Mbështetja për BE-në bie ndjeshëm në Serbi, vetëm 36 për qind pro anëtarësimit

Serbia, e cila ka ngecur në sallën e pritjes së Bashkimit Evropian për integrim për 14 vjet, tani po tejkalohet në rrugën drejt Brukselit nga fqinjët Mali i Zi dhe Shqipëria.

Pritja e pafundme duket se ka rritur frustrimin midis serbëve ndaj BE-së. Një sondazh i publikuar ditët e fundit në Beograd tregon se vetëm rreth një e treta e serbëve ende duan të bashkohen me bllokun evropian.

Sondazhi, i kryer nga Qendra për Politika Bashkëkohore (CSP), arrin në përfundimin se vetëm 36 përqind e popullsisë është në favor të anëtarësimit në BE. Mbështetja për BE-në madje po bie me shpejtësi. Rreth 15 vjet më parë, 70 përqind e serbëve mbështetën anëtarësimin. Shifra ra në vitet që pasuan, por mbeti mbi 50 përqind.

Sipas CSP-së, ka gjithashtu një rritje të dukshme në përqindjen e të anketuarve që e refuzojnë hapur anëtarësimin në BE. Me 33 përqind, ata tani janë pothuajse aq të shumtë sa ata që janë pro.

Rezultatet e anketës kanë ndezur debat në Serbi se kush është përgjegjës për krizën e besimit ndaj BE-së: një qeveri autoritare që nxit rregullisht ndjenjat anti-perëndimore përmes mediave pranë saj, apo shtetet anëtare të BE-së që e kanë bllokuar procesin e pranimit të Ballkanit Perëndimor për vite me radhë?

Ekspertja serbe për çështjet evropiane nga Beogradi, Bojana Selakoviq, është e bindur se të dyja palët mbajnë përgjegjësi.

«Qeveria e Aleksandar Vuçiçit nuk e ka braktisur zyrtarisht anëtarësimin në BE, por në realitet, anëtarësimi nuk ka qenë kurrë qëllimi i saj», thotë Selakoviq, koordinator i platformës qytetare serbe «Konventa Kombëtare për Bashkimin Evropian».

Selakoviq shton se edhe për BE-në, kjo periudhë pritjeje e pacaktuar dukej si një status quo e pranueshme për vite me radhë.

Marrëdhënia e Serbisë me Brukselin ishte si një “martesë e hapur”, krahason Selaković, gjatë një kohe kur Presidenti serb Aleksandar Vuçiç po ndërtonte lidhje të ngushta me Kinën dhe Rusinë. Eksperti kritikon Brukselin që shpesh mbyll sytë ndaj manipulimit të zgjedhjeve ose masave kundër shtypit dhe opozitës. Në këmbim, Beogradi siguroi një qetësi të tensionuar në rajon. Kritikët e BE-së e kanë përshkruar prej kohësh qëndrimin e Brukselit si mbështetje për “stabilokracinë”.

BE-ja mbetet më e popullarizuara në mesin e të rinjve. Për Selakoviqin, “ata janë e vetmja gjeneratë që e percepton BE-në si një instrument natyror për mundësi jetësore: lëvizshmëri, kufij të hapur, arsim, qasje në tregun e punës dhe siguri ligjore”, raporton DW.

Për më shumë se një vit, Serbia ka qenë në një gjendje të jashtëzakonshme politike. Pas katastrofës në stacionin e trenit të Novi Sadit më 1 nëntor 2024, në të cilën vdiqën 16 persona, u zhvilluan protesta javore. Vuçiç ka shpallur zgjedhje të parakohshme parlamentare për këtë vit, një nga shumë kërkesat e studentëve protestues.

Ishin protestat ato që e rikthyen vëmendjen e BE-së më me forcë te qeveria e Serbisë, për shkak të akuzave për dhunë kundër demonstruesve dhe gazetarëve.

Diplomatët në Bruksel po bëjnë presion për reforma, si në lidhje me sundimin e ligjit ashtu edhe me normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën. Por sipas Selakoviqit, ky ndryshim nga Brukseli po vjen shumë vonë.

“Dëmi është bërë tashmë. Axhenda evropiane ka humbur besueshmërinë në Serbi, ndërsa qeveria ka qenë në gjendje të konsolidojë pushtetin e saj pa ndonjë kufizim real”, përfundon Selakoviq.