Grafite dhe mesazhe urrejtjeje kundër ambasadorit Litvinenko në Novi Sad, në përvjetorin e pushtimit rus në Ukrainë

Mesazhe urrejtjeje dhe akte vandalizmi kanë shënuar përvjetorin e katërt të pushtimit rus të Ukrainës në qytetin e Novi Sad, duke rikthyer në vëmendje tensionet e thella që ekzistojnë në shoqërinë serbe lidhur me luftën në Ukrainë.

Në qendër të qytetit u shfaq një grafit ofendues kundër ambasadorit ukrainas në Serbi, Oleksandr Litvinenko, ndërsa më herët ishte dëmtuar edhe monumenti i poetit të njohur ukrainas Taras Shevchenko, një figurë simbol e identitetit kulturor dhe kombëtar ukrainas.

Grafiti u mbulua më pas me urdhër të kryetarit të bashkisë së Novi Sadit, Zharko Miqin, i cili kërkoi gjithashtu pastrimin e monumentit të Shevchenkos, që ishte lyer me bojë të zezë. Ndërkohë, Ambasada e Ukrainës në Beograd i cilësoi këto incidente si një sulm të turpshëm dhe kërkoi nga autoritetet serbe identifikimin dhe ndjekjen penale të personave përgjegjës.

Tetiana, një shtetase ukrainase nga Hersoni që jeton në Novi Sad prej disa vitesh, tha se ngjarjet e fundit e kanë tronditur thellë. Ajo rrëfen se në fillim të luftës, në vitin 2022, kishte menduar seriozisht të largohej nga Serbia, duke u ndier si në territor armik, për shkak të klimës pro-ruse që, sipas saj, është e pranishme në vend dhe shpesh manifestohet edhe në jetën e përditshme.

Ngjarje të ngjashme janë shënuar edhe në kryeqytet. Në Beograd, gjatë përvjetorit të pushtimit, një grup ultranacionalistësh me flamuj që mbanin simbolin “Z”, i lidhur me agresionin rus në Ukrainë, brohoritën slogane si “Vdekje Ukrainës” dhe “Lavdi Rusisë”, përballë një grupi aktivistësh rusë kundër luftës.

Sipas të dhënave të Ambasadës së Ukrainës, në Serbi jetojnë mbi 2.300 shtetas ukrainas, të cilët posedojnë leje qëndrimi ose status të mbrojtjes së përkohshme. Për shumë prej tyre, incidentet e tilla krijojnë ndjenjë pasigurie dhe frike, pavarësisht se Serbia zyrtarisht nuk është palë në konflikt.

Analistët politikë vlerësojnë se këto zhvillime pasqyrojnë ndarjet e thella në shoqërinë serbe lidhur me luftën në Ukrainë. Sipas sondazheve ndërkombëtare, presidenti rus Vladimir Putin gëzon mbështetje relativisht të lartë në Serbi krahasuar me shumicën e vendeve të tjera evropiane.

Serbia dhe qëndrimi ndaj Rusisë

Edhe pse Beogradi zyrtarisht mbështet integritetin territorial të Ukrainës dhe ka votuar në OKB për rezoluta që dënojnë agresionin rus, Serbia mbetet ndër të paktat vende evropiane që nuk ka vendosur sanksione ndaj Rusia për luftën në Ukraina.

Presidenti serb Aleksandar Vuçiq ka deklaruar se Serbia po përpiqet të ruajë një balancë mes aspiratave për anëtarësim në Bashkimi Evropian dhe marrëdhënieve tradicionale me Moskën. Në qershor të vitit 2025, Vuçiq mori pjesë në një samit rajonal të mbajtur në Ukrainë, por nuk nënshkroi deklaratën përfundimtare që bënte thirrje për forcimin e sanksioneve kundër Rusisë.

Ndërkohë, Serbia nuk i ka ndërprerë marrëdhëniet politike me Moskën dhe vazhdon bashkëpunimin ekonomik dhe energjetik me Rusinë, duke mbajtur një pozicion që e dallon qartë nga shumica e vendeve anëtare të BE-së, raporton REL.