“Serbia 2035” dhe modeli Lukashenko: Ambicia e Vuçiqit për sundim afatgjatë në Serbi

Nuk ka më dilemë se presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka nisur hapur një fushatë të re politike me synimin për të siguruar vazhdimësinë e pushtetit të tij, këtë herë përmes rikthimit në postin e kryeministrit.

Njoftimi i planit të ri strategjik “Serbia 2035”, i cili pritet të prezantohet në një tubim të madh gjatë muajit mars në Beograd, shihet nga analistët dhe mediat kritike si sinjal i qartë se Vuçiq planifikon të mbetet në pushtet për të paktën edhe një dekadë tjetër.

Edhe pse përmbajtja e planit ende nuk është bërë publike, portali Nova.rs vlerëson se vetë emërtimi dhe afati i tij kohor dëshmojnë ambicien e Vuçiqit për të ndërtuar një model pushteti afatgjatë, të ngjashëm me atë të Bjellorusisë, duke e krahasuar presidentin serb me Aleksandar Lukashenkon.

Sipas Kushtetutës aktuale të Serbisë, Vuçiq nuk ka të drejtë të kandidojë sërish për president. Për këtë arsye, ai duket se ka zgjedhur rrugën e rikthimit në postin e kryeministrit, duke ruajtur ndikimin real politik dhe institucional.

Megjithatë, kjo hap një dilemë të madhe për Partinë Progresive Serbe (SNS): kush do të jetë kandidati presidencial që do ta pasojë Vuçiqin dhe a do të jetë ai në gjendje të fitojë zgjedhjet?

Deri më tani, në opinionin publik janë përmendur disa emra si kandidatë të mundshëm të SNS-së, përfshirë ish-presidentin Tomislav Nikoliq, ish-kryeministren Ana Brnabiq dhe kryetarin aktual të partisë, Miloš Vuçeviq. Megjithatë, asnjëri prej tyre nuk shihet si garanci për fitore të sigurt.

Kjo pasiguri është thelluar edhe më shumë për shkak të rënies së ndjeshme të mbështetjes për SNS-në, e reflektuar në disa sondazhe të opinionit publik gjatë muajve të fundit. Humbja e presidencës do të përbënte një goditje serioze politike për progresivët, çka ka shtyrë qarqet pranë pushtetit të kërkojnë skenarë alternativë.

Një prej këtyre skenarëve u artikulua hapur nga udhëheqësi i Partisë Radikale Serbe (SRS) dhe mentori politik i Vuçiqit, Vojislav Sheshel. Ai ka propozuar ndryshimin e Kushtetutës së Serbisë, në mënyrë që Presidenti i Republikës të mos zgjidhet më drejtpërdrejt nga qytetarët, por nga Kuvendi.

“Kushtetuta duhet të ndryshohet dhe presidenti duhet të zgjidhet në Asamblenë Kombëtare; kjo është më demokratike. Njerëzit mendojnë se është më demokratike kur populli zgjedh, por jo – presidenti nuk mund të zëvendësohet në atë mënyrë”, deklaroi Shesheli.

Një ndryshim i tillë kushtetues do t’i shërbente drejtpërdrejt SNS-së, e cila aktualisht zotëron shumicën prej dy të tretash në Kuvend, duke i hapur rrugë zgjedhjes së presidentit sipas vullnetit të shumicës parlamentare dhe duke shmangur rrezikun e humbjes në zgjedhje të drejtpërdrejta.

Duke folur për zgjedhjet parlamentare, Shesheli shtoi se SRS ndodhet në koalicion me SNS-në dhe shprehu bindjen se një bllok i unifikuar “patriotik” nuk mund të mposhtet nga asnjë koalicion kundërshtar.

Ndërkohë, vetë Vuçiq ka paralajmëruar se rreth datës 20 mars do të organizohet një tubim masiv para Asamblesë Kombëtare ose në “Trg Republike” në Beograd, ku do të prezantohet zyrtarisht plani “Serbia 2035”.

“Diku më 20, 21 ose 22 mars, do t’ua prezantojmë programin ‘Serbia 2035’ para një numri të madh qytetarësh, për të treguar se çfarë kemi bërë dhe çfarë do të bëjmë në të ardhmen”, deklaroi Vuçiq.

Nova.rs vëren se aspiratat e Vuçiqit për të qëndruar në pushtet për dekada nuk janë të reja dhe se ato pasqyrohen në lidhjet e tij të ngushta me liderë autokratë në Evropë dhe më gjerë, veçanërisht me presidentin bjellorus Aleksandar Lukashenko, i cili ka qenë në pushtet për më shumë se 30 vjet.

Në këtë kontekst, portali ngre dyshime se prezantimi i “Serbia 2035” mund të shërbejë si një lloj “ekspozite para-kryeministrore”, e cila synon të përgatisë terrenin për transformimin e Serbisë në një sistem gjithnjë e më autoritar.

Paralelisht me këto zhvillime politike, Nova.rs thekson se regjimi ka intensifikuar sulmet ndaj institucioneve të pavarura, veçanërisht ndaj prokurorisë. Ndryshimet e fundit ligjore, të miratuara nga Parlamenti dhe të nënshkruara nga Vuçiq, kanë ndryshuar ndjeshëm kompetencat e Prokurorisë Publike për Krimin e Organizuar dhe Këshillit të Lartë të Prokurorëve.

Sipas ekspertëve, përfituesi kryesor i këtyre ndryshimeve është kryeprokurori i Beogradit, Nenad Stefanoviq, i cili tashmë gëzon kompetenca të zgjeruara dhe vepron pa kontroll efektiv institucional.

Redaktori i revistës “New Serbian Political Thought”, Gjorgje Vukadinoviq, i tha Nova.rs se ambicia e Vuçiqit për të sunduar për jetë ka qenë e dukshme që në fillimet e tij politike.

“Pushteti absolut nuk braktiset kurrë vullnetarisht dhe pa arsye”, tha Vukadinoviq, duke shtuar se ndryshimi i posteve nuk do të thotë ndryshim real i pushtetit.

Edhe Srgjan Cvijiq, ish-diplomat dhe president i Bordit Këshillimor Ndërkombëtar të Qendrës së Beogradit për Politikat e Sigurisë, vlerëson se Vuçiq dhe rrethi i tij kanë frikë nga humbja e pushtetit, pasi ajo mund të sjellë edhe pasoja ligjore.

“Kjo është një lojë gjithçka ose asgjë. Ata synojnë të qëndrojnë në pushtet për gjithë jetën”, theksoi Cvijiq.

Nova.rs rikujton se gjatë qeverisjes së Vuçiqit janë prezantuar disa plane afatgjata, përfshirë “Serbia 2025” dhe projektin që shtrihej deri në vitin 2027, të lidhur me ekspozitën EXPO, por shumica e tyre kanë mbetur më shumë propagandë politike sesa strategji reale zhvillimi.

The Geo Post