Ultradjathtistë serbë dhe evropianë nderojnë sulmuesin e vrarë në Ambasadën e SHBA-së në Beograd

Me flakadanë, kurora me lule dhe marshim të organizuar, grupe ultradjathtiste nga Serbia dhe disa vende evropiane kanë përkujtuar në Beograd Zoran Vujoviqin, të riun që humbi jetën gjatë djegies së Ambasadës së Shteteve të Bashkuara në vitin 2008, në protestat kundër shpalljes së pavarësisë së Kosovës.

Tubimi përkujtimor u mbajt më 21 shkurt dhe, sikurse edhe vitet e kaluara, u organizua nga grupet ekstremiste Veprimi Serb dhe Klub 451. Në marshim morën pjesë edhe përfaqësues të organizatave të ekstremit të djathtë nga Greqia, Austria, Franca dhe Belgjika.

Pjesëmarrësit u mblodhën fillimisht pranë Kishës së Shën Markut, ku ndezën flakadanë, dhe më pas marshuan drejt ish-lokacionit të Ambasadës së SHBA-së në qendër të Beogradit. Aty vendosën kurora dhe, sipas një rituali të përsëritur çdo vit, thirrën tri herë emrin e Zoran Vujoviqit, duke u përgjigjur me brohoritjen “i pranishëm”.

Në një postim në Telegram, Veprimi Serb e përshkroi tubimin si “marsh përkujtimor dhe marsh rebelimi kundër okupimit të Kosovës”.

Për grupet ultradjathtiste serbe dhe disa organizata të ngjashme evropiane, vdekja e Vujoviqit paraqitet si akt heroik. Sipas sociologut Ballsha Llubarda, bashkautor i raportit “Brothers in Harm”, këto ngjarje shërbejnë jo vetëm për simbolikë, por edhe për forcimin e lidhjeve joformale mes grupeve ekstremiste.

“Ngjarje të tilla përdoren për rrjetëzim dhe për shqyrtim të strategjive të mëtejshme. Në rrethana të zakonshme, këto lidhje nuk kanë ndikim të gjerë, por në kohë krizash politike ose luftrash, ato mund të prodhojnë pasoja më serioze shoqërore”, ka thënë Llubarda për Radion Evropa e Lirë.

Zoran Vujoviqi humbi jetën gjatë protestës “Kosova është Serbi”, të organizuar nga autoritetet serbe në shkurt të vitit 2008, pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës. Protesta u shndërrua në dhunë kur një grup huliganësh sulmoi Ambasadën e SHBA-së me gurë dhe flakadanë, duke shkaktuar zjarr në ndërtesë.

Vujoviqi hyri në objektin e përfshirë nga flakët dhe vdiq nga asfiksia e shkaktuar nga monoksidi i karbonit. Autoritetet serbe kanë bërë të ditur se ai nuk kishte plagë nga armë dhe se në gjakun e tij ishte konstatuar prani e alkoolit.

Shteti serb nuk e shënon zyrtarisht vdekjen e Vujoviqit. Megjithatë, presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, e ka përmendur atë si simbol tragjedie, duke akuzuar policinë për dështim në mbrojtjen e objektit diplomatik në vitin 2008.

Për djegien e Ambasadës amerikane janë zhvilluar dy procese gjyqësore në Serbi. Në njërin rast, katër persona u liruan për mungesë provash, ndërsa në një proces tjetër, ndaj zyrtarëve të lartë policorë, gjykimi është ende në vazhdim pas rifillimit të procedurës.

Ambasada e Shteteve të Bashkuara, e cila sot ndodhet në një lokacion tjetër në Beograd, nuk ka komentuar lidhur me tubimin përkujtimor.