupe këtu të gatshme të negociojnë, të shtrëngojnë duart me (Steve) Witkoff, (JD) Vance dhe (Jared) Kushner, dhe t’u buzëqeshin vrasësve të Imamit tonë të martirizuar”.

Fraksioni shihet si aq radikal saqë edhe përfaqësuesit e vijës së ashpër brenda establishmentit konservator të Iranit e shohin atë si periferik. Megjithatë, “Jebhe-ye Paydari” është i përfshirë në disa nga qendrat më me ndikim të pushtetit në Iran dhe grupi krenohet me figura të larta në median iraniane, politikanë të lartë që dikur ishin kandidatë kryesorë presidencialë dhe autoritete fetare që kanë ushtruar ndikim mbi udhëheqësit suprem të mëparshëm.

Nuk është e qartë se sa mbështetje gëzon, por një nga figurat e saj më të shquara – ish-shefi i sigurisë kombëtare Saeed Jalili – mblodhi 13 milionë vota në zgjedhjet e vitit 2021, duke u renditur i dyti.

Vëllai i tij, Vahid Jalili, është një zyrtar i lartë në transmetuesin shtetëror, IRIB.

Anëtarët kundërshtojnë negociatat me SHBA-në për shkak të bindjeve të thella fetare dhe ideologjike. Ata i kanë akuzuar zyrtarët iranianë se janë “frikacakë” për angazhimin në bisedime që do të shkaktojnë “dëme të mëdha mbi kombin iranian” dhe kundërshtarët e tyre i kanë akuzuar ata për rrjedhjen e detajeve të paplota të marrëveshjes së mundshme në media.

Anëtarët e grupit akuzojnë kryenegociatorin e Iranit, Mohammad Bagher Ghalibaf, për bashkëpunim dhe janë përpjekur të nxisin opinionin publik përmes fjalimeve në tubimet rrugore të natës dhe kanë amplifikuar pretendimet e Trump për përçarje brenda Iranit.

Sipas mediave iraniane, shtatë parlamentarë të lidhur me grupin kanë refuzuar të nënshkruajnë një deklaratë që mbështet ekipin negociator.

Një ligjvënës i lidhur me grupin, Mahmoud Nabavian, ishte në ekipin negociator të Iranit në Islamabad muajin e kaluar, por më pas deklaroi publikisht se negociatat mbi programin bërthamor të vendit ishin një “gabim strategjik”. Më vonë ai bëri thirrje për largimin e Ministrit të Jashtëm Abbas Araghchi nga ekipi.

“Duke pasur parasysh historinë e Amerikës me keqbesim dhe praninë e mbështetësve të JCPOA-s poshtëruese (marrëveshja bërthamore e vitit 2015) përkrah z. Ghalibaf në negociata, nuk ka shpresë për negociata dhe një marrëveshje të favorshme për Iranin”, shkroi Nabavian në X të enjten.

Një qendër e re fuqie

Pas tetë javësh bombardimesh amerikane dhe izraelite që filluan në fund të shkurtit, grupi ka krijuar një qendër të re pushteti përmes tubimeve të mëdha në rrugë në Teheran, të cilat kanë evoluar në një bllok me ndikim. Mijëra mbështetës të vendosur të Republikës Islamike, përfshirë anëtarët e Paydarit, kanë organizuar tubime në rrugë për të ushtruar presion mbi udhëheqësit e rinj të vendit.

Udhëheqësi shpirtëror i grupit, Ajatollah Mohammad-Taqi Mesbah-Yazdi, i cili vdiq në vitin 2021, ishte një nga klerikët më radikalë të vendit. Ai shërbeu si anëtar i Asamblesë së Ekspertëve, organi përgjegjës për zgjedhjen e udhëheqësit suprem, dhe drejtoi një nga institutet arsimore më të financuara në Iran, të diplomuarit e të cilit kanë vazhduar të drejtojnë institucione qeveritare me ndikim.

Udhëheqësi aktual shpirtëror është Ajatollah Mahdi Mirbaqiri, një klerik i lartë me ndikim të lartë, i cili dikur shihej si një kandidat i mundshëm për Udhëheqës Suprem. Ai ushqen “pikëpamje apokaliptike”, tha Azizi, dhe dëshiron të përshpejtojë fundin e kohërave duke inkurajuar “luftime të përhapura” dhe një “përplasje gjithëpërfshirëse” me Perëndimin, sipas një interviste që ai dha medias shtetërore në vitin 2019.

Dhe ndërsa iranianët e moderuar po bëhen gjithnjë e më të frustruar me gjendjen e vendit, me disa që përballen me arrestim dhe të tjerë që zgjedhin të emigrojnë, grupi Paydari ka përfituar nga një brez i ri iranianësh “revolucionarë” të cilët, pas sulmeve të përsëritura nga SHBA-ja dhe Izraeli, janë bërë edhe më të paepur në besnikërinë e tyre ndaj Republikës Islamike.

“Pajdarët nxituan të përfitonin nga njerëzit më të rinj dhe të orientuar ideologjikisht që tani janë në rrugë”, tha Azizi.

“Ata përpiqen ta paraqesin veten si manifestim të një ideje të prezantuar nga (ish-udhëheqësi suprem) Ali Khamenei për të krijuar një brez revolucionarësh të rinj e të devotshëm, të aftë për të vazhduar trashëgiminë e Republikës Islamike”.

Gjithnjë e më i izoluar

Dukshmëria në rritje e grupit dhe përpjekjet për të mbjellë përçarje kanë ndezur alarmin midis shumë njerëzve në vend, me përpjekjet për ta izoluar atë që po marrin hov.

Spektri politik i Iranit ka qenë prej kohësh i ndarë, me udhëheqësit e tij që përplasen për politikat shtetërore dhe qasjet e ndryshme ndaj Perëndimit. Megjithatë, Jebhe-ye Paydari është bërë aq përçarëse në këtë moment kritik saqë edhe politikanë rivalë iranianë janë bashkuar kundër tij, dhe ka tërhequr kritika të ashpra në mediat iraniane, midis komentatorëve politikë dhe në rrugë.

“Duket se kjo ka pasur efekt të kundërt”, tha Mohammad Ali Shabani, redaktor i Amwaj.media, një faqe lajmesh që përqendrohet te Irani dhe rajoni.

“Ata po bëjnë shumë zhurmë dhe perceptohen se kanë ndihmuar Izraelin dhe SHBA-në në portretizimin e Iranit si të zënë në përçarje të mëdha të brendshme… por radikalët periferikë po përballen me kundërshtime nga çdo drejtim dhe janë bërë gjithnjë e më të izoluar”.

Shabani argumenton se përkrahësit e vijës së ashpër nuk janë kundër një marrëveshjeje me SHBA-në, por përkundrazi duan të jenë ata që e arrijnë marrëveshjen në mënyrë që të fitojnë ndikim dhe të riorganizojnë strukturat e pushtetit brenda vendit.

“Ata thonë se nëse vazhdojmë të luftojmë, mund ta detyrojmë SHBA-në të kapitullojë dhe pastaj të diktojmë kushtet”, tha Shabani. “Askush në Iran nuk është kundër një marrëveshjeje. Bëhet fjalë për taktikat se si të arrihet një marrëveshje dhe kush duhet ta bëjë atë”.

The GeoPost